Elektrik enerjisi üzrə "sabit aylıq tarif" sistemi masada: Beynəlxalq təcrübə nə deyir?

Elektrik enerjisi üzrə "sabit aylıq tarif" sistemi masada: Beynəlxalq təcrübə nə deyir?Azərbaycanın enerji bazarında yeni mərhələ başlayır. Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılan və birinci oxunuşda qəbul edilən "Elektroenergetika haqqında" qanun layihəsinə əsasən, elektrik enerjisi üzrə "sabit aylıq tarif" sistemi tətbiq olunacaq. Bu dəyişiklik sadə vətəndaşdan tutmuş iri müəssisəyədək hər kəsi əhatə edəcək və ödəniş sisteminə ciddi yeniliklər gətirəcək.

Maraqlıdır, "sabit tarif" nə deməkdir? Bu mexanizm necə işləyəcək? Sabit tarif təxminən nə qədər ola bilər? Dünya təcrübəsində sabit tarifin məbləği nə qədərdir? Azərbaycanda bu qaydanın tətbiqini zəruri edən amillər nədən ibarətdir?

Oxu.Az "Kaspi" qəzetinin mövzuya dair məqaləsini təqdim edir:

Tarif anlayışına yeni baxış

Layihəyə əsasən, sabit tarif elektrik enerjisinin istehlak səviyyəsindən asılı olmayan sabit xarakterli xərclərin tənzimləyici tərəfindən müəyyənləşdirilən hissəsinin qarşılanması məqsədilə hər bir istehlakçı üzrə tətbiq olunan aylıq tarif elementidir. Sabit tarifin əsas mahiyyəti şəbəkəyə qoşulan istehlakçıların müəyyən məbləğdə sabit aylıq vəsait ödəməsindən ibarətdir. Sabit tarif istehlak miqdarı ilə bağlı deyil, istehlakçı kateqoriyasından asılı olmayaraq tətbiq edilir və paylayıcı sistem operatorunun müəyyən xərclərinin qarşılanması üçün istifadə olunur.

Hazırkı sistemdə istehlakçılar yalnız istifadə etdikləri kilovat-saata görə ödəniş edirlər. Əgər bir şəxs bir ay ərzində işığını yandırmayıbsa, heç bir ödəniş etmir. Bu yanaşma elektrik şəbəkəsinin mövcudluğunu, texniki xidmətini və infrastrukturun saxlanmasını nəzərə almır. Yeni təklif olunan "sabit aylıq tarif" məhz bu boşluğu doldurmağa yönəlib.

Qanun layihəsində qeyd olunub ki, sabit tarif aylıq şəkildə, əvvəlcədən müəyyən olunmuş məbləğdə ödəniləcək. İstifadəçi həmin ay enerji işlədib-işlətməməsindən asılı olmayaraq, bu ödənişi etməlidir. Həmin vəsaitlər şəbəkənin texniki işləkliyinin qorunmasına, transformatorların saxlanmasına, infrastrukturun müasir tələblərə uyğun yenilənməsinə sərf olunacaq.

Beynəlxalq təcrübə nə deyir?

Beynəlxalq təcrübəyə nəzər saldıqda, sabit tarifin geniş yayılmış olduğunu görürük. Məsələn, Almaniyada "Grundpreis" adlanan sabit ödəniş komponenti illərdir tətbiq olunur. Burada dövlət enerji sektoruna sahib çıxmır, sadəcə nəzarətçi və tənzimləyici rolunu oynayır.

Böyük Britaniyada da oxşar sistem var. "Standing charge" adlanan sabit ödəniş istifadəçidən hər gün üçün alınır və bu məbləğ sərfiyyatdan asılı deyil. İstehlakçı istifadə etməsə belə, enerji təchizatçısı həmin infrastrukturu onun üçün hazır vəziyyətdə saxlayır və bu xərclər həmin sabit tarif vasitəsilə kompensasiya olunur. Vacib məqam ondan ibarətdir ki, bu ölkədə xidmətin keyfiyyəti çox yüksəkdir, təchizat fasilələri nadirdir, müştəri məmnunluğu ön plandadır.

Fransa da illərdir sabit tarif tətbiq edən ölkələrdən biridir. Burada dövlət müəyyən dərəcədə təchizatçıdır, lakin bazar qismən liberallaşdırılıb və istehlakçılar arasında seçim imkanı mövcuddur.

Niderlandda isə daha fərqli və müasir yanaşma tətbiq olunur. Burada sabit tarif istehlak gücünə əsasən müəyyənləşdirilir. Yəni, istehlakçının evindəki elektrik sisteminin gücü (məsələn, 1 fazalı və ya 3 fazalı) onun sabit tarifini müəyyən edir.

Xərclərin optimallaşdırılması vacib sayılır

İqtisad elmləri doktoru, professor Elşad Məmmədov bildirir ki, infrastruktur təminatı mütəmadi olaraq investisiya və xərclər tələb edir: "Əgər sizə məxsus mənzilə işıq və ya qaz xətti çəkmisinizsə, istehlak etməsəniz belə, cavabdeh olan operator xəttin lazımi səviyyədə qalması ilə bağlı müvafiq istismar xərclərini həyata keçirməlidir. Bu baxımdan operatorların yanaşmasını anlamaq mümkündür. Amma burada ən önəmli məqamlardan biri odur ki, həmin operatorlar özlərinin idarəetmə, menecment xərclərini optimallaşdırmalıdır. Onların öz fəaliyyətlərinin təkmilləşdirilməsinə böyük ehtiyac var. Dövlət tərəfindən uzun illər həmin qurumlara böyük dəstək göstərilib. Bu qurumlar həmin dəstəyin müqabilində öz idarəetməsini, xərclərini optimallaşdıra biliblərmi? Bu barədə çox ciddi fikir mübadiləsi aparılmalıdır. Yalnız bundan sonra hansısa tariflərin artırılmasından söhbət gedə bilər. Tariflərin artırılması, sabit tarif adı altında yeni vəsaitlər toplanılması ən rahat yoldur. Əgər bu qurumların fəaliyyəti effektiv deyilsə, yeni tarif mexanizmi də qeyri-effektiv olacaq. Bu məsələ bir-biri ilə bağlı olmalıdır".

Yeni tarif mexanizmi ədalətli olmalıdır

Mütəxəssis deyir ki, yeni tarif mexanizmi ədalətli olmalıdır: "Tutaq ki, aylıq gəliri 10-15 min manat olan insanla, aylıq gəliri 500 manat olan insanın istehlak etdiyi enerjinin fərqliliyini, real imkanlarını nəzərə alaraq tariflər müəyyən edilməlidir. Əks halda sosial nöqteyi-nəzərdən ədaləti təmin etmək çətin olar. Ona görə burada şaxələndirilmiş yanaşmalar olmalıdır. Belə fikirlər səslənir ki, sabit tarif beş manat olacaq. Yəqin ki, inflyasiyaya görə həmin məbləğ də dəyişəcək. Mütləq şəkildə əhalinin real imkanlarına uyğun tarif siyasəti həyata keçirilməlidir. Yəni, hər kəs üçün aylıq beş manat tarifin müəyyənləşdirilməsi düzgün olmaz".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 1607   Tarix: 21 iyun 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Qocalmanı gecikdirən ən təsirli qidalar - Siyahı

Sağlam yaşlanmaq, dərinin gəncliyini qorumaq və immuniteti güclü saxlamaq hər zaman diqqət mərkəzindədir. Orqanizmin özünün istehsal etdiyi, lakin qidalar vasitəsilə də dəstəklənməli olan kükürd tərkibli sistein amin turşusu hüceyrələrin yenilənməsində mühüm rol oynayır. Hüceyrələrin qocalmasının qarşısın

13 noyabr
.

Sahiblərinin əhvali-ruhiyyəsi itlərə necə təsir edir?

İtlər sahiblərinin davranışlarına və emosional vəziyyətinə müxtəlif cür reaksiya verirlər. İnsanların keçirdiyi hər bir emosiya heyvanlar üçün fərqli məna daşıya bilər. xəbər verir ki, itlər insanların üz ifadələrini alimlərin əvvəllər düşündüyündən daha yaxşı tanıya bilirlər. Üstəlik, sahibinin emosiona

8 noyabr
.

Quru meyvələrin gizli təhlükəsi - Həkimdən xəbərdarlıq

"Quru meyvələr tez-tez şirniyyatlara tam təhlükəsiz və faydalı alternativ kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda sağlamlığa ciddi zərər vura bilər". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı dietoloq Maryana Cutova bildirib. Mütəxəssis xəbərdarlıq edib ki, bol miqdarda quru meyv

13 noyabr
.

Qadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB

Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay

15 noyabr
.

Payızda yatmazdan əvvəl bunları edin - Səhərə gümrah oyanmağın yolları

Payız aylarında havaların soyuması, günlərin qısalması və temperaturun dəyişməsi insan orqanizminə təsirsiz ötüşmür. Bu dövrdə yuxu rejiminə diqqət yetirmək, səhərlər yorğun oyanmamaq və sağlamlığı qorumaq üçün yatmazdan əvvəl bəzi sadə qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur. xəbər verir ki, yuxudan əvvə

7 noyabr
.

Əvvəl ağ idi: təkər şinləri niyə qara rəngdə istehsal olunur?

Bu gün yollarda gördüyümüz avtomobillərin demək olar ki, hamısının təkərləri qara rəngdədir. Lakin maraqlıdır ki, ilk avtomobil şinləri qara deyil, ağ rəngdə istehsal olunurdu. Bəs zamanla onların rəngi niyə dəyişdi?. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, avtomobil şinlərinin qara rəngdə olmasını

15 noyabr
.

Klozetin içinə 1 ədəd su şüşəsi qoyun, fərqi görün

Evdə su sərfiyyatını azaltmaq məqsədilə klozet rezervuarlarına plastik şüşə qoyulması üsulu yenidən gündəmə gəlib. Mütəxəssislər düzgün quraşdırmanın vacibliyinə diqqət çəkiblər. xəbər verir ki, ev şəraitində su istehlakını azaltmaq üçün köhnə bir praktika olan rezervuara plastik şüşə yerləşdirmə üsul

7 noyabr
.

Yumurta qızartmaq üçün kərə yağını unudun - Aşpazlardan fərqli üsul

Adi qayğanağın dadını dəyişmək üçün mürəkkəb reseptlərə ehtiyac yoxdur. Cəmi bir neçə damcı küncüt yağı yumurtaya xüsusi aroma verə, kənarlarının xırtıldayan, sarısının isə yumşaq qalmasına kömək edə bilər. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Startlap" nəşri yazıb. Yumurt

8 noyabr
.

Kotletlər tavaya yapışmayacaq - Peşəkar aşpazların gizli üsulu

Kotlet bişirmək ilk baxışdan çox sadə görünür. Lakin bəzən kotletlər tavaya yapışır, çevirərkən dağılır və ən dadlı, qızarmış hissəsi tavanın dibində qalır. Bunun səbəbi çox vaxt qiymənin hazırlanmasında deyil, bişirmə zamanı yol verilən səhvlərdə olur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, peşəka

15 noyabr