Ev sahibi kirayəçini məhkəmə qərarı olmadan evdən çıxara bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Kirayə münasibətlərində ev sahibi ilə kirayəçi arasında yaranan mübahisələrdən biri də mənzilin boşaldılması tələbi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda ev sahibləri kirayə haqqının gecikdirilməsini, müqavilə müddətinin başa çatmasını və ya mənzilə özlərinin ehtiyac duymasını əsas gətirərək kirayəçidən evi qısa müddətdə tərk etməsini tələb edirlər. Lakin ev sahibinin mənzil üzərində mülkiyyət hüququnun olması ona kirayəçini istənilən vaxt özbaşına evdən çıxarmaq səlahiyyəti vermir.
Qanunvericilikdə kirayə müqaviləsinə xitam verilməsinin əsasları və mənzilin məcburi qaydada boşaldılması proseduru müəyyən edilib. Bəs ev sahibi məhkəmə qərarı olmadan kirayəçini evdən çıxara bilərmi? Qapının kilidini dəyişmək, kirayəçinin əşyalarını çölə çıxarmaq və kommunal xidmətləri dayandırmaq qanunidirmi?
Mövzu ilə bağlı əmlak eksperti Fərid Cəfərli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, hüquqi mövqe: Xeyr. Ev sahibinin mülkiyyət hüququ ona kirayəçini özbaşına və zorakı üsullarla yaşayış sahəsindən çıxarmaq səlahiyyəti vermir. Bu məsələni hüquqi baxımdan qiymətləndirərkən ilk növbədə mülkiyyət hüququ ilə yaşayış sahəsindən qanuni istifadə hüququnun fərqini nəzərə almaq lazımdır. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, mənzilin mülkiyyətçisi həmin əmlaka sahib olmaq, ondan istifadə etmək və sərəncam vermək hüququna malikdir. Lakin bu hüquqlar mütləq və məhdudiyyətsiz xarakter daşımır. Mülkiyyətçi öz hüquqlarını həyata keçirərkən qanunvericiliyin tələblərinə, müqavilə öhdəliklərinə və digər şəxslərin hüquqlarına hörmət etməlidir.
Burada vacib bir hüquqi məqam var: mənzilin sahibi olmaq həmin mənzildə yaşayan şəxsi istənilən vaxt, istənilən üsulla oradan çıxarmaq hüququ demək deyil. Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinin 34.1-ci maddəsinə əsasən, şəxsin yaşayış sahəsindən istifadə hüququna qanunvericilikdə və ya müqavilədə nəzərdə tutulmuş əsaslarla xitam verildikdə, həmin şəxs yaşayış sahəsini boşaltmalıdır. Lakin şəxs mülkiyyətçinin müəyyən etdiyi müddətdə mənzili boşaltmadıqda, onun məcburi qaydada yaşayış sahəsindən çıxarılması məhkəmə qərarı əsasında həyata keçirilməlidir.
Bu norma hüquqi baxımdan olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki qanun mülkiyyətçinin tələb irəli sürmək hüququnu tanısa da, həmin tələbin zorla və özbaşına icrasına yol vermir. Digər tərəfdən, ev sahibi ilə kirayəçi arasında bağlanmış müqavilənin müddətinin başa çatması, kirayə haqqının ödənilməməsi, müqavilə şərtlərinin pozulması və ya digər qanuni əsasların mövcudluğu kirayə münasibətlərinə xitam verilməsi üçün hüquqi əsas yarada bilər. Lakin bu hallar belə mülkiyyətçiyə məhkəmə və qanuni icra mexanizmlərini kənara qoyaraq kirayəçini fiziki müdaxilə ilə çıxarmaq səlahiyyəti vermir.
Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, müqaviləyə xitam verilməsi ilə şəxsin yaşayış sahəsindən məcburi çıxarılması eyni hüquqi anlayışlar deyil. Müqaviləyə qanuni əsaslarla xitam verilə bilər, lakin kirayəçi mənzili könüllü tərk etmədikdə məcburi çıxarılma məhkəmə qaydasında həll olunmalıdır. Məsələn, ev sahibi kirayəçinin qapısının kilidini dəyişdirirsə, onun mənzilə daxil olmasına mane olursa, şəxsi əşyalarını qanunsuz şəkildə evdən çıxarırsa və ya kommunal xidmətlərin dayandırılması vasitəsilə kirayəçini mənzili tərk etməyə məcbur edirsə, bu davranışlar konkret hallardan asılı olaraq hüquqazidd müdaxilə kimi qiymətləndirilə bilər və müvafiq hüquqi məsuliyyət məsələsi yarada bilər.
Burada bir prinsipial məsələni də qeyd etmək lazımdır: qanunvericilik ev sahibinin hüquqlarını da müdafiə edir. Kirayəçi müqavilə üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmirsə, kirayə haqqını ödəmirsə, yaşayış sahəsinə zərər vurursa və ya müqavilə şərtlərini pozursa, mülkiyyətçi hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət edə bilər. Yəni hüquqi yanaşma yalnız kirayəçinin deyil, hər iki tərəfin qanuni mənafelərinin qorunmasına əsaslanır.
Mənim fikrimcə, bu məsələdə cəmiyyətə çatdırılmalı olan əsas mesaj ondan ibarətdir ki, mülkiyyət hüququ özbaşınalığa, kirayə münasibətləri isə hüquqi məsuliyyətsizliyə əsas verə bilməz. Mənzil münasibətlərində tərəflər arasında müqavilə intizamı, hüquqi məsuliyyət və qanunun aliliyi əsas prinsip olmalıdır. Ev sahibi öz mülkiyyət hüququnu, kirayəçi isə qanuni istifadə hüququnu bilməli və müdafiə etməlidir. Nəticə etibarilə, ev sahibi kirayəçidən mənzili boşaltmağı tələb edə bilər, qanuni əsaslarla müqaviləyə xitam verə bilər. Lakin kirayəçi könüllü şəkildə mənzili tərk etmədikdə onun məcburi çıxarılması özbaşına deyil, məhkəmə qərarı və qanuni icra prosedurları əsasında həyata keçirilməlidir.
Müəllif: İlkin Məmmədkərimov
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş











Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü
Rusiyalı milyarderlər Putindən sonrakı dövrə hazırlaşır: Kremldə hakimiyyət dəyişikliyi ssenariləri müzakirə olunur
Novxanıda sərnişinlər avtobusda ekstrim yaşadı - Video
637 balla universitetə qəbul olmuşdu: Yataqxanada ölən tələbə ilə bağlı yeni təfərrüat
Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığının gələcəyə hesablanmış istiqamətləri
Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq
Prezident İlham Əliyevdən milli teleradioya mühüm mesaj: Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği strateji vəzifədir
Azərbaycan-Böyük Britaniya: regional sabitlik və qlobal əməkdaşlıq perspektivləri
Netanyahunun sosial şəbəkə hesablarına kiberhücum oldu - FOTO
Prezidentin 1 həftəsi... - Video
Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ başlayır
Azərbaycan-Böyük Britaniya arasında əməkdaşliq perspektivləri
Kadir İnanırın mirasının məbləği açıqlandı
1960-cı ildə proqnozlaşdırılan "qiyamət günü" gəldi
Tramp, Putin və Si Cinpin nüvə silahlarının azaldılmasını müzakirə edə bilər - BMT-dən açıqlama