Üzeyir Hacıbəyovun riyaziyyat kitabı yazdığını bilirdinizmi? - TARİX

Üzeyir Hacıbəyovun riyaziyyat kitabı yazdığını bilirdinizmi? - TARİXAzərbaycanın görkəmli bəstəkarı, dirijoru və musiqişünası Üzeyir bəy Hacıbəyovun riyaziyyat kitabı yazdığını bilirdinizmi?

Bəri başdan deyək ki, bu fakt mətbuatda və ensiklopedik mənbələrdə işıqlandırılıb.

Biz, yazımızda diqqəti əsasən onun "nəşr il"inin bəzən yanlış göstərilməsinə, eləcə də bu kitabın Azərbaycan dilində "ilk riyaziyyat dərsliyi" hesab edilməsinin nə dərəcədə doğru olmasına dair münasibətimizi bildirməyə yönəltmişik.

Üzeyir Hacıbəyov, "Aritmetik məsələlər toplusu" adlı "Tatar (yəni o dövrün terminologiyası ilə Azərbaycan - Y.X.) ibtidai məktəbləri üçün" Azərbaycan­dilli riyaziyyat dərsliyi (ərəb əlifbası ilə) yazıb və kitab 1908-ci ildə Bakıda Nikolayevskaya küçəsində yerləşən "Orucov qardaşlarının mətbəəsi"ndə nəşr olunub.

Lakin təəssuf ki, mətbuat yazılarında bəzən kitabın çap tarixi səhvən "1907-ci il" kimi göstərilir.

Kitabın titul səhifəsində onun qiymətinin altmış (60) qəpik olduğu qeyd olunub.

O, üç hissədən ibarət olan həmin dərsliyinin müqəddiməsində belə yazırdı:

"Mənim qəsdim şagirdlərimizi məsələ həllində müzakirə və mübahisəyə adət etdirməkdir. Çünki çox vaxt müsəlman şagirdləri hesab məsələlərini "nə üçün" və "çünki"siz həll edib, dəlil və sübutlar gətirməyə aciz olurlar".

Əslində dahi şəxsiyyətin ərəb əlifbasında olan kitabının adı M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasının biblioqrafik icmalında iki formada qeyd olunur:

1. Hacıbəyov Üzeyir. Əsərləri: Hesab məsələləri.
2. Hacıbəyov Üzeyir. Hesab məsələləri: İbtidai məktəblərin birinci və ikinci şöbələri şagirdlərindən ötrü lüzumlu 6 dərs kitabı

"Tərcüman" qəzetinin 28 dekabr 1908-ci il tarixli nömrəsində kitab barədə belə yazılmışdır:

"Hesab məsələləri müəllim Üzeyir Hacıbəylinin əsəridir, gözəl üsul ilə tərtib edilmişdir… Azərbaycan-türk şivəsində olduğundan məhəlli məktəblər üçün faydalı və lazımdır."

Bəzi mənbələrdə bu kitabın "Azərbaycan dilində ilk riyaziyyat dərsliyi" olduğu qeyd olunsa da, təəssüf ki, bunu dəqiq şəkildə təsdiqləyən akademik bir araşdırmaya rast gəlmədik. Lakin kitabın Azərbaycan türkcəsində yazılmış ən erkən riyaziyyat dərsliklərindən biri olmasını rahatlıqla deyə bilərik.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 1010   Tarix: 15 avqust 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

"Alatoranlıq" serial olur

"Netflix" platforması məşhur "Alatoranlıq" franşizası əsasında animasiya serialı hazırlayacaq. Axşam.az xəbər verir ki, "Netflix" artıq serialın iki mövsümünü sifariş edib. Layihə Stefani Mayerin "Gecəyarısı günəşi" romanı əsasında çəkiləcək. Əsərdə ilk "Alatoranlıq"

10 noyabr
.

Telefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...

Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə

14 noyabr
.

5 5 5 5 = 24: Bu tənliyi doğru edəcək üç riyazi işarə hansılardır?

Tənliyi doğru etmək üçün dörd 5 arasında üç riyazi işarə qoymalısınız. Dörd eyni rəqəm və istədiyiniz nəticə. Bu riyazi tapmacada yalnız üç hesab işarəsi yoxdur. Tapmaca şərti:. 5 5 5 5 = 24. -ın xəbərinə görə, tənliyi doğru etmək üçün dörd beşlik arasında üç riyazi simvol yerləşdirməlisiniz. Toplama

8 noyabr
.

Dünyada sahili olmayan yeganə dəniz

Yer kürəsində sahili və limanı olmayan yeganə dəniz mövcuddur. Atlantik okeanının daxilində yerləşən Sarqasso dənizinin sərhədlərini quru sahələri deyil, dörd güclü okean axını formalaşdırır. -a istinadən bildirir ki, bu qeyri-adi dəniz Floridadan təxminən 950 kilometr şərqdə yerləşir. Ona ən yaxın qur

14 noyabr
.

Qadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB

Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay

15 noyabr
.

Satın aldığı qırıq çaydan ona sərvət qazandırdı

İngiltərədə bir kolleksiyaçının cəmi 15 sterlinqə aldığı sınıq və qapaqsız çaydanlığın ABŞ-da istehsal edilmiş ən qədim çini nümunələrindən biri olduğu üzə çıxıb. Təxminən 30 ildir keramika kolleksiyası toplayan alıcının diqqətini çəkən tarixi əşya hərracda 575 min sterlinqə satılıb. Çaydanlıq Nyu-Yorkdak

7 noyabr
.

"Powerbank"dakı gizli düymə nə üçündür?

Smartfonların enerjisini istənilən yerdə doldurmağa imkan verən portativ enerji cihazları gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Lakin powerbank istifadəçilərinin çoxu cihazın üzərindəki kiçik düymənin əslində hansı funksiyaları yerinə yetirdiyini bilmir. xarici mediaya istinadla xəbər veri

15 noyabr
.

Sahiblərinin əhvali-ruhiyyəsi itlərə necə təsir edir?

İtlər sahiblərinin davranışlarına və emosional vəziyyətinə müxtəlif cür reaksiya verirlər. İnsanların keçirdiyi hər bir emosiya heyvanlar üçün fərqli məna daşıya bilər. xəbər verir ki, itlər insanların üz ifadələrini alimlərin əvvəllər düşündüyündən daha yaxşı tanıya bilirlər. Üstəlik, sahibinin emosiona

8 noyabr
.

Göbələkləri bişirməzdən əvvəl yumaq lazımdırmı?

Göbələklərin hazırlanması zamanı ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri onların yuyulmasıdır. Bəzi insanlar göbələkləri suya salmağın onların dadını dəyişdirdiyini düşünür, digərləri isə bişirməzdən əvvəl mütləq yuyulmasını vacib hesab edir. Göbələklərin səthində torpaq və digər çirkləndiricilər qal

12 noyabr