Kainatda 5 qalaktika toqquşdu

Kainatda 5 qalaktika toqquşduƏsasən alimlər iki qalaktikanın toqquşmasını və birləşməsini müşahidə edə bilirlər, lakin bir neçə qalaktikanın birləşməsi olduqca nadir hadisədir.

Lent.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, xüsusilə söhbət erkən kainatdan gedirsə. Hesab olunur ki, məlum kainatda bütün qalaktikaların təxminən 20-30%-i birləşmə prosesindədir və tədricən yeni qalaktikaya çevrilir. Lakin bu, əsasən iki qalaktikanın birləşməsinə aiddir. Çoxqalaktikalı birləşmələrin isə cəmi 1%-dən az olduğu düşünülür. Buna görə də belə hadisə çox nadirdir. Astronomlar James Webb kosmik teleskopunun köməyi ilə eyni anda 5 qalaktikanın birləşməsini aşkar edə biliblər. Bu hadisə erkən kainatda, Böyük partlayışdan 800 milyon il sonra, yəni 13 milyard il əvvəl baş verib. 5 qalaktikadan ibarət bu sistem lokal kainatda tanınmış Stefan Kvintetini xatırladır və James Webb Kvinteti adını alıb. Hər bir qalaktika ayrıca ELG1, ELG2, ELG3, ELG4 və ELG5 adlandırılıb.

Alimlərin sözlərinə görə, bir neçə qalaktikanın eyni anda toqquşub birləşməsini aşkar etmək ehtimalı olduqca azdır, belə bir birləşməni erkən kainatda müşahidə etmək isə böyük şans hesab olunur. Xatırladaq ki, astronomlar kainatın çox uzaq keçmişini məhz milyardlarla işıq ili məsafə qət etmiş işıq sayəsində görə bilirlər. Nəzərə alsaq ki, James Webb Kvinteti qalaktikalarının birləşməsi Böyük partlayışdan 800 milyon il sonra baş verib, kainatın yaşı isə 13.8 milyard ildir, deməli, həmin qalaktikalardan gələn işıq bizə 13 milyard il yol qət edərək çatıb. Buna görə də astronomlar onları milyardlarla il əvvəl olduqları kimi görürlər. Onlarla sonradan nə baş verdiyi isə yalnız əldə olunmuş məlumatlara əsaslanan ehtimaldır. 5 qalaktika üzərində aparılmış müşahidələr göstərdi ki, bu, həqiqətən qarşılıqlı əlaqədə olan bir sistemdir. Yəni bütün 5 qalaktika bir-birini qravitasiya ilə cəlb edir və ulduzlararası qaz mübadiləsi başlayır.

Astronomların sözlərinə görə, nəticə etibarilə James Webb Kvinteti bir nəhəng qalaktikaya çevrilməli idi. Alimlərin hesablamalarına görə, bu proses Böyük partlayışdan 1-1.5 milyard il sonra baş verməli idi. Astronomlar müəyyən ediblər ki, 5 qalaktikadan ibarət bütün sistemin kütləsi Günəşin kütləsindən təxminən 10 milyard dəfə çoxdur. Onlar aşkar ediblər ki, sistemdəki iki əsas qalaktika bir-birindən təxminən 43 000 işıq ili məsafədə yerləşir, ən uzaq qalaktika cütlüyü isə təxminən 60 000 işıq ili məsafədədir. Müqayisə üçün, Süd Yolu qalaktikasının diametri 100 000 işıq ilidir. Tədqiqat göstərdi ki, bu qalaktikalarda yeni ulduzların aktiv yaranması prosesi gedir. Üstəlik, ulduzlar həmin dövr üçün kainat tarixində gözləniləndən daha sürətlə formalaşır. James Webb Kvinteti lokal kainatda mövcud olan Stefan Kvintetinə bənzəyir. Bu sistemdə 4 qalaktikanın birləşməsi baş verir. Sistem "kvintet" adlandırılıb, çünki şəkillərdə başqa bir qalaktika da görünür, lakin o, birləşmədə iştirak etmir.

Astronomların sözlərinə görə, həm James Webb Kvinteti, həm də Stefan Kvinteti qalaktikaları birləşdirən materiya körpülərinə malikdir. Tədqiqat göstərir ki, James Webb Kvintetinin böyük kütləsi və qalaktikalarda yeni ulduzların yaranma sürəti 5 qalaktikanın bir neçə yüz milyon ildən sonra iri, "sakit" qalaktikaya çevrilə biləcəyinə işarə edir. "Sakit" qalaktikalar dedikdə yeni ulduzların formalaşmasının dayandığı qalaktikalar nəzərdə tutulur. Əvvəllər astronomlar erkən kainatda belə qalaktikalardan bir neçəsini aşkar ediblər, lakin onların niyə bu qədər erkən mərhələdə yeni ulduzların yaranmasını dayandırdıqları hələ də aydın deyil. Əslində onlar "ölü" qalaktikalara çevriliblər ki, bu tip obyektlər lokal kainatda da müşahidə olunur. Əgər 5 aktiv qalaktika ölü qalaktikaya çevrilirsə, James Webb Kvinteti erkən kainatda ulduz yaranması davam edən kiçik qalaktikaların birləşməsi yolu ilə iri, sakit qalaktikaların necə sürətlə formalaşa biləcəyini potensial olaraq izah edə bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 1409   Tarix: 05 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Telefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...

Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə

14 noyabr
.

Kotletlər tavaya yapışmayacaq - Peşəkar aşpazların gizli üsulu

Kotlet bişirmək ilk baxışdan çox sadə görünür. Lakin bəzən kotletlər tavaya yapışır, çevirərkən dağılır və ən dadlı, qızarmış hissəsi tavanın dibində qalır. Bunun səbəbi çox vaxt qiymənin hazırlanmasında deyil, bişirmə zamanı yol verilən səhvlərdə olur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, peşəka

15 noyabr
.

Quru meyvələrin gizli təhlükəsi - Həkimdən xəbərdarlıq

"Quru meyvələr tez-tez şirniyyatlara tam təhlükəsiz və faydalı alternativ kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda sağlamlığa ciddi zərər vura bilər". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı dietoloq Maryana Cutova bildirib. Mütəxəssis xəbərdarlıq edib ki, bol miqdarda quru meyv

13 noyabr
.

Uşaq niyə heç bir səbəb olmadan ağlamağa başlayır?

Bəzən uşaqlar heç bir aydın səbəb olmadan qəfil ağlamağa başlayırlar. Bir neçə dəqiqə əvvəl gülən, oynayan və özünü yaxşı hiss edən uşaq birdən narahat olur, sakitləşmək istəmir və valideynlərinin bütün cəhdlərinə baxmayaraq ağlamağa davam edir. Belə vəziyyətlər xüsusilə gənc valideynlərdə narahatlı

15 noyabr
.

Satın aldığı qırıq çaydan ona sərvət qazandırdı

İngiltərədə bir kolleksiyaçının cəmi 15 sterlinqə aldığı sınıq və qapaqsız çaydanlığın ABŞ-da istehsal edilmiş ən qədim çini nümunələrindən biri olduğu üzə çıxıb. Təxminən 30 ildir keramika kolleksiyası toplayan alıcının diqqətini çəkən tarixi əşya hərracda 575 min sterlinqə satılıb. Çaydanlıq Nyu-Yorkdak

7 noyabr
.

Romanovların əfsanəvi sapfiri rekord qiymətə satıldı

Bir vaxtlar Rusiya İmperiyasının kral zinət əşyaları kolleksiyasına daxil olan nəhəng sapfirin yerləşdiyi nadir bilərzik İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən hərracda gözləntiləri iki dəfədən çox üstələyərək 4,9 milyon dollara alıcı tapıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, "Sotheby's"

14 noyabr
.

Evdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?

Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları

15 noyabr
.

Xurma niyə ağızda büzüşmə yaradır və nə qədər şəkərlidir?

Payızın gəlişi ilə xurma mövsümü də başlayır. Bu dadlı meyvə haqqında cəmiyyətdə müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəziləri xurmanın həddindən artıq şəkərli və kalorili olduğunu düşünür, digərləri isə onun ağızda yaratdığı büzüşmə hissindən narahat olur. Bəs əslində xurma nə qədər faydalıdır v

15 noyabr
.

İnsan ölənə yaxın bu 4 sözü deyir - "Səni sevirəm"...

İnsan həyatının son anlarında nələr düşünür və hansı sözləri deməyə çalışır? Uzun illər ağır xəstələrlə çalışan məşhur onkoloq insanların ölümə yaxın vaxtlarda ən çox işlətdikləri dörd ifadəni açıqlayıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, tanınmış onkoloq, yazıçı və Pulitser mükafatı laureatı Siddharth

15 noyabr