Cadu kimi: 18-ci əsrdə hava proqnozları niyə qadağan edilib?
Hava hər bir insanın həyatına təsir göstərir və ona görə də onun əvvəlcədən bilinməsi hər zaman mühüm hesab olunub. Lakin çox vaxt bu proses sehrlə əlaqələndirilirdi. Keçmişdə hava proqnozu verənləri cadugərlikdə ittiham etmək belə mümkündür.
Qayanrinfo xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, proqnoz anlayışı hələ ikinci əsrdə astronom və riyaziyyatçı Ptolemeydən başlayıb. O, planetlərin hərəkət cədvəllərini tərtib etmiş və onların Yer atmosferinə təsirini hesablamaq üçün mürəkkəb sistem qurmuşdu. Bu sahə "astrometeorologiya" adlanırdı.
Uzun müddət bu üsul elm dairələrində etibarlı sayılıb. Mütəxəssislər iddia edib ki, astrometeorologiya yalnız təbiətə əsaslanan "zərərsiz sehr"dir. Lakin hakimiyyət şübhə ilə yanaşmağa başlayıb və 1735-ci ildə qəbul edilən qanun bütün öncədən xəbərdarlıqları, o cümlədən hava proqnozunu qadağan edib.
1854-cü ildə Meteorologiya bürosu yaradıldıqda belə, həmin qanun hələ də qüvvədə olub. Artıq elm ilə magiya arasında oxşarlıq itmişdi və insanlar proqnoz verdiklərinə görə tonqalda yandırılmayıb. Buna baxmayaraq, Ptolemeyin astrometeorologiyası bu günədək yaşayır və hətta illik hava təqvimlərinin hazırlanmasında istifadə olunur.
19-cu əsrdə Fransa imperatoru III Napoleon riyaziyyatçı Urban Leveryedən fırtına və tufanları qabaqcadan xəbər verən üsullar işləyib hazırlamasını istəyib. Səbəb Krım müharibəsi zamanı Fransa və Britaniya qoşunlarının böyük itkilərə məruz qalması olub.
Leverye teleqraf vasitəsilə Avropanın müxtəlif yerlərindən məlumat toplayaraq müəyyən edib ki, tufanı bir gün əvvəlcədən görmək mümkündür. Bu, İspaniya və Fransada qeydə alınmış siklonun nəticəsi olub. Beləliklə, ilk sinoptik xəritələr yaranıb.
Daha sonra bu işi britaniyalı dəniz zabiti və meteoroloq Robert Fitsroy davam etdirib. O, Böyük Britaniya Ticarət Şurasının Meteorologiya departamentinin rəhbəri olub və proqnozların dənizçilərin həyatını xilas edəcəyinə ümid edib.
Fitsroy müxtəlif ölkələrdən gələn 24 teleqram əsasında atmosfer təzyiqini işarələyərək siklon və antisiklonları xəritədə birləşdirib. İlk proqnoz 1860-cı ilin avqustunda "Times" qəzetində dərc olunub, bir il sonra isə ilk fırtına xəbərdarlığı verilib. Lakin proqnozların çoxu özünü doğrultmadığından bu, narazılıqlara səbəb olub. Balıqçılar dənizə çıxmadıqları üçün ziyana düşür, qəzetlərdə meteoroloqları istehza edən karikaturalar dərc edilib.
Peyk dövründə belə, insanların qədimdə havanı necə proqnozlaşdırdıqları maraq doğurmaqda davam edir. Bu gün ən yaxın üç gün üçün verilən hava proqnozlarının dəqiqliyi 98,5 faizdir.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 1490 Tarix: 17 sentyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşÖlümdən iki gün əvvəl orqanizmdə nə baş verir?
Həyatın son 48 saatında insan orqanizmi həyati funksiyalarını qorumaq qabiliyyətini tədricən itirir. Həyatın son 48 saatında insan bədəni nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə məruz qala bilər. İnsan zəifləyir, daha çox yatır, yeməyə az maraq göstərir və nəfəs alma və qan dövranı tədricən dəyişir. Bu təzahürlə
15 noyabrUşaq niyə heç bir səbəb olmadan ağlamağa başlayır?
Bəzən uşaqlar heç bir aydın səbəb olmadan qəfil ağlamağa başlayırlar. Bir neçə dəqiqə əvvəl gülən, oynayan və özünü yaxşı hiss edən uşaq birdən narahat olur, sakitləşmək istəmir və valideynlərinin bütün cəhdlərinə baxmayaraq ağlamağa davam edir. Belə vəziyyətlər xüsusilə gənc valideynlərdə narahatlı
15 noyabrKlozetin içinə 1 ədəd su şüşəsi qoyun, fərqi görün
Evdə su sərfiyyatını azaltmaq məqsədilə klozet rezervuarlarına plastik şüşə qoyulması üsulu yenidən gündəmə gəlib. Mütəxəssislər düzgün quraşdırmanın vacibliyinə diqqət çəkiblər. xəbər verir ki, ev şəraitində su istehlakını azaltmaq üçün köhnə bir praktika olan rezervuara plastik şüşə yerləşdirmə üsul
7 noyabrSoyuducudakı bu düymə tərəvəzin taleyini həll edir
Soyuducuda saxlanılan tərəvəzlərin tez solması və ya çürüməsi bir çox evdə qarşılaşılan problemlərdəndir. Lakin soyuducuların tərəvəz bölməsində (crisper) olan kiçik sürgülü düymə meyvə və tərəvəzlərin daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir. xəbər verir ki, çəkməcənin içindəki nəmlik səviyyəsin
15 noyabr"Powerbank"dakı gizli düymə nə üçündür?
Smartfonların enerjisini istənilən yerdə doldurmağa imkan verən portativ enerji cihazları gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Lakin powerbank istifadəçilərinin çoxu cihazın üzərindəki kiçik düymənin əslində hansı funksiyaları yerinə yetirdiyini bilmir. xarici mediaya istinadla xəbər veri
15 noyabrQaralan kafel aralarını evdəki tək materialla təmizləyin
Kafel aralarında zamanla yaranan qaralmalar üçün bahalı təmizlik vasitələrinə ehtiyac qalmır. Evdə olan tək bir materialla təmizlik artıq daha asan olacaq. xəbər verir ki, vanna otağı və mətbəxlərdə zamanla qaralan kafel araları təmizlik edilsə də, istənilən görüntünün əldə edilməsini çətinləşdirə bilər
14 noyabrHamı zibilə atır - Saç tökülməsinin və ağarmasının qarşısını alır
Fəsil dəyişikliyi və stress səbəbindən artan saç tökülməsinə qarşı bahalı kosmetik məhsullar əvəzinə mətbəxdəki təbii vasitələr həll yolu təqdim edir. Qidalandırıcı yağlar ehtiva edən bu üsul saç diblərini qısa müddətdə gücləndirərək tökülməni azaldır. xəbər verir ki, əksər hallarda zibil kimi atıla
14 noyabrHər gün soyuq duş qəbul etsəniz, nə baş verər?
Mütəmadi olaraq soyuq duş qəbul etmək insanların xəstəlik səbəbindən işə getmədikləri günlərin sayının azalması və özlərini daha yaxşı hiss etmələri ilə əlaqəli ola bilər. xarivi KİV-ə istinadən xəbər verir ki, İsveçrənin Bazel Universitetinin psixoloqu Lena Qlazer soyuq duşun insan orqanizminə təsirin
8 noyabr