Tarixi dəyişə biləcək yeni kəşf: Skeletlərdə hamiləlik testi

Tarixi dəyişə biləcək yeni kəşf: Skeletlərdə hamiləlik testiMin illər əvvələ aid insan qalıqlarında hamiləliyin müəyyən edilməsi indiyədək demək olar ki, mümkünsüz hesab olunurdu. Lakin yeni elmi araşdırma bu sahədə dönüş yaradaraq arxeologiyada mümkün olmayanı reallığa çevirir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, keçmişdə yaşamış insanların hamilə olub-olmadığını arxeoloji qeydlər vasitəsilə müəyyənləşdirmək indiyədək yalnız çox nadir hallarda – qarın boşluğunda döl qalıqları aşkar ediləndə mümkün olurdu. Ancaq son elmi irəliləyiş sayəsində artıq insan skeletlərindən hormonların aşkarlanması yolu ilə hamiləlik izlərini müəyyən etmək mümkündür.

Aparılan araşdırma göstərib ki, insanlara məxsus sərt toxumalarda – yəni sümük və dişlərdə – estrogen, progesteron və testosteron hormonlarını aşkarlamaq olar. Bu tapıntı qədim dövrlərdə baş vermiş hamiləliklərin müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm göstərici sayılır.

Müasir hamiləlik testləri qısa müddət ərzində sidikdə qalan insan xorionik qonadotropin (hCG) hormonunu aşkarlayır. Lakin bu hormonun qədim qalıqlarda saxlanması mümkün olmadığından, arxeoloji tədqiqatlarda istifadə edilə bilmir.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, keçmişdəki qadınların reproduktiv tarixini doğru şəkildə bərpa etmək və onların sosial-mədəni təcrübələrini dəyərləndirə bilmək üçün skelet qalıqlarından hamiləlik faktını etibarlı şəkildə müəyyənləşdirən yeni üsullara ehtiyac var.

Bu məqsədlə aparılan tədqiqat çərçivəsində eramızın I–XIX əsrləri arasına aid on nəfərin qalıqları təhlil edilib. Onlardan üçü kişi, yeddisi isə qadın olub. Qadınlardan ikisinin qalıqlarında döl aşkar edilib, ikisi isə yeni doğulmuş körpələri ilə birlikdə dəfn olunub.

Sərt toxumalarda hormon izləri

Tədqiqatçılar sümüklərdən, dişlərdən və diş daşlarından götürülən nümunələri toz halına salaraq yeni hazırlanmış fermentlə əlaqəli immunosorbent analiz (ELISA) üsulu ilə hormon səviyyələrini araşdırıblar.

Nəticələr diqqətçəkici olub: XI–XIV əsrlərə aid hamilə qadının diş və sümük nümunələrində yüksək progesteron səviyyələri müəyyən edilib. XVIII–XIX əsrlərə aid başqa bir qadının sümük nümunələrində də oxşar artım qeydə alınıb. V–VI əsrlərə aid və körpələri ilə birlikdə dəfn edilmiş iki qadının diş daşlarında isə orta səviyyədə progesteron aşkarlanıb. Maraqlıdır ki, bu dörd qadının heç birinin sümük və diş toxumalarında testosteron tapılmayıb.

Yeni metod tarixi dəyişə bilər

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, diş strukturlarında və diş daşında yüksək progesteron, sümüklərdə estrogenin varlığı və testosteronun yoxluğu, ölüm zamanı hamiləliklə uyğun göstəricilərdir. Bu da yeni hormon aşkarlama metodunun qədim insanlarda hamiləliyi müəyyənləşdirmək üçün istifadə edilə biləcəyini göstərir.

Araşdırma "Journal of Archaeological Science" jurnalında dərc olunub. Alimlər bildiriblər ki, metod hələ ilkin mərhələdədir və nəticələrin tam dəqiqləşməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var. Lakin bu yanaşma təkmilləşdirilərsə, qədim cəmiyyətlərin doğum və ailə tarixinə baxış tərzini köklü şəkildə dəyişə bilər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 891   Tarix: 23 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Körpəm məni nə zaman eşitməyə başlayır?

Körpəsinin doğulmasını gözləyən ana və atalar, uşaqlarını qucaqlarına alacaqları günü düşünəndə həyəcanlanırlar. Bununla yanaşı, bətndəki körpələri haqqında məlumatlarla da maraqlanırlar. Onlara ən çox maraqlı gələn sual isə budur: Uşağım məni nə vaxt eşitməyə başlayır?. -a istinadən məlumat verir ki

17 sentyabr 2021
.

Fransada porno saytlar məhkəməyə verildi

Fransada 9 aparıcı porno saytına qarşı məhkəmə iddiası qaldırılıb. "e-Enfance" və "La Voix de l’enfant" təşkilatları sayt rəhbərlərini uşaqları böyüklər üçün olan kontentin mənfi təsirindən qorumaq məqsədilə yetərli tədbirlər görməməkdə ittiham edib. İddia ərizəsində bildirilib ki

7 sentyabr 2021
.

Acun niyə həmişə qara kofta geyinir?

"TV8"in rəhbəri Acun Ilıcalı maraq mövzusu olan qara köynəkləri ilə bağlı suallara aydınlıq gətirib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, hər mövsümdə bu tərzdə görünən Acun ona bu cür daha rahat olduğunu və hətta daha 500 ədəd qara kofta sifariş verdiyini açıqlayıb. "Gün ərzində ayaqqab

15 sentyabr 2021
.

Ronaldodan CZN Buraka ortaqlıq təklifi - FOTO

Türkiyəli məşhur aşpaz Burak Özdemir (CZN Burak), Kriştiano Ronaldodan ortaqlıq təklifi alıb. Unikal.org-a istinadən xəbər verir ki, restoran şəbəkələrinə sahib olan Burak bu barədə yayılan xəbərləri təsdiqləyib. Hətta o, jurnalistlərə açıqlamasında "Ronaldonun böyük qardaşı ilə danışıqlar aparırıq

14 sentyabr 2021
.

Pişik "Ginnesin rekordlar kitabı"na düşüb - FOTO

Yaponiyada yaşayan Motimaru adlı şotland pişiyi "YouTube" kanalında ən çox baxılan ev heyvanı olaraq "Ginnesin rekordlar kitabı"na düşüb. xəbər verir ki, pişiyin videohostinqdəki çarxları 685 milyondan çox baxış yığıb. Hazırda o, "YouTube" kanalının ən populyar ev heyvanıdır

11 sentyabr 2021
.

"Facebook" "ağıllı" eynək satışına BAŞLAYIR

"Facebook" platforması "Ray-Ban"la müştərək "ağıllı" eynəklərin satışına başlayır. xəbər verir ki, bu barədə şirkətin saytında dərc olunmuş məlumatda bildirilir. "Ağıllı" eynəklər foto və video çəkilişi, musiqi mərkəzi və telefon zəngi kimi funksiyalara malikdir

12 sentyabr 2021
.

Bu köpəkbalığı donuza oxşayır - FOTO

İtaliyanın Elba adasında üzdən donuza bənzəyən qeyri-adi köpəkbalığı tutulub. BİG.AZ-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mirror" yazır. "Donuz-kopəkbalığı" kimi tanınan və nəsli kəsilmək üzrə olan bu balıq Qımızı Kitaba salınıb. Yerli okeanariumun əməkdaşı Yuri Tibertonu

10 sentyabr 2021
.

"Twitter"də yeni funksiya istifadəyə veriləcək

"Twitter" sosial şəbəkəsinin rəhbərliyi istifadəçilərin oxucu siyahısından çıxarılmasına imkan verəcək bir funksiyanı sınaqdan keçirir. Bu barədə sosial şəbəkənin rəsmi hesabında məlumat verilir. Qeyd olunur ki, digər insanları abunəlikdən çıxarma əvvəlcə yalnız "Twitter"in brauze

9 sentyabr 2021
.

Fərqli gözləri olan pişik bloqerlik edir - FOTO - VİDEO

Bu pişik öz həmcinslərindən nadir genetik patalogiyası ilə fərqlənir. Heteroxromiya sayəsində onun bir gözü sarı, digər isə mavidir. Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində Yevgeni adlı sahibiylə birlikdə yaşayan ev heyvanı həm də qeyri-adi məşğuliyyətə sahibdir. Belə ki, o asudə vaxtlarında bloqerlik edi

16 sentyabr 2021