Qızılın kosmik mənşəyinin SİRRİ AÇILDI

Qızılın kosmik mənşəyinin SİRRİ AÇILDITennessi Universitetindən amerikalı fiziklər kainatda qızıl və platin kimi ağır elementlərin yaranmasına cavabdeh olan əsas proseslərdən birinə işıq salan eksperiment aparıblar. Onlar qeyri-sabit atom nüvələrinin necə parçalanaraq ulduzlarda yeni kimyəvi elementlər yaratdığını daha dəqiq müəyyən edə biliblər.

Sonxeber.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Physical Review Letters" (PRL) jurnalında dərc olunub.

Kütləvi ulduzlar toqquşduqda, partladıqda və ya kollapsa uğradıqda onların daxilində r-proses adlanan sürətli neytron tutma prosesi başlayır. Bu zaman nüvə ardıcıl olaraq onlarla neytronu udur, qeyri-sabit hala gəlir və nəticədə parçalanaraq daha sabit elementlərə çevrilir. Astrofiziklərin fikrincə, məhz bu proses nəticəsində kainatda qızıl, uran və digər ağır maddələr yaranıb. Lakin bu prosesin detalları uzun müddət sirr olaraq qalırdı.

Bu mexanizmi araşdırmaq üçün professor Robert Gjivaçın rəhbərliyi ilə, aspirantlar Piter Dizzel və Ceykob Qudjun iştirakı ilə tədqiqat qrupu nadir izotop - indium-134-dən istifadə edib. Onun qeyri-sabit nüvələri CERN-dəki ISOLDE qurğusunda lazer ayrımı vasitəsilə əldə olunub. İndiumun parçalanması zamanı tin-134, tin-133 və tin-132 izotopları yaranıb və məhz bu keçidlər zamanı alimlər üç unikal hadisəni qeydə alıblar.

Ən mühüm nəticə dünyada ilk dəfə olaraq β-gecikməli ikili neytron emissiyası zamanı neytronların enerjisinin ölçülməsidir. Bu nadir parçalanma növü yalnız saniyənin cüzi hissəsində mövcud olan ekzotik nüvələrdə baş verir. Onu ölçmək son dərəcə çətin olub: neytronlar yüklü olmadığından asanlıqla səpələnir və bu da onların sayını və enerjisini müəyyən etməyi çətinləşdirir.

"Bu, həqiqətən də böyük hadisədir. Daha əvvəl heç kim eyni anda buraxılan iki neytronun enerjisini ölçə bilməmişdi. İndi isə tamamilə yeni bir tədqiqat istiqamətini açan eksperimental məlumatlarımız var", - deyə professor Qjivaç qeyd edib.

Əldə olunan nəticələr alimlərə ulduz fəlakətlərinin modellərini təkmilləşdirməyə, ağır elementlərin mənşəyini daha dəqiq izah etməyə və kosmik kimyada əsas rol oynayan ekzotik nüvələrin xüsusiyyətlərini daha dəqiq proqnozlaşdırmağa imkan verəcək.(Publika.az)


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 823   Tarix: 24 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Körpəm məni nə zaman eşitməyə başlayır?

Körpəsinin doğulmasını gözləyən ana və atalar, uşaqlarını qucaqlarına alacaqları günü düşünəndə həyəcanlanırlar. Bununla yanaşı, bətndəki körpələri haqqında məlumatlarla da maraqlanırlar. Onlara ən çox maraqlı gələn sual isə budur: Uşağım məni nə vaxt eşitməyə başlayır?. -a istinadən məlumat verir ki

17 sentyabr 2021
.

Fransada porno saytlar məhkəməyə verildi

Fransada 9 aparıcı porno saytına qarşı məhkəmə iddiası qaldırılıb. "e-Enfance" və "La Voix de l’enfant" təşkilatları sayt rəhbərlərini uşaqları böyüklər üçün olan kontentin mənfi təsirindən qorumaq məqsədilə yetərli tədbirlər görməməkdə ittiham edib. İddia ərizəsində bildirilib ki

7 sentyabr 2021
.

Acun niyə həmişə qara kofta geyinir?

"TV8"in rəhbəri Acun Ilıcalı maraq mövzusu olan qara köynəkləri ilə bağlı suallara aydınlıq gətirib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, hər mövsümdə bu tərzdə görünən Acun ona bu cür daha rahat olduğunu və hətta daha 500 ədəd qara kofta sifariş verdiyini açıqlayıb. "Gün ərzində ayaqqab

15 sentyabr 2021
.

Ronaldodan CZN Buraka ortaqlıq təklifi - FOTO

Türkiyəli məşhur aşpaz Burak Özdemir (CZN Burak), Kriştiano Ronaldodan ortaqlıq təklifi alıb. Unikal.org-a istinadən xəbər verir ki, restoran şəbəkələrinə sahib olan Burak bu barədə yayılan xəbərləri təsdiqləyib. Hətta o, jurnalistlərə açıqlamasında "Ronaldonun böyük qardaşı ilə danışıqlar aparırıq

14 sentyabr 2021
.

Pişik "Ginnesin rekordlar kitabı"na düşüb - FOTO

Yaponiyada yaşayan Motimaru adlı şotland pişiyi "YouTube" kanalında ən çox baxılan ev heyvanı olaraq "Ginnesin rekordlar kitabı"na düşüb. xəbər verir ki, pişiyin videohostinqdəki çarxları 685 milyondan çox baxış yığıb. Hazırda o, "YouTube" kanalının ən populyar ev heyvanıdır

11 sentyabr 2021
.

"Facebook" "ağıllı" eynək satışına BAŞLAYIR

"Facebook" platforması "Ray-Ban"la müştərək "ağıllı" eynəklərin satışına başlayır. xəbər verir ki, bu barədə şirkətin saytında dərc olunmuş məlumatda bildirilir. "Ağıllı" eynəklər foto və video çəkilişi, musiqi mərkəzi və telefon zəngi kimi funksiyalara malikdir

12 sentyabr 2021
.

Bu köpəkbalığı donuza oxşayır - FOTO

İtaliyanın Elba adasında üzdən donuza bənzəyən qeyri-adi köpəkbalığı tutulub. BİG.AZ-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mirror" yazır. "Donuz-kopəkbalığı" kimi tanınan və nəsli kəsilmək üzrə olan bu balıq Qımızı Kitaba salınıb. Yerli okeanariumun əməkdaşı Yuri Tibertonu

10 sentyabr 2021
.

"Twitter"də yeni funksiya istifadəyə veriləcək

"Twitter" sosial şəbəkəsinin rəhbərliyi istifadəçilərin oxucu siyahısından çıxarılmasına imkan verəcək bir funksiyanı sınaqdan keçirir. Bu barədə sosial şəbəkənin rəsmi hesabında məlumat verilir. Qeyd olunur ki, digər insanları abunəlikdən çıxarma əvvəlcə yalnız "Twitter"in brauze

9 sentyabr 2021
.

Fərqli gözləri olan pişik bloqerlik edir - FOTO - VİDEO

Bu pişik öz həmcinslərindən nadir genetik patalogiyası ilə fərqlənir. Heteroxromiya sayəsində onun bir gözü sarı, digər isə mavidir. Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində Yevgeni adlı sahibiylə birlikdə yaşayan ev heyvanı həm də qeyri-adi məşğuliyyətə sahibdir. Belə ki, o asudə vaxtlarında bloqerlik edi

16 sentyabr 2021