Qarşıdakı 10 il üçün Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas riskləri və imkanları nələrdir? - AÇIQLAMA

Qarşıdakı 10 il üçün Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas riskləri və imkanları nələrdir? - AÇIQLAMAQlobal iqtisadi sistem sürətlə dəyişir: enerji bazarlarında transformasiya gedir, geosiyasi gərginliklər yeni iqtisadi xəritələr formalaşdırır, regionda isə kommunikasiya və logistika marşrutları yenidən qurulur. Bu proseslər fonunda Azərbaycan iqtisadiyyatı həm daxili struktur çağırışlarla, həm də xarici təsirlərlə üz-üzədir.

Mövcud modelin dayanıqlılığı, şaxələndirmə səviyyəsi, enerji keçidinə uyğunlaşma və regional əməkdaşlıq perspektivləri qarşıdakı dövr üçün həlledici amillər kimi qiymətləndirilir.

Bəs görəsən belə bir şəraitdə qarşıdakı 10 il üçün Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas riskləri və imkanları nələrdir?

İqtisadçı Xalid Kərimli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün əsas strateji dayaqlar neft və qazdır. Bu resurslar ölkəyə illərlə ciddi gəlir gətirib, makroiqtisadi sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynayıb. Lakin iqtisadiyyatın böyük ölçüdə bir sahədən asılı qalması struktur riski yaradır. Neft qiymətlərinin qlobal bazarda kəskin enməsi birbaşa büdcə gəlirlərinə, valyuta axınına və ümumi iqtisadi dinamika­ya təsir göstərə bilər. Problemin kökündə isə qeyri-neft sektorunun hələ də arzu olunan sürətlə və keyfiyyətdə inkişaf etməməsi dayanır.

İkinci mühüm risk qlobal enerji transformasiyası ilə bağlıdır. Dünyada ənənəvi yanacaq növlərinə tələbatın uzunmüddətli perspektivdə azalması ehtimalı realdır. 2022-ci ildə qaz ixracının genişləndirilməsi ilə bağlı Avropa ilə imzalanmış memorandum buna nümunədir. Həmin dövrdə qaz kəmərinin genişləndirilməsi məsələsi gündəmə gəlsə də, Avropa tərəfi prioriteti alternativ və təmiz enerji layihələrinə verdiyini bildirdi. Fosil yanacaqlara investisiya marağının azalması nəticəsində Cənub Qaz Dəhlizinin genişləndirilməsi prosesi gözlənilən sürətlə irəliləmədi. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə ənənəvi enerji ixracına əsaslanan model üçün əlavə risk formalaşdırır.

Üçüncü risk institusional xarakter daşıyır. Dövlətin iqtisadiyyatda dominant mövqeyi hələ də qalmaqdadır. Dövlət şirkətlərinin yüksək payı və geniş təsir imkanları rəqabət mühitini zəiflədir, özəl sektorun inkişaf tempini məhdudlaşdırır və innovasiya təşəbbüslərini ləngidir. Dayanıqlı iqtisadi artım üçün rəqabət mühitinin gücləndirilməsi və özəl təşəbbüslərin stimullaşdırılması əsas şərtlərdən biridir.

Regional və geosiyasi amillər də risk faktorları sırasında yer alır. Hazırda müəyyən qədər kövrək sabitlik mövcud olsa da, Ermənistanla yekun sülh sazişinin imzalanması, kommunikasiya xətlərinin açılması, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması kimi məsələlər hələ tam həllini tapmayıb. Bu proseslərin necə inkişaf edəcəyi iqtisadi perspektivlərə birbaşa təsir göstərəcək. Eyni zamanda, regionda böyük güclərin, xüsusilə, Rusiyanın davranış modeli də qeyri-müəyyənlik yaradır.

Digər mühüm risk əmək bazarı ilə bağlıdır. Regionlarda iş yerlərinin məhdudluğu, iqtisadi aktivliyin əsasən paytaxt və ətrafında cəmləşməsi sosial-iqtisadi balanssızlıq yaradır. İnsan kapitalının səmərəli istifadəsi və regionların iqtisadi canlandırılması uzunmüddətli inkişaf üçün vacibdir.

Bununla yanaşı, mövcud imkanlar kifayət qədər genişdir. Zəngəzur dəhlizi, Orta Dəhliz və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutları Azərbaycanın tranzit və logistika potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Bu layihələrin tam reallaşması ölkənin strateji əhəmiyyətini gücləndirə, tranzit gəlirlərini artıra və iqtisadiyyata yeni dinamika gətirə bilər.

Sənaye sahəsində də böyük potensial mövcuddur. Qeyri-neft sənayesinin, xüsusilə neft-kimya, tikinti materialları, yüngül sənaye və mebel istehsalının inkişafı həm daxili bazarın təminatı, həm də ixrac imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu istiqamətdə texnologiya transferi, innovasiya və ixracyönümlü istehsal modellərinin təşviqi mühüm rol oynaya bilər.

Yaşıl enerji isə strateji fürsət kimi ön plana çıxır. Günəş və külək enerjisi potensialı kifayət qədər yüksəkdir. Bu sahədə investisiyaların artırılması həm daxili enerji tələbatının qarşılanmasına, həm də gələcəkdə elektrik enerjisinin ixracına imkan yarada bilər. Qlobal enerji keçidi fonunda məhz bu istiqamət Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi təhlükəsizliyi üçün alternativ dayaq nöqtəsinə çevrilə bilər.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan iqtisadiyyatı həm ciddi risklərlə, həm də əhəmiyyətli imkanlarla üz-üzədir. Əsas məsələ mövcud resurslardan səmərəli istifadə etmək, struktur islahatlarını sürətləndirmək və iqtisadi modeli daha şaxəli və rəqabətədavamlı formaya gətirməkdir. Dayanıqlı inkişaf yalnız balanslı və uzaqgörən iqtisadi siyasət nəticəsində mümkün olacaq".

Çiçək Sadatova


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 1370   Tarix: 23 fevral 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycan Esvatiniyə təxminən 100 milyon dollar investisiya yatırmağı planlaşdırır

"Sea Breeze" layihəsinin təsisçisi və sahibi, "Agalarov Development" şirkətinin rəhbəri Emin Ağalarov Esvatini iqtisadiyyatına 99 milyon ABŞ dolları investisiya yatırmağa hazır olduğunu bildirib. Afrika mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu barədə monarx II Msvati məlumat verib

9 noyabr
.

Azərbaycanda 9 ayda nəqliyyat dəhlizləri ilə daşınmış yükün həcmi açıqlanıb

Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycandan keçən nəqliyyat dəhlizlərində dəmir yolu nəqliyyatı ilə 12 milyon 81,7 min ton yük daşınıb. Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir. Bundan başqa, məlumata görə, hesabat dövründə dəniz nəqliyyatı ilə 5 milyon 370,1 min ton, və avtomobi

16 noyabr
.

Azərbaycanda kirayə mənzil fonduna daha 91 mənzil əlavə olunub

İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu satmaq öhdəliyi ilə kirayə mexanizmi çərçivəsində Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Cəfər Xəndan küçəsindəki yaşayış kompleksindən 27, Sumqayıt şəhəri, Sülh prospektindəki yaşayış kompleksindən 38 və Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Məhəmməd Əsədov küçəsindəki yaşayış kompleksində

17 noyabr
.

Azərbaycanda aqrar sektor 1 %-dən çox böyüyüb

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda 13 milyard 123,3 milyon manat dəyərində kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal edilib. Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1,4 % çoxdur. Hesabat dövründə heyvandarlıq məhsullarının istehsalı 1,6 %

13 noyabr
.

Qızıl bazarında son vəziyyət

5 noyabr 2026-cı il tarixinə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, hazırda qızılın 1 unsiyasının dəyəri 6 720.5420 manat, 1 qramının rəsmi qiyməti isə 216.07 manat təşkil edib. Müvafiq olaraq, 99 əyyarlı təmiz qızılın 1 qramı 216.07 manat, 750 əyyarlı İtalyan qızılını

5 noyabr
.

Azərbaycanda siqaret yenidən bahalaşacaq? - İqtisadçıdan AÇIQLAMA

Azərbaycanda siqaretin qiymətinin yenidən artması ehtimalı gündəmdədir. Belə ki, 13 noyabr 2026-cı il tarixli qərarla idxal olunan siqaret, siqar və siqarillalara tətbiq edilən gömrük rüsumunun 2030-cu ilin sonunadək 15 faiz, lakin hər 100 ədəd üçün 3 ABŞ dollarından az olmaması müəyyən edilib. Bunda

17 noyabr
.

Azərbaycanda qızıl bahalaşdı, yoxsa ucuzlaşdı?

Azərbaycanda 2026-cı il 2 noyabr tarixinə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, 1 unsiya qızılın qiyməti 6 796.43 manat, 1 qram qızılın baza qiyməti isə 218.51 manat təşkil edib. Qiymətlər əyyar və mənşəyə görə dəyişir. Belə ki, 99 əyyar (Təmiz qızıl) - 218.51 manat

2 noyabr
.

Azərbaycanda yük daşımalarının avtomobil nəqliyyatından dəmir yoluna keçirilməsi planlaşdırılır

Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda 2060-cı ilə qədər elektrik avtomobillərinin xüsusi çəkisi 100 % təşkil edəcək, eləcə də alternativ yanacaq növlərinə keçid ediləcək. xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycanın Uzunmüddətli Aşağıkarbonlu İnkişaf Strategiyasında deyilir. Qeyd olunur ki, ölkənin ümumi istixan

10 noyabr
.

Qızıl və gümüş bahalaşıb

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 1,42% artaraq 4 132.6 ABŞ dollarına bərabər olub. "AzPolitika" birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, COMEX-də gümüşün bir unsiyasının qiyməti də 2,14% artaraq 53.06 dollar təşkil edib

9 noyabr