Mövcud vəziyyət dünya iqtisadiyyatına necə təsir göstərəcək? - AÇIQLAMA

Mövcud vəziyyət dünya iqtisadiyyatına necə təsir göstərəcək? - AÇIQLAMAYaxın Şərqdə, xüsusilə İranda artan gərginlik artıq təkcə siyasi gündəmi deyil, qlobal iqtisadi tarazlığı da silkələməyə başlayıb. Bəs görəsən mövcud vəziyyət dünya iqtisadiyyatına necə təsir edəcək?

İqtisadçı Xalid Kərimli mövzu ilə bağlı Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Bu gün dünya bazarlarında neftin qiyməti bir gündə 8 faiz yüksəlib. Bundan əvvəlki mərhələdə isə artıq 15 faizlik artım qeydə alınmışdı. Bu, təsadüfi dalğalanma deyil. Müharibə riski və ya hərbi əməliyyat ehtimalı enerji təchizatına dair qorxuları artırır. İranın yerləşdiyi coğrafiya - xüsusilə Hörmüz boğazı - qlobal neft ticarətinin əsas arteriyalarından biridir. Həmin xətt üzrə istənilən risk qiymətlərin dərhal sıçramasına səbəb olur.

Logistika xətləri üzrə yaranan problemlər vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Daşınma xərcləri artır, dəniz nəqliyyatında sığorta haqları bahalaşır. Sığorta şirkətləri riskli bölgələrdə fəaliyyət göstərən gəmilər üçün əlavə ödəniş tələb edir. Bu isə yükün maya dəyərinə birbaşa təsir göstərir. Nəticədə enerji, xammal və ərzaq məhsullarının qiymətləri zəncirvari şəkildə yüksəlməyə başlayır.

Qızılın bahalaşması da eyni mexanizmin məhsuludur. Qızıl tarixən "təhlükəsiz liman" aktiv hesab olunur. Qeyri-müəyyənlik artdıqca investorlar riskli bazarlardan çıxaraq kapitalı daha stabil alətlərə yönəldirlər. Müharibə ehtimalı, sanksiya riskləri və regionda genişlənə biləcək qarşıdurma ssenariləri qızılın qiymətinə təkan verir.

İqtisadi baxımdan ən böyük risk inflyasiyanın yenidən sürətlənməsidir. Enerji qiymətlərinin artması istehsal və xidmət xərclərini yüksəldir. Bu isə son nəticədə istehlakçı qiymətlərinə ötürülür. Əgər enerji bahalaşması davamlı xarakter alarsa, mərkəzi banklar faiz siyasətində sərtləşdirməyə məcbur qala bilər. Bu isə iqtisadi artımı ləngidə, investisiya və istehlakı zəiflədə bilər.

Digər tərəfdən, əmtəə bazarlarında ümumi bahalaşma riski mövcuddur. Neft bahalaşdıqca nəqliyyat və istehsal xərcləri artır, bu da ərzaqdan sənaye mallarına qədər geniş spektrdə qiymət artımına səbəb olur. Qlobal ticarət marşrutlarında hər hansı ciddi pozuntu dünya iqtisadiyyatında yeni şok dalğası yarada bilər.

Hazırkı mərhələdə əsas faktor qeyri-müəyyənlikdir. Bazarlar müharibənin miqyasını, müddətini və mümkün sanksiyaların dərinliyini qiymətləndirməyə çalışır. Əgər gərginlik lokallaşdırılarsa, təsirlər daha qısa müddətli ola bilər. Lakin qarşıdurma genişlənərsə, bu, enerji böhranının növbəti mərhələsinə, yüksək inflyasiya dalğasına və qlobal artım tempinin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər.

İrandakı mövcud vəziyyət bir daha göstərir ki, müasir iqtisadiyyat bir-birinə sıx bağlı sistemdir. Coğrafi baxımdan uzaq görünən bir münaqişə belə, qlobal bazarlarda qiymətləri, investor davranışını və iqtisadi gözləntiləri qısa müddətdə dəyişə bilir. Dünya iqtisadiyyatı hazırda siyasi risklərin maliyyə göstəricilərinə necə sürətlə çevrildiyini bir daha müşahidə edir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 1299   Tarix: 02 mart 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycan Esvatiniyə təxminən 100 milyon dollar investisiya yatırmağı planlaşdırır

"Sea Breeze" layihəsinin təsisçisi və sahibi, "Agalarov Development" şirkətinin rəhbəri Emin Ağalarov Esvatini iqtisadiyyatına 99 milyon ABŞ dolları investisiya yatırmağa hazır olduğunu bildirib. Afrika mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu barədə monarx II Msvati məlumat verib

9 noyabr
.

Azərbaycanda 9 ayda nəqliyyat dəhlizləri ilə daşınmış yükün həcmi açıqlanıb

Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycandan keçən nəqliyyat dəhlizlərində dəmir yolu nəqliyyatı ilə 12 milyon 81,7 min ton yük daşınıb. Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir. Bundan başqa, məlumata görə, hesabat dövründə dəniz nəqliyyatı ilə 5 milyon 370,1 min ton, və avtomobi

16 noyabr
.

Azərbaycanda kirayə mənzil fonduna daha 91 mənzil əlavə olunub

İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu satmaq öhdəliyi ilə kirayə mexanizmi çərçivəsində Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Cəfər Xəndan küçəsindəki yaşayış kompleksindən 27, Sumqayıt şəhəri, Sülh prospektindəki yaşayış kompleksindən 38 və Abşeron rayonu, Saray qəsəbəsi, Məhəmməd Əsədov küçəsindəki yaşayış kompleksində

17 noyabr
.

Azərbaycanda aqrar sektor 1 %-dən çox böyüyüb

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda 13 milyard 123,3 milyon manat dəyərində kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal edilib. Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1,4 % çoxdur. Hesabat dövründə heyvandarlıq məhsullarının istehsalı 1,6 %

13 noyabr
.

Qızıl bazarında son vəziyyət

5 noyabr 2026-cı il tarixinə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, hazırda qızılın 1 unsiyasının dəyəri 6 720.5420 manat, 1 qramının rəsmi qiyməti isə 216.07 manat təşkil edib. Müvafiq olaraq, 99 əyyarlı təmiz qızılın 1 qramı 216.07 manat, 750 əyyarlı İtalyan qızılını

5 noyabr
.

Azərbaycanda siqaret yenidən bahalaşacaq? - İqtisadçıdan AÇIQLAMA

Azərbaycanda siqaretin qiymətinin yenidən artması ehtimalı gündəmdədir. Belə ki, 13 noyabr 2026-cı il tarixli qərarla idxal olunan siqaret, siqar və siqarillalara tətbiq edilən gömrük rüsumunun 2030-cu ilin sonunadək 15 faiz, lakin hər 100 ədəd üçün 3 ABŞ dollarından az olmaması müəyyən edilib. Bunda

17 noyabr
.

Azərbaycanda qızıl bahalaşdı, yoxsa ucuzlaşdı?

Azərbaycanda 2026-cı il 2 noyabr tarixinə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, 1 unsiya qızılın qiyməti 6 796.43 manat, 1 qram qızılın baza qiyməti isə 218.51 manat təşkil edib. Qiymətlər əyyar və mənşəyə görə dəyişir. Belə ki, 99 əyyar (Təmiz qızıl) - 218.51 manat

2 noyabr
.

Azərbaycanda yük daşımalarının avtomobil nəqliyyatından dəmir yoluna keçirilməsi planlaşdırılır

Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda 2060-cı ilə qədər elektrik avtomobillərinin xüsusi çəkisi 100 % təşkil edəcək, eləcə də alternativ yanacaq növlərinə keçid ediləcək. xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycanın Uzunmüddətli Aşağıkarbonlu İnkişaf Strategiyasında deyilir. Qeyd olunur ki, ölkənin ümumi istixan

10 noyabr
.

Qızıl və gümüş bahalaşıb

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 1,42% artaraq 4 132.6 ABŞ dollarına bərabər olub. "AzPolitika" birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, COMEX-də gümüşün bir unsiyasının qiyməti də 2,14% artaraq 53.06 dollar təşkil edib

9 noyabr