Zəkanın yalnız anadan keçməsi mifi: Genetiklər nə deyirlər?

Zəkanın yalnız anadan keçməsi mifi: Genetiklər nə deyirlər?İntellektin əsasən anadan irsən keçməsi barədə yayılan fikirlər həqiqəti əks etdirmir.

Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru" nəşrinə Göttingen və Sibir Federal universitetlərinin professoru, Rusiya Elmlər Akademiyasının Ümumi Genetika İnstitutunun aparıcı tədqiqatçısı, rusiyalı genetik Konstantin Krutovski açıqlama verib.

"Reallıqda bu proses xeyli mürəkkəbdir. Doğrudur, müəyyən koqnitiv genlər X xromosomunda tapılır. Ancaq intellekt genlərinin böyük bir qismi autosomlarda, yəni qeyri-cinsiyyət xromosomlarında qərarlaşır ki, burada da həm ananın, həm də atanın iştirak payı eynidir. Genetik faktorlar insanın zəkasına, xarakterinə və psixi pozğunluqlara meylliliyinə təsir edir. Lakin bu dəyişməz bir qayda deyil, əksinə, DNT və xarici mühitin vəhdətidir. Həm intellekt, həm də xarakter xüsusiyyətləri hər hansı bir valideyndən hazır formada keçmir", - deyə ekspert qeyd edib.

Mütəxəssisin fikrincə, zəka səviyyəsi ($IQ$) minlərlə genetik kombinasiya ilə bağlıdır. O, çoxsaylı genlərin genotipləri vasitəsilə formalaşan poligenik bir göstəricidir.

"Aparılan araşdırmalara görə, uşaqlarda $IQ$-nün irsi olaraq ötürülməsi 20-40% təşkil edir. Yerdə qalan hissə isə xarici amillərdən (sosial mühit, qidalanma və təhsil) asılıdır. Genlər yalnız potensial imkanları formalaşdırır, ancaq bunun reallaşması fərqli istiqamətlərdə baş verir. Konkret olaraq hər hansı bir "intellekt geni" mövcud deyil. Bu prosesdə hər biri kiçik paya sahib olan minlərlə gen iştirak edir.

Məsələn, diqqət, yaddaş və dərketmə funksiyaları ilə əlaqəli olan CHRM2 (neyronların fəallığı və idrak prosesləri), BDNF (öyrənmə qabiliyyəti və yaddaş) və COMT (stresə dözümlülük və emosiyalar) kimi dərindən öyrənilmiş bəzi genlər mövcuddur. Buna baxmayaraq, onların heç biri təkbaşına intellekti müəyyənləşdirə bilməz", - deyə alim fikrini tamamlayıb.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 770   Tarix: 06 may 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Kartof qaynadarkən 1 stəkan əlavə edin - dağılmır, qabığı öz-özünə soyulur

Mətbəxdə kartof qaynadarkən dağılmasının və ya isti qabığını soyarkən barmaqlarınızı yandırmağın qarşısını alan sadə bir üsul mövcuddur. Qaynama suyuna əlavə edilən 1 stəkan sirkə kartofun dağılmasının qarşısını alır və qabığının tək toxunuşla soyulmasını təmin edir. xəbər verir ki, kartofun tərkibindək

15 noyabr
.

Düyü bişirərkən bu səhvi etməyin

Düyü bişirərkən onun dibinin yapışqan, üst hissəsinin isə quru qalması bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bunun səbəbi hər zaman suyun miqdarı və ya bişirmə müddəti olmaya bilər. İstifadə edilən qazanın forması da yeməyin keyfiyyətinə təsir göstərir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər veri

12 noyabr
.

Kərə yağını kimlər yeməməlidir? - Sağlamlıq problemi olanlar üçün vacib xəbərdarlıq

Kərə yağı gündəlik qidalanmada geniş istifadə olunsa da, hər kəs üçün eyni dərəcədə uyğun deyil. Süd zülalına allergiyası, yüksək xolesterini və ürək-damar xəstəlikləri olan şəxslər bu məhsulun istifadəsinə xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Kərə yağında doymuş yağların miqdarı yüksəkdir. Onların həddində

14 noyabr
.

Unitaza buz kubları atmağa başladılar - səbəb

Sosial şəbəkələrdə klozete buz kubları ataraq sifonu çəkməkdən ibarət qeyri-adi təmizlik üsulu sürətlə yayılır. bu üsulun detallarını təqdim edir:. Tətbiqi necə həyata keçirilir? Bir-iki stəkan buz kubunu birbaşa klozete atıb bir neçə dəqiqə gözlədikdən sonra sifonu çəkmək kifayətdir. Su ilə hərəkə

7 noyabr
.

Arıqlamaq üçün 18:00-dan sonra yemək yeməyənlərə - Xəbərdarlıq

Endokrinoloq Qriqori Dolquşin arıqlamaq istəyən şəxslərin saat 18:00-dan sonra qidadan tamamilə imtina etməsinin sağlamlıq üçün zərərli olduğunu bildirib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, həkim bu barədə məlumat paylaşıb. Mütəxəssis izah edib ki, insan acqarına yatdıqda ya gecə yarısı oyanıb yemə

17 noyabr
.

24 saat fasiləsiz uçaraq Rekordlar Kitabına düşdü

"Airbus A350-100ULR" sərnişin təyyarəsi Avstraliyadan Fransaya 24 saat 24 dəqiqə fasiləsiz uçaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şirkətin sınaq uçuşu çərçivəsində Melburn və Tuluza şəhərləri arasında 23 min 155 kilometr məsafə qət edilib. Bu, kommersiy

10 noyabr
.

Əvvəl ağ idi: təkər şinləri niyə qara rəngdə istehsal olunur?

Bu gün yollarda gördüyümüz avtomobillərin demək olar ki, hamısının təkərləri qara rəngdədir. Lakin maraqlıdır ki, ilk avtomobil şinləri qara deyil, ağ rəngdə istehsal olunurdu. Bəs zamanla onların rəngi niyə dəyişdi?. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, avtomobil şinlərinin qara rəngdə olmasını

15 noyabr
.

Telefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...

Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə

14 noyabr
.

Yarpaq dolmasının dağılmaması üçün bu üsuldan istifadə edin

Yarpaq dolması hazırlayarkən bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biri yeməyin bişmə zamanı dağılması, üst hissədəki dolmaların isə qurumasıdır. Lakin sadə bir mətbəx üsulu ilə bu problemin qarşısını almaq mümkündür. -a istinadən xəbər verir ki, yarpaq dolmasının bişərkən formasını qoruması üçü

16 noyabr