Başqa qidalar əti əvəz edə bilərmi? - AÇIQLAMA

Başqa qidalar əti əvəz edə bilərmi? - AÇIQLAMAƏt zülal, dəmir və B12 vitamini kimi vacib qida maddələrinin əsas mənbələrindən biri hesab olunur.

Lakin son illərdə sağlam qidalanma, iqtisadi səbəblər və vegetarian qidalanmaya marağın artması fonunda "Əti başqa qidalar əvəz edə bilərmi?" sualı daha çox müzakirə olunur.

Bəs, ətin təmin etdiyi qida dəyərlərini hansı məhsullardan almaq mümkündür və bu əvəzləmə hər kəs üçün uyğundurmu?

Qida eksperti Asim Vəliyev bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Tək bir qida ətin bütün bioloji üstünlüklərini vermir. Ət əsasən yüksək keyfiyyətli zülal mənbəyi sayılır. Zülallar amin turşularından ibarətdir və insan orqanizmi onların 20 növündən istifadə edir. Bu amin turşularının 9-u əvəzolunmaz hesab olunur. Yəni orqanizm onları özü sintez edə bilmir və qida ilə qəbul etməlidir.

Heyvan mənşəli zülallar adətən bu 9 amin turşusunun hamısını uyğun nisbətdə ehtiva edir. Bitki mənşəli zülallarda isə bəzən bir, bəzən neçə amin turşusu kifayət qədər olmur. Buna görə ət istehlakını azaltmaq istəyən insanlarda qida müxtəlifliyi vacibdir.

Ən praktik yanaşmalardan biri paxlalıları taxıllarla birlikdə istifadə etməkdir. Mərci ilə düyü, noxudla bulqur, ya lobya ilə tam taxıllı məhsullar bir-birini tamamlayır. Ayrı-ayrılıqda zəif olan amin turşuları birlikdə daha balanslı zülal profili yaradır.

Burada bir məqam da var. Bitki mənşəli dəmirin sorulması heyvan mənşəli dəmirlə müqayisədə daha zəif olur. Ona görə paxlalı yeməklərlə birlikdə C vitamini mənbələrinin istifadəsi faydalıdır. Limon, pomidor, bibər və ya göyərti dəmirin mənimsənilməsini müəyyən qədər artırır.

Ət yeməyən insanlarda ən çox diqqət edilən mövzulardan biri B12 vitaminidir. Bu vitamin bitki mənşəli qidalarda praktik olaraq yoxdur. Ona görə uzun müddət heyvan mənşəli qidalardan uzaq duran insanlarda B12 çatışmazlığı riski artır.

Bundan başqa, dəmir və sink çatışmazlığı da mümkündür. Xüsusilə yorğunluq, halsızlıq, saç tökülməsi, anemiya kimi hallar müşahidə oluna bilər. Bunu yalnız stress, yorğun həyat tərzi ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz. Bəzən məsələ qida balansında olur.

Göbələk dad və tekstura baxımından əti xatırlada bilər. Bu səbəbdən bir çox reseptdə ət əvəzi kimi təqdim olunur. Amma qida dəyəri baxımından eyni deyil. Zülal miqdarı ətlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Göbələyi daha çox yeməyin həcmini artırmaq, dad qatmaq, qiyməyə əlavə etmək üçün istifadə etmək daha məntiqli yanaşmadır. Onu tam zülal mənbəyi kimi yox, köməkçi komponent kimi düşünmək ən düzgün yanaşmadır.

Bioloji dəyərinə görə mərci, noxud, lobya, xüsusilə soya daha yaxşı alternativlər hesab olunur. Paxlalılar həm zülal, həm də lif və maqnezium mənbəyidir. Soya isə bitki aləmində nadir tam zülal mənbələrindən biridir.

Amma burada da məsələ təkcə əti çıxarmaq deyil. Əsas məsələ balanslı rasion qurmaqdır. Hamilə qadınlarda, inkişaf dövründə olan uşaqlarda, yaşlı insanlarda ət zülalının rasiondan çıxarılması daha diqqətli yanaşma tələb edir. Belə hallarda qərar fərdi vəziyyətə uyğun verilməlidir. Lazım gəldikdə laborator analizlər və həkim nəzarəti nəzərə alınmalıdır".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1019   Tarix: 17 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək

Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirə edilən Əmək Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Layihəyə əsasən, aşağıdakı hallardan biri olduqda saatlıq əməkhaqqı müəyyən ediləcək:

17 noyabr
.

Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü

Bakıda səhər saatlarında ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib. -in "qaynar xətti"nə daxil olan məlumata görə, hadisə Koroğlu metrostansiyasının çıxışında qeydə alınıb. "Daewoo" markalı sərnişin avtobusu yolu keçən gənc qızı vurub. Zərbənin təsirindən ağır xəsarət ala

16 noyabr
.

Evə buraxılan qadın xəstəxana həyətində öldü

Bakıda 65 yaşlı qadın xəstəxananın həyətində vəfat edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Sabunçu rayonunda baş verib. Noyabrın 15-i saat 16 radələrində Maştağa qəsəbə sakini 1961-ci il təvəllüdlü Mətanət Ağasəlim qızı Məlikova qidadan (turşudan) zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib. On

17 noyabr
.

Milli kimliyin qorunması, Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği və informasiya təhlükəsizliyinin strateji əhəmiyyəti

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin prioritetlərini, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının əhəmiyyətini və teleradionun dövlətçilik tariximizdək

16 noyabr
.

Güclü küləkdə paytaxtda 32 ağac sınıb - Fotolar

Noyabrın 15-i axşam saatlarından başlayaraq paytaxtda əsən güclü külək nəticəsində ümumilikdə 32 ağac sınıb, 36 ağacın isə budaqları qırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Baki Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda ötən gündən etibarən müşahidə olunan gücl

16 noyabr
.

Sabah hava necə olacaq?

Noyabrın 18-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə bəzi şəhərətrafı ərazilərdə az yağış yağacağ

17 noyabr
.

Bakıda təcili yardım maşınında yük daşınır - Video

Bakıda təcili tibbi yardım avtomobili ilə yük daşınmasına dair görüntülər yayılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, görüntülər sosial şəbəkələrdə paylaşılıb. Görüntülərdən aydın olur ki, ambulansda tikinti materialları daşınır. Məsələ ilə bağlı Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB

16 noyabr
.

İçərişəhərdə maşın park etməyin saatı 5 manatdır - RƏSMİ

"Qeyri-rezidentlər üçün qüvvədə olan tariflər ilk 15 dəqiqə üçün 3 manat, sonrakı hər saat üçün isə 5 manat təşkil edir. Avtomatlaşdırılmış sistem tərəfindən hesablanan 6 saat 4 dəqiqəlik parklanma müddəti üzrə 33 manatlıq ödəniş də müəyyən edilmiş tariflərə uyğundur. Tariflər və giriş şərtlər

16 noyabr
.

Milli Məclis gələn ilin büdcə zərfini I oxunuşda müzakirə edir

Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında gələn ilin büdcə zərfi, o cümlədən "2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb. xəbər verir ki, gələn il büdcənin gəlirləri 39 milyard 254 milyon manat (o cümlədən mərkəzləşdirilmiş gəlirləri 38 milyard 518 milyo

16 noyabr