Xəzərin dibində nələr var? - Gələn məlumatlar NARAHATLIQ YARATDI

Xəzərin dibində nələr var? - Gələn məlumatlar NARAHATLIQ YARATDIDünya okeanlarının dibində, əsasən Birinci və İkinci Dünya müharibələri zamanı batmış 8500-dən çox gəmi ekoloji təhlükə mənbəyinə çevrilib. Alimlərin fikrincə, güclü fırtınalar, zəlzələlər və ya metal konstruksiyaların tam sıradan çıxması nəticəsində suyun altındakı bir neçə gəmidən neft sızması baş verə bilər. Bu isə dəniz ekosistemlərinə uzunmüddətli və ağır zərbə vurmaq riski daşıyır.

Xəzərlə bağlı bənzər risklər varmı? Ümumiyyətlə, Xəzərin dibini öyrənə bilmişik? Dənizin dibində sursat və təhlükəyə çevrilə biləcək nələr var?

Globalinfo.az-a danışan biomüxtəliflik üzrə ekspert, ekoloq Arzu Mustafayev deyib ki, okeanlar Yer səthinin 70 faizdən çoxunu əhatə edir:

"Maraqlıdır ki, planetimizin ayrılmaz hissəsi olan okeanları və dənizləri hələ də tam şəkildə öyrənə bilməmişik. İnsan fəaliyyəti nəticəsində okean və dənizlərdə çoxsaylı texnoloji proseslər həyata keçirilir. Bunlara neft və qaz hasilatı, logistika, gəmiçilik, balıqçılıq, müxtəlif sənaye fəaliyyətləri, hətta hərbi təyinatlı layihələr daxildir. Bütün bunlar dəniz ekosistemlərinə ciddi təsir göstərən amillərdir. Bəzən ekoloji risklərə kifayət qədər diqqət ayrılmır. Halbuki ekologiya məsələləri hər zaman prioritet olmalıdır. Bununla belə, etiraf etmək lazımdır ki, hazırda dünya miqyasında dənizlərdə həyata keçirilən bəzi texnoloji proseslər daha böyük ekoloji risklər yaradır. Gəmilərlə bağlı baş verən qəzalar da təhlükəlidir, lakin bunlar dənizdə neft hasilatı və digər iri sənaye fəaliyyətləri nəticəsində yarana biləcək ekoloji fəsadlarla müqayisədə daha kiçik miqyaslı ola bilər. Bunun ən bariz nümunələrindən biri Meksika körfəzində bp şirkətinə məxsus neft platformasında baş vermiş böyük qəza idi. Oxşar hadisələr müxtəlif dövrlərdə Şimal dənizində və Fars körfəzində də qeydə alınıb. Son illərdə Türkiyə boğazlarında da neft dağılması halları müşahidə olunub".

Ekspert bildirib ki, Xəzər dənizində də son illərdə oxşar hallarla rastlaşırıq:

"Belə risklərin gələcəkdə də davam etməsi ehtimalı var. Bununla bağlı həm mütəxəssislər, həm də ekoloji problemlərə həssas yanaşan vətəndaşlar dəfələrlə narahatlıqlarını ifadə ediblər. Xəzərdə neft hasilatı ilə bağlı istifadə olunan bir sıra mühəndis qurğuları artıq köhnəlib və uzunmüddətli istismar nəticəsində aşınmaya məruz qalıb. Digər tərəfdən, neft hasilatının azalması fonunda bu obyektlərin yenilənməsi və ya modernləşdirilməsi iqtisadi baxımdan hər zaman səmərəli hesab edilmir. Nəticədə müəyyən texnoloji risklər artır və zaman-zaman neft dağılması halları baş verir. Bu cür hadisələrə yaxın keçmişdə Dübəndi ərazisində də rast gəlinib. Təəssüf ki, son illərdə dənizdə neft dağılmalarının monitorinqi əvvəlki səviyyədə aparılmır. Eyni zamanda, Xəzərin su bioresurslarının monitorinqi də arzuolunan vəziyyətdə deyil. Bütün bunlar dənizin canlı aləminə birbaşa mənfi təsir göstərir. Ekosistemlər zəifləyir, bioloji müxtəliflik risk altına düşür və dəniz canlıları ciddi stress yaşayır. Neft suda həll olunmayan maddədir. Ona görə də hasilat və daşınma proseslərində texniki təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməməsi ətraf mühit üçün çox ciddi nəticələr doğura bilər".

A.Mustafayev qeyd edib ki, Xəzər dənizi həssas ekosistem hesab olunur:

"Burada hətta lokal miqyaslı neft dağılması belə uzunmüddətli və ciddi ekoloji nəticələrə səbəb ola bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Xəzər təxminən 800 kilometrlik Azərbaycan sahil zolağının 150 kilometrdən çox hissəsi xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləridir. Bu ərazilər yüksək bioloji müxtəlifliyə malik həssas ekosistemlərdir və burada baş verən hər hansı çirklənmə geri dönməsi çətin olan ekoloji proseslərə səbəb ola bilər. Bu baxımdan ilk növbədə neft hasilatı ilə məşğul olan şirkətlər, eləcə də bu sahəyə nəzarət edən dövlət qurumları ekoloji təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi həssaslıqla yanaşmalıdırlar.

Xəzərdə iri neft tankerinin batması ilə bağlı geniş təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Lakin istənilən halda həm Azərbaycan, həm Qazaxıstan, həm də Türkmənistan sektorlarında həyata keçirilən neft hasilatı və daşınması müəyyən ekoloji risklər yaradır. Məhz buna görə də Xəzərin dəniz mühitinin mühafizəsinə dair beş sahilyanı dövlətin qoşulduğu Çərçivə Konvensiyası mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmi Xəzərin ekoloji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına, çirklənmənin qarşısının alınmasına və mümkün risklərin birgə idarə edilməsinə xidmət edir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 864   Tarix: 02 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq

Noyabrın 17-də Bakıda və Abşeron yarımadasında, eyni zamanda bəzi bölgələrdə gözlənilən küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq edilib. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında, Şamaxı, Qobustan, Xızı, Xaçmaz, Siyəzən, Şabran

16 noyabr
.

Novxanıda sərnişinlər avtobusda ekstrim yaşadı - Video

Paytaxtın Zabrat qəsəbəsi ilə Novxanı qəsəbələrini birləşdirən 537 saylı müntəzəm marşrut xəttində maraqlı anlar yaşanıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Novxanı qəsəbəsi istiqamətində əsas yolun bağlı olması səbəbindən nəqliyyat vasitələri çimərliklərin ərazisi ilə hərəkət etməli olub. Bu zama

16 noyabr
.

Bu ərazilərə qar yağır

Azərbaycanda müşahidə olunan faktiki hava açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində qeyri-sabit yağıntılı və küləkli hava şəraiti davam edir. Bəzi dağlıq ərazilərdə - Altıağac, Xınalıq, Qrız, Quba, Qusar, Şahdağ, Kəlbəcər, Laçın və Qubadlıda arabir qa

16 noyabr
.

Milli teleradio: Dövlətçilik ənənələrinin, milli kimliyin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğində strateji vasitə

"Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin əsas istiqamətlərini, milli medianın cəmiyyət və dövlət qarşısındakı məsuliyyətini, eləcə də müasir dövrdə informasiya təhlükəsizliyini

16 noyabr
.

Rəşid Mahmudovun evində partlayış baş verib?

Sosial şəbəkələrdə tanınmış həkim, tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Rəşid Mahmudovun evində qaz partlayışı baş verməsi ilə bağlı iddialar yayılıb. xəbər verir ki, paylaşımlarda iddia olunub ki, parlayış həkimin Badamdarda yerləşən evində baş verib. Məsələ ilə bağlı Rəşid Mahmudovla əlaqə saxladıq. Həki

17 noyabr
.

"Parlament danışmaqxana deyil" - Spikerdən deputata irad

"Ötən gün keçirilən plenar iclasda çıxış üçün verilən reqlament 10 dəqiqədən 5 dəqiqəyə endirildi. Hansı deputat 3 dəqiqə danışmaq istəyirsə, danışsın. Başqalarına niyə yol göstərirlər? Bura Milli Məclisdir, danışmaqxanadır. Danışmağa sərhəd qoymaq olmaz". "Qafqazinfo" xəbər veri

17 noyabr
.

Kirayəçi evi boşaltmaqdan imtina edirsə, ev sahibi nə etməlidir? - EKSPERTDƏN AÇIQLAMA

Kirayə münasibətlərində ev sahiblərinin üzləşdiyi problemlərdən biri də müqavilənin müddəti başa çatdıqdan və ya kirayə haqqı ödənilmədikdən sonra kirayəçinin mənzili boşaltmaqdan imtina etməsidir. Belə hallarda mülkiyyətçilər həm əmlak hüquqlarını qorumaq, həm də qanun çərçivəsində hərəkət etmək məcburiyyətind

17 noyabr
.

Gürcüstanda azərbaycanlı gəncin meyiti tapıldı

Gürcüstanda azərbaycanlıların kompakt yaşadığı Marneuli rayonunda faciəvi hadisə baş verib. "Qafqazinfo" yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, rayonun Təzəkənd kənd sakini 26 yaşlı Emil Məmmədovun meyiti yaşadığı evdə tapılıb. Onun ölüm səbəbinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə Gürcüstanı

16 noyabr
.

Noyabr ayının pensiyaları ödənildi

Bu gün Bakı, Sumqayıt şəhərləri və Abşeron rayonu üzrə noyabr ayının pensiyaları ödənilib. xəbər verir ki, bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu məlumat yayıb. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyind

17 noyabr