Azərbaycan və Qırğızıstan münüsibətləri müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldi

Azərbaycan bütün türk dövlətləri ilə olduğu kimi,Qırğızıstanla da əlaqələrin hərtərəfli və dinamik inkişafına önəm verir. 2022-ci ilin 20 aprelin Bakıda imzalanmış Azərbaycanla Qırğızıstan arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında bəyannamə iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qalxmasına ciddi təkan verdi.Ölkələrimiz arasında ticari-iqtisadi,mədəni-humanitar,nəqliyyat-loqistika, təhsil və s. ilə bağlı geniş səpgili məsələlər artıq müzakirə mərhələsindən real siyasət və əməli fəaliyyət müstəvisinə keçdi.

Ticarət, investisiya və digər sahələrdə əlaqlər genişlənməyə başladı. 2025-ci ildə Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasındakı ticarət dövriyyəsi 77 milyon dolları keçib ki,bu da 2020-ci ildəki 5,4 milyon dollardan 13 dəfə, 2024-cü ildəki 40 milyon dollardan isə 2 dəfəyə yaxın çoxdur. Ticarətlə yanaşı iqtisadiyyatın digər sahələrində də əməkdaşlığı genişləndirmək və dərinləşdirmək istiqamətində qarşılıqlı faydalı işlər görülür. 2026-cı il iyulun 1-nə olan məlumata görə,Azərbaycanda kənd təsərrüfatı, sənaye, tikinti, ticarət, nəqliyyat, xidmət sektorlarında Qırğızıstan investisiyalı 97 kommersiya qurumu qeydiyyatdadır,onlardan 39-nun fəaliyyəti aktivdir.İndiyədək Azərbaycandan Qırğızıstana birbaşa investisiyaların həcmi 68,8 milyon dollar təşkil edib. Qırğızıstandan isə Azərbaycana birbaşa investisiya 25,2 milyon dollardır və bu, əsasən qeyri-neft-qaz sektorunun payına düşür.Həm ticarət,həm də investisiya sahəsində göstəriciləri yüksəltməkdən ötrü intensiv işlər görülür.Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına dövlət səfəri zamanı keçirilən Azərbaycan və Qırğızıstan Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclası çərçivəsində dövlət başçıları tərəfindən Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclasının Qərarı imzalanıb.Sənəddə iqtisadiyyat, ticarət, nəqliyyat, enerji, kənd təsərrüfatı, təhsil və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi, eləcə də qarşılıqlı investisiyaların artırılması əsas prioritetlər kimi müəyyənləşdirilib.Bu özünü son vaxtlar sərmayə qoyuluşları sahəsində daha qabarıq göstərir.Bu baxımdan ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlığı dəstəkləmək məqsədilə 2022-ci il oktyabrında yaradılmış Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondu çərçivəsində tərəfdaşlığın inkişafına önəm verilir. Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondu ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin inkişafına təkan verir.İqtisadi əməkdaşlığa,iqtisadiyyatın modernləşdirilməsi və potensialın reallaşdırılmasına yardım məqsədilə yaradılan Fond Azərbaycan və Qırğızıstanın biznes qurumlarının birgə fəaliyyətinə dəstək göstərməklə ölkələrimiz arasında əlaqələrin inkişafına və genişləndirilməsinə xidmət edir.

Fond müxtəlif maliyyə alətlərindən istifadə etməklə Qırğızıstanda qeydiyyatdan keçmiş və fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinin prioritet layihələrinə investisiyalar yatırır. Bu platforma çərçivəsində Azərbaycan və Qırğızıstan sahibkarlıq subyektlərinin aqrar-sənaye kompleksi, energetika, bağçılıq,tekstil, turizm və digər sahələr üzrə prioritet layihələri maliyyələşdirilir.Azərbaycan-Qırğızıstan İnkişaf Fondu Qırğızıstanda infrastrukturun və sahibkarlığın inkişafı üçün ümumi dəyəri 52,7 milyon dollar olan ilkin 4 mühüm investisiya layihəsinə 14,4 milyon dollar vəsait ayırıb. Azərbaycan və Qırğızıstan Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclasının qərarı ilə Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondunun fəaliyyətinin genişləndirilməsi məqsədilə Fondun nizamnamə kapitalının 100 milyon dollardan 200 milyon ABŞ dollarınadək artırılır. Fondunun kapitalın artırılması sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika, emal və digər perspektivli sahələrdə birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər.Bu, iki ölkənin iqtisadi əməkdaşlığının maliyyə təminatının gücləndirilməsinə çox ciddi təkan verəcək.

Səfər zamanı imzalanan sənədlər arasında "Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə" çox mühüm hadisə kimi böyük tarixi və strateji əhəmiyyət kəsb edir.Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri çərçivəsində imzalanan "Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə" ilə münsibətlərimiz rəsmən strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldir. Bu Müqavilə İkitərəfli və regional əməkdaşlığın gələcək inkişaf istiqamətləri üçün yeni və daha möhkəm hüquqi baza formalaşdırır və iki ölkə arasındakı əlaqələri keyfiyyətcə yeni əməkdaşlıq və inteqrasiya mərhələsinə daşıyacaq.Müqavilə xarici siyasət, müdafiə, təhlükəsizlik, energetika, nəqliyyat-loqistika və rəqəmsal inkişaf sahələrini vahid çərçivədə birləşdirir.Azərbaycanın bərpaolunan enerji layihələri ilə Qırğızıstanın zəngin hidroenerji potensialı qarşılıqlı investisiya imkanları yaradır.Müttəfiqlik Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində Orta Dəhlizin beynəlxalq yükdaşımalarda rolunun artırılmasına xidmət edir. Azərbaycan və Qırğızıstan bütün beynəlxalq platformalarda, ilk növbədə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində həmrəylik nümayiş etdirir,regional sabitliyin və türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsinə birgə töhfə verirlər.

Beləliklə, ortaq tarix, dil və mədəniyyət üzərində qurulan Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətləri bu gün strateji tərəfdaşlıq münasibətlərindən siyasi,iqtisadi,nəqliyyat,enerji və humanitar əməkdaşlığın bütün istiqamətlərini əhatə edən ən yüksək siyasi etimad- mütttəfiqlik səviyysinə yüksəlib.Bu,qarşılıqlı yüksək etimada, qarşılıqlı faydalılıq və bərabərhüquqluluq prinsiplərinə əsaslanan müttəfiqlik modelidir.Bu model iki ölkə arasında münsibıtləri siyasi,iqtisadi,inteqrasiya,investisiya tərəfdaşlığı,humanitar əməkdaşlıq və s. istiqamətlərdə daha da dərinləşdirilməsi üçün yeni perspektivlər açır. Bu isə iki qardaş ölkənin qarşılıqlı maraqlarına xidmət etməklə yanaşı,Türk dünyasında əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi, regionda sabitlik və dayanıqlı inkişafın təşviqi baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir.Siyasi iradə, iqtisadi və logistik inteqrasiya, mədəni və humanitar ortaqlıq və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək iki qardaş ölkənin uzunmüddətli strateji maraqlarının tam uyğunluğunu və bu əməkdaşlığın durmadan artan ikitərəfli,regional və geosiyasi əhəmiyyətini nümayiş etdirir.

Əli Məsimli
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin