Kartdan-karta köçürmələrə bu səbəbdən limit tətbiq olunub - AÇIQLAMA

Kartdan-karta pul köçürmələrinə limit tətbiq olunması maliyyə sektorunda geniş müzakirə olunan məsələlərdən birinə çevrilib. Bu dəyişiklik bir tərəfdən bank əməliyyatlarının təhlükəsizliyinin artırılması və maliyyə nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədi daşısa da, digər tərəfdən gündəlik ödənişlərdən istifadə edən vətəndaşlara mümkün təsirləri ilə bağlı suallar yaradır. Bəs, bu limitlərin tətbiqinin əsas məqsədi nədir, bank sektorunda hansı risklərin qarşısını almağa hesablanıb və gündəlik istifadəçilərin maliyyə əməliyyatlarına necə təsir göstərəcək?
Məsələ ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən bank eksperti Emin Kərimov bildirib ki, kartdan karta ("card-to-card") köçürmə limitinin tətbiq olunmasının əsas məqsədi bu əməliyyatların kommersiya məqsədilə istifadəsinin qarşısını almaqdır.

""Card-to-card" köçürmələri pandemiya dövründə, insanların evdən çıxa bilmədiyi və müxtəlif məhdudiyyətlərin tətbiq olunduğu vaxtlarda ailə üzvlərinə, dostlara və yaxınlara daha rahat, operativ və əlçatan şəkildə pul göndərmək üçün yaradılmış innovativ ödəniş həlli idi. Bu sistem insanların evdən çıxmadan, bank filiallarına və ya ödəniş terminallarına yaxınlaşmadan maliyyə əməliyyatlarını həyata keçirməsinə imkan verirdi. Lakin son dövrlərdə bəzi sahibkarlar, xüsusilə mikro və kiçik biznes subyektləri, bəzi hallarda isə orta biznes nümayəndələri bu sistemin əsas təyinatından kənara çıxaraq ondan kommersiya məqsədilə və vergidən yayınmaq üçün istifadə etməyə başladılar. Məsələn, məhəllə marketində, kafedə, restoranda və ya digər kiçik ticarət obyektlərində kartla ödəniş etmək istədikdə alıcıya müxtəlif bəhanələrlə POS-terminalın işləmədiyi bildirilir və vəsaiti birbaşa satıcının şəxsi kartına köçürməsi xahiş olunur. Bu zaman eyni anda bir neçə qanun pozuntusu yaranır".

Ekspert bildirib ki, ilk növbədə, sahibkar vergidən yayınmış olur:

"İkincisi, alıcının şəxsi məlumatları tanımadığı şəxslə paylaşılır. Üçüncüsü isə, vəsaiti köçürdüyünüz şəxsi tanımadığınız üçün gələcəkdə həmin kart üzrə yarana biləcək risklər dolayısı ilə sizə də təsir göstərə bilər. Beləliklə, vətəndaş eyni anda bir neçə istiqamətdə risklə üzləşir. Hətta ilin əvvəlində Dövlət Vergi Xidməti də kommersiya məqsədilə "card-to-card" əməliyyatlarından istifadə edilməsinin aşkarlandığı hallarda cərimə sanksiyalarının tətbiq olunacağını bəyan etmişdi. Lakin bu xəbərdarlıqlar gözlənilən effekti vermədi və nəticədə bu üsulla vergidən yayınma halları daha da geniş yayıldı. Məhz buna görə də yeni qaydalar qəbul edildi. Hesab edirəm ki, bu qərar doğru yanaşmadır".

Onun sözlərinə görə, sahibkar POS-terminal əvəzinə ödənişi şəxsi kartına qəbul etdikdə, bir tərəfdən vergidən yayınır, digər tərəfdən isə istehlakçının hüquqlarını məhdudlaşdırır:

"Məsələn, siz hər hansı mağazadan geyim və ya ayaqqabı alırsınız, lakin ödənişi satıcının şəxsi kartına köçürürsünüz. Bu zaman sizə nə fiskal qəbz təqdim olunur, nə də məhsulun qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddətdə geri qaytarılması hüququnu təsdiq edən sənəd verilir. Sabah məhsulu geri qaytarmaq istədikdə isə ödənişi təsdiqləyən rəsmi sənədiniz olmadığı üçün hüquqlarınızı müdafiə etməkdə çətinlik yaşaya bilərsiniz. Əlinizdə yalnız hansısa fiziki şəxsin kartına edilmiş köçürmənin qəbzi olur. Bu isə istehlakçı hüquqlarının pozulmasına səbəb olur. Yeni qaydalar həm də bu problemin qarşısının alınmasına xidmət edir".

"Hazırkı şəraitdə sahibkarlar üçün alternativ həll yolları mövcuddur. Mikro və kiçik biznes nümayəndələri elektron pul və ödəniş təşkilatlarına müraciət etməklə link ödənişləri, QR ödənişləri, POS və mobil POS xidmətlərindən istifadə edə bilərlər. Elektron pul təşkilatları müasir və innovativ ödəniş həlləri təqdim edir, dünya təcrübəsindən istifadə edərək ölkəmizdə yeni texnologiyalar tətbiq edirlər. Hətta bəzi istiqamətlər üzrə onların təqdim etdiyi həllər bank xidmətlərindən daha çevik hesab olunur. Sahibkarlar bu qurumlara müraciət etməklə alqı-satqı əməliyyatlarını tam qanuni şəkildə həyata keçirə, dövriyyələrini şəffaf formada rəsmiləşdirə bilərlər. Üstəlik, elektron pul və ödəniş təşkilatları Mərkəzi Bankın verdiyi lisenziya əsasında fəaliyyət göstərdiklərinə görə onların fəaliyyəti tam qanuni və etibarlıdır" - o qeyd edib.

Emin Kərimov bildirib ki, bu qaydaların tətbiq edilməsinin əsas zərurəti vergidən yayınmanın qarşısının alınması, istehlakçı hüquqlarının qorunması və ödəniş sistemində şəffaflığın artırılmasıdır:

"Çıxış yolu isə sahibkarların müasir və qanuni elektron ödəniş alətlərindən istifadə etməsidir. Sadə vətəndaşlara gəldikdə isə, bu dəyişiklik onların gündəlik köçürmələrinə ciddi təsir göstərməyəcək. Çünki fiziki şəxslər gün ərzində adətən 3-4 dəfə kartdan karta köçürmə həyata keçirirlər. Bəzi hallarda, məsələn əməkhaqqı və ya digər gəlirlərin daxil olduğu günlərdə bu rəqəm 5-6 əməliyyata çata bilər. Müəyyən edilmiş limit adi istifadəçilərin gündəlik ödəniş vərdişləri üçün kifayət qədər normal hesab olunur. Bundan əlavə, vətəndaşlar ödənişlərini daha səmərəli şəkildə planlaşdıra bilərlər. Məsələn, gün ərzində eyni şəxsə beş dəfə 10 manat köçürmək əvəzinə, bir dəfə 50 manat göndərmək mümkündür. Çünki məbləğ üzrə müəyyən edilmiş aylıq limit kifayət qədər yüksəkdir və bu yanaşma həm əməliyyat sayını azaldır, həm də mümkün komissiya xərclərinin qarşısını alır".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin