Azərbaycanda hüququn aliliyi - hüquqi dövlətin əsas dayağı

Azərbaycanda hüququn aliliyi - hüquqi dövlətin əsas dayağıHüququn aliliyi demokratik və hüquqi dövlətin ən mühüm prinsiplərindən biridir. Bu prinsip dövlət və cəmiyyət həyatında qanunun üstünlüyünü, hər bir şəxsin qanun qarşısında bərabərliyini, insan hüquq və azadlıqlarının etibarlı müdafiəsini və dövlət orqanlarının fəaliyyətinin hüquqi çərçivədə həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında ölkəmizin demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət olduğu təsbit edilir. Konstitusiyanın preambulasında da qanunların aliliyini təmin edən hüquqi dövlət qurmaq məqsədi ifadə olunub.

Hüququn aliliyi yalnız qanunların mövcudluğu ilə məhdudlaşmır. Əsas məsələ qanunların ədalətli, ardıcıl və hamı üçün bərabər şəkildə tətbiq edilməsidir. Dövlət orqanları, vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar qanunun tələblərinə riayət etməli, heç kim öz statusundan və vəzifəsindən istifadə edərək qanundan üstün mövqe əldə etməməlidir. Bu baxımdan hüquqi dövlətin əsas göstəricilərindən biri qanun qarşısında bərabərlik prinsipinin real həyatda təmin edilməsidir.
Hüququn aliliyinin mühüm istiqamətlərindən biri insan hüquq və azadlıqlarının qorunmasıdır. Azərbaycan Konstitusiyasının insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına həsr olunmuş bölməsi bu hüquqların hüquqi təminatlarını müəyyən edir. Konstitusiya Məhkəməsinin mövqeyinə görə, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması dövlətin əsas məqsədlərindən biridir.

Bu sistemdə məhkəmə hakimiyyətinin xüsusi əhəmiyyəti vardır. Ədalətli və müstəqil məhkəmə insanların hüquqlarının müdafiəsinin əsas təminatlarından biridir. Hüququn aliliyi ilə ədalətli məhkəmə araşdırması bir-birini tamamlayan prinsiplərdir. Məhkəmələr işlərə qanunun tələblərinə uyğun, tərəflərin bərabərliyi və sübutların obyektiv qiymətləndirilməsi əsasında baxmalıdırlar.

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi də Konstitusiyanın aliliyinin təmin olunmasında mühüm institusional rol oynayır. Məhkəmənin əsas məqsədlərindən biri Konstitusiyanın aliliyini təmin etmək və fundamental hüquq və azadlıqları müdafiə etməkdir. Konstitusiya Məhkəməsi müəyyən hallarda normativ hüquqi aktların Konstitusiyaya uyğunluğunu yoxlayır və hüquqi normaların şərhini verir.

Hüququn aliliyi həm də hüquqi müəyyənlik prinsipini tələb edir. Qanunlar aydın və başadüşülən olmalı, insanlar öz hüquq və vəzifələrini əvvəlcədən bilməlidirlər. Hüquqi müəyyənlik cəmiyyətdə sabitliyin və dövlət-vətəndaş münasibətlərində etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Konstitusiya Məhkəməsi hüquqi müəyyənliyi qanunun aliliyinin mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirir.

Hüququn aliliyinin möhkəmləndirilməsi korrupsiyaya və vəzifədən sui-istifadəyə qarşı mübarizə, şəffaflığın artırılması, vətəndaşların məhkəmələrə və digər hüquqi müdafiə mexanizmlərinə çıxışının genişləndirilməsi baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Qanunların hamıya eyni qaydada tətbiq olunması dövlət idarəçiliyinin keyfiyyətini yüksəldir və cəmiyyətin hüquqi institutlara inamını gücləndirir.

Bu prosesdə vətəndaşların hüquqi maarifləndirilməsi də mühüm amildir. İnsan öz hüquqlarını və qanun qarşısında vəzifələrini nə qədər yaxşı bilirsə, hüquqlarının müdafiəsində bir o qədər fəal iştirak edə bilər. Eyni zamanda hüquqi mədəniyyətin yüksəldilməsi yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütün cəmiyyətin vəzifəsidir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanda hüququn aliliyinin təmin edilməsi hüquqi dövlət quruculuğunun fundamental istiqamətlərindən biridir. Konstitusiyanın və qanunların aliliyinə hörmət, insan hüquqlarının qorunması, ədalətli məhkəmə araşdırmasının təmin edilməsi, hüquqi müəyyənlik və qanun qarşısında bərabərlik prinsiplərinin ardıcıl tətbiqi dövlətçiliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Hüququn aliliyi nə qədər möhkəm olarsa, dövlət-vətəndaş münasibətlərində etimad, cəmiyyətdə ədalət və hüquqi sabitlik də bir o qədər güclü olar.

David Seliverstov,
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 424   Tarix: 14 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Məşhur salonlar şəbəkəsinin rəhbəri ilə bağlı məhkəmədən qərar

"Beautytime" salonlar şəbəkəsinin rəhbəri Könül Həmzəyevanın təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunduğu işlərdən biri yekunlaşıb. "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, xüsusi ittihamçı Röyal Masiyevin şikayəti əsasında Könül Həmzəyevanın Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci (ağır cinayə

16 noyabr
.

Qədəşovun kürəkəninə 11 il həbs - "Atland" müsadirə edildi

"Təbriz" MTK-nın xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda və başqa cinayətlərdə ittiham olunan rəhbəri Nofəl Hacıyev və şirkətin icraçı direktoru Talış Məhəmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması başa çatıb. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsind

16 noyabr
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

16 noyabr
.

Milli teleradio ənənələri və dövlətçilik ideologiyası: Azərbaycan mediasının qarşısında duran yeni vəzifələr

Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində radio və televiziya yalnız informasiya yayımı vasitəsi deyil, həm də xalqın milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixi yaddaşının yaşadılması və dövlətçilik ideologiyasının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm ictimai institutlardır. Prezident İlham Əliyevin Azərbayca

16 noyabr
.

Bakıda təcili yardım maşınında yük daşınır - Video

Bakıda təcili tibbi yardım avtomobili ilə yük daşınmasına dair görüntülər yayılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, görüntülər sosial şəbəkələrdə paylaşılıb. Görüntülərdən aydın olur ki, ambulansda tikinti materialları daşınır. Məsələ ilə bağlı Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB

16 noyabr
.

Bu ərazilərə qar yağır

Azərbaycanda müşahidə olunan faktiki hava açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, ölkə ərazisində qeyri-sabit yağıntılı və küləkli hava şəraiti davam edir. Bəzi dağlıq ərazilərdə - Altıağac, Xınalıq, Qrız, Quba, Qusar, Şahdağ, Kəlbəcər, Laçın və Qubadlıda arabir qa

16 noyabr
.

Bakıda külək hasarı aşırdı - Qadın daşların altında qalıb öldü

Güclü külək Bakıda bədbəxt hadisəyə səbəb olub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, dünən saat 18:30 radələrində güclü külək Binəqədi rayonu Xocəsən qəsəbəsi Şollar küçəsi 100 ünvanındakı həyətin hasarını uçurub. Nəticədə, orada piyada hərəkət edən 1978-ci il təvəllüdlü Nuriyeva Samirə Nəsir qız

16 noyabr
.

Rəşid Mahmudovun evində partlayış baş verib?

Sosial şəbəkələrdə tanınmış həkim, tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Rəşid Mahmudovun evində qaz partlayışı baş verməsi ilə bağlı iddialar yayılıb. xəbər verir ki, paylaşımlarda iddia olunub ki, parlayış həkimin Badamdarda yerləşən evində baş verib. Məsələ ilə bağlı Rəşid Mahmudovla əlaqə saxladıq. Həki

17 noyabr
.

Ev sahibi kirayəçini məhkəmə qərarı olmadan evdən çıxara bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Kirayə münasibətlərində ev sahibi ilə kirayəçi arasında yaranan mübahisələrdən biri də mənzilin boşaldılması tələbi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda ev sahibləri kirayə haqqının gecikdirilməsini, müqavilə müddətinin başa çatmasını və ya mənzilə özlərinin ehtiyac duymasını əsas gətirərək kirayəçidən evi qıs

17 noyabr