Azərbaycanda uşaq kitabxanaları azalır: "Valideyn kitab oxumursa, uşaq da oxumayacaq"

Azərbaycanda uşaq kitabxanaları azalır: "Valideyn kitab oxumursa, uşaq da oxumayacaq"Azərbaycanda son illərdə uşaq kitabxanalarının və onların kitab fondunun sayında azalma müşahidə olunur.

2001-ci ilin əvvəlinə ölkədə Mədəniyyət Nazirliyi sistemi üzrə 112 uşaq kitabxanası fəaliyyət göstərib. 2006-cı ildə onların sayı 103-ə, 2011-ci ildə 102-yə, 2016-cı ildə 97-yə, 2021-ci ildə isə 87-yə düşüb. 2025-ci ilin əvvəlinə uşaq kitabxanalarının sayı 89-a yüksəlsə də, 2026-cı ilin əvvəlinə yenidən 87 olub.

Eyni zamanda, uşaq kitabxanalarının kitab fondunun həcmi də azalıb. 2001-ci ilin əvvəlinə 2,7 milyon nüsxə olan fond 2006-cı ildə 2,7 milyon, 2011-ci ildə 2,2 milyon, 2016-cı ildə 1,7 milyon, 2021-ci ildə isə 1,3 milyon nüsxə təşkil edib. 2025 və 2026-cı illərin əvvəlinə də fondun həcmi 1,3 milyon nüsxə olub.

Bəs kitabxanaların və kitab fondunun azalması uşaqların mütaliə vərdişlərinə və psixoloji inkişafına necə təsir edə bilər? Kitabla müntəzəm təmasın azalması uşağın diqqət, təxəyyül və düşünmə qabiliyyətinə təsir göstərirmi?

Psixoloq Gülnar Orucova Qaynarinfo-ya açıqlamasında bildirib ki, kitab oxumaq həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün faydalıdır:

"Ümumiyyətlə, kitab oxumaq həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün faydalıdır. Bu gün, xüsusilə də böyüklər deyirlər ki, biz kitabı onlayn oxuyuruq və yaxud dinləyirik. Xeyr, mənə görə, kitab oxunmaq üçündür. Hətta göz həkimləri belə deyirlər ki, hər gün bir səhifə yazı oxunmalıdır. Yəni kitab oxunmalıdır. Bunun göz üçün nə qədər faydalı olduğunu göz həkimləri özləri daha yaxşı izah edə bilərlər".

Psixoloq valideynlərin uşaqların mütaliə vərdişlərinin formalaşmasında mühüm rol oynadığını vurğulayıb:

"Bu gün valideyn uşaq üçün örnəkdir. Əgər uşaq valideynin əlində kitab görmürsə, telefon görürsə, sizcə, o uşaq kitab oxuyarmı? Əlbəttə, oxumayacaq. O da telefonla oynayacaq. Valideyn gərək kitab oxusun ki, uşaq da ona baxıb kitab oxusun".

Gülnar Orucovanın sözlərinə görə, kitab oxumaq uşağın yalnız mütaliə vərdişini formalaşdırmır, eyni zamanda onun söz ehtiyatını və ünsiyyət bacarığını da artırır:

"Bundan əlavə, kitab təkcə uşaqda mütaliə vərdişi yaratmır, birinci növbədə söz ehtiyatını artırır. Məsələn, indi kurikulum təlim sistemidir. Kurikulumda daha çox sual-cavabla qiymətlər yazılır. Amma bizə nə lazımdır? Ünsiyyət qurub danışa bilən, sosial əlaqələri genişlənmiş bir vətəndaş, fərd lazımdır. Bunun üçün də kitab ünsiyyət bacarığını artırır".

Psixoloq kitabın uşağın təxəyyül və təfəkkürünün formalaşmasına, analiz qabiliyyətinin inkişafına və empatiya hissinin güclənməsinə də təsir etdiyini deyib:

"Təxəyyül və təfəkkürü formalaşdırır, analiz etmə qabiliyyətini artırır. Məsələn, empatiya hissini artırır, uşağı mərhəmətli davranmağa daha çox sövq edir. Bəzən olur ki, uşaq özünə "Mən onun yerində olsaydım, nə edərdim?" sualını verir. Yəni bu sualı özünə verirsə, analiz etmə qabiliyyəti güclənir, empatiya hissi yaranır".

Gülnar Orucova hesab edir ki, valideynlərin uşaqlardan yalnız yüksək qiymət və test nəticəsi tələb etməsi onların mütaliəyə və ümumilikdə təhsilə marağını azalda bilər:

"Bu gün kitab oxumağın həqiqətən mühüm əhəmiyyəti var. Amma nə yazıq ki, bunu valideynlər anlamır. Valideynlər ancaq uşağın üstünə düşürlər: "Test elə, test elə, test elə". Bəzən də baxıb görürük ki, aşağı yaşda uşaq nəinki təlimə, nəinki məktəbə, ümumiyyətlə, oxumaq istəmir, təlimə həvəsi qalmayıb, sıfıra bərabər olub".

Psixoloq bunun əsas səbəblərindən birinin valideynlərin uşaqlarla daha çox qiymətlər barədə danışması olduğunu bildirib:

"Niyə? Çünki dərsdə alınan qiymət haqqında söhbətlər gedir. Xaricdə şagirddən soruışulur ki, "Bu gün necə əyləndin?" Amma bizdə "Bu gün müəllimə hansı summativi yazdırdı? O summativdən sən necə aldın? Sən niyə dörd aldın? Kim beş almışdı? Niyə beş aldı o, sən ala bilmədin?" kimi suallar verilir. Müqayisə ortaya girir. Valideyn övladını həvəsləndirmək əvəzinə onu həvəsdən salır".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 303   Tarix: 03 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Daha bir vəkil həbs edildi

Azərbaycanda daha bir vəkil həbs edilib. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, vəkil Elçin Əmirov polis tərəfindən tutulub. 9 saylı vəkil bürosunda fəaliyyət göstərən vəkil polisə daxil olan vətəndaş şikayəti əsasında cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib. Ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 178.2.2-c

16 noyabr
.

Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq

Noyabrın 17-də Bakıda və Abşeron yarımadasında, eyni zamanda bəzi bölgələrdə gözlənilən küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq edilib. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında, Şamaxı, Qobustan, Xızı, Xaçmaz, Siyəzən, Şabran

16 noyabr
.

Məktəblərdə sərt qaydalar tətbiq oluna bilər: Cərimə, qırmızı kart və uzaqlaşdırılma

Azərbaycanda müəllimlər üçün yeni öhdəliklər müəyyənləşdirilib. İmzalanmış yeni qərara əsasən, təhsilverənlərin etik davranış qaydalarına əlavələr edilib. Yeni tələblərə əsasən, təhsilverənlər uşaqları fiziki və psixi zorakılığın bütün formalarından qorumalı, onları zərərli vərdişlərdən çəkindirməli

15 noyabr
.

Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü

Bakıda səhər saatlarında ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib. -in "qaynar xətti"nə daxil olan məlumata görə, hadisə Koroğlu metrostansiyasının çıxışında qeydə alınıb. "Daewoo" markalı sərnişin avtobusu yolu keçən gənc qızı vurub. Zərbənin təsirindən ağır xəsarət ala

16 noyabr
.

Milli teleradio: Dövlətçilik ənənələrinin, milli kimliyin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğində strateji vasitə

"Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin milli radio və televiziya yayımının yubileyi münasibətilə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya siyasətinin əsas istiqamətlərini, milli medianın cəmiyyət və dövlət qarşısındakı məsuliyyətini, eləcə də müasir dövrdə informasiya təhlükəsizliyini

16 noyabr
.

10° şaxta olacaq

Noyabrın 17-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin axşam bəzi şəhərətrafı ərazilərdə qısamüddətli az yağı

16 noyabr
.

Məşhur salonlar şəbəkəsinin rəhbəri ilə bağlı məhkəmədən qərar

"Beautytime" salonlar şəbəkəsinin rəhbəri Könül Həmzəyevanın təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunduğu işlərdən biri yekunlaşıb. "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, xüsusi ittihamçı Röyal Masiyevin şikayəti əsasında Könül Həmzəyevanın Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci (ağır cinayə

16 noyabr
.

Azərbaycanda yerli QHT-lər yenidən qeydiyyata alınacaq

Azərbaycanda yerli QHT-lər və xarici QHT-lərin filial və ya nümayəndəlikləri qanunvericiliyə ediləcək dəyişikliklərlə əlaqədar yenidən dövlət qeydiyyatına alınmaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməli olacaqlar. xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin 17 və 18 noyabr tarixlərində keçiriləcə

17 noyabr
.

"Boranı" restoranında tək yeyib-içmək olmaz? - Video

Sosial şəbəkələrdə "Boranı" restoranlar şəbəkəsi ilə bağlı şikayət yayılıb. xəbər verir ki, şikayətçinin iddiasına görə, restoranın "Neftçilər" metrosu yaxınlığında yerləşən filialına tək daxil olmaq istəyən müştəriyə icazə verilməyib. Ona bildirilib ki, yalnız 3-4 nəfərlə gəldikd

16 noyabr