Azərbaycan-Türkiyə enerji tərəfdaşlığının yeni mərhələsi: Bakıdan verilən strateji mesaj

Azərbaycan-Türkiyə enerji tərəfdaşlığının yeni mərhələsi: Bakıdan verilən strateji mesajAzərbaycan və Türkiyə münasibətləri son illərdə yalnız siyasi və hərbi-strateji müttəfiqlik səviyyəsində deyil, həm də enerji, nəqliyyat və iqtisadi əməkdaşlığın bütün istiqamətlərində yeni mərhələyə daxil olub. Bu baxımdan Bakıda keçirilən Azərbaycan-Türkiyə 5-ci Enerji Forumu iki qardaş ölkənin enerji siyasətinin gələcək konturlarını müəyyənləşdirən mühüm platforma kimi diqqət çəkir.

Sentyabrın 11-də Bakıda keçirilən forumda Azərbaycanın energetika naziri Pərviz Şahbazov və Türkiyənin energetika və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar iştirak edib. Forum çərçivəsində karbohidrogen və neft-kimya sənayesi, elektrik enerjisi bazarı, bərpa olunan enerji, enerji səmərəliliyi, tənzimləmə və mədənçilik daxil olmaqla geniş spektrli məsələlərin müzakirəsi nəzərdə tutulub. Forumun protokolunun imzalanması da planlaşdırılıb.Bu gündəlik təsadüfi deyil. Əksinə, o göstərir ki, Azərbaycan-Türkiyə enerji əməkdaşlığı artıq yalnız neft və qaz məsələləri ilə məhdudlaşmır. Əməkdaşlığın məzmunu dəyişir, enerji təhlükəsizliyi anlayışı genişlənir və iki ölkə yeni enerji reallıqlarına uyğun olaraq daha çevik mexanizmlər formalaşdırmağa çalışır.

Enerji əməkdaşlığı artıq yeni mərhələdədir

Azərbaycan-Türkiyə Enerji Forumu iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiya çərçivəsində strateji enerji tərəfdaşlığının möhkəmləndirilməsi məqsədilə yaradılıb.
Forumun tarixçəsinə nəzər saldıqda onun institusional əhəmiyyəti daha aydın görünür. İlk forum 2021-ci ilin dekabrında Bakıda, ikinci forum 2022-ci ilin oktyabrında İstanbulda, üçüncü forum 2023-cü ilin sentyabrında Naxçıvanda, dördüncü forum isə 2025-ci ilin sentyabrında İzmir şəhərində keçirilib.
Deməli, Bakıdakı beşinci forum ayrı-ayrı görüşlər silsiləsinin növbəti toplantısı deyil. Bu platforma artıq davamlı enerji dialoqu mexanizminə çevrilib.Burada əsas məsələ ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Türkiyə enerji münasibətlərini yalnız mövcud layihələrin davam etdirilməsi üzərində qurmur, həm də gələcəyin enerji xəritəsinə uyğun yeni istiqamətlər müəyyənləşdirir.

Neft və qazdan yaşıl enerjiyə

Azərbaycan uzun illər ərzində Avropanın və regionun enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkələrdən biri olub. Türkiyə isə coğrafi mövqeyinə görə Şərq ilə Qərb arasında enerji və nəqliyyat bağlantılarında strateji əhəmiyyət daşıyır.
Bu iki faktor birləşdikdə ortaya yalnız ikitərəfli əməkdaşlıq deyil, daha geniş regional enerji modeli çıxır.
Lakin enerji bazarlarında dəyişikliklər fonunda yalnız neft-qaz resurslarına söykənən əməkdaşlıq modeli kifayət etmir. Bərpa olunan enerji, elektrik enerjisinin ötürülməsi, enerji səmərəliliyi, enerji bazarlarının inteqrasiyası və yeni texnologiyalar getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır.

Məhz buna görə 5-ci Forumun gündəliyində bərpa olunan enerji və enerji səmərəliliyinin ayrıca yer alması strateji baxımdan diqqətəlayiqdir.Azərbaycan və Türkiyə artıq enerji əməkdaşlığının ikinci mərhələsinə keçirlər: birinci mərhələnin əsasını neft və qaz təşkil edirdisə, yeni mərhələnin əsas sütunlarından biri elektrik enerjisi və yaşıl enerji ola bilər.

Elektrik enerjisi - yeni strateji xətt

Gələcəkdə Azərbaycan-Türkiyə enerji əməkdaşlığının ən mühüm istiqamətlərindən birinin elektrik enerjisi olması ehtimalı yüksəkdir.

Bunun bir neçə səbəbi var:

Birincisi, Azərbaycanda günəş və külək enerjisinin inkişafı üçün böyük potensial mövcuddur.

İkincisi, Türkiyənin böyük enerji bazarı və inkişaf etmiş enerji infrastrukturu Azərbaycan üçün mühüm əməkdaşlıq imkanları yaradır.

Üçüncüsü, Azərbaycanın enerji istehsalında əldə etdiyi imkanların regional bazarlara çıxarılması ölkənin enerji ixracatının strukturunu dəyişə bilər.

Beləliklə, gələcəyin enerji əməkdaşlığı yalnız "qazın Türkiyə üzərindən Avropaya çatdırılması" modeli ilə məhdudlaşmaya bilər. Qarşıdakı mərhələdə söhbət elektrik enerjisinin istehsalı, ötürülməsi və regional bazarlara inteqrasiyasından gedə bilər.Bu isə Azərbaycanın enerji ixracatçısı kimi rolunu yeni müstəviyə çıxara bilər.

Enerji səmərəliliyi - görünməyən, amma böyük resurs

Enerji siyasətində yalnız yeni enerji mənbələrinin yaradılması deyil, mövcud enerjidən daha səmərəli istifadə də mühüm məsələdir.Azərbaycan və Türkiyə artıq enerji səmərəliliyi istiqamətində əməkdaşlığı genişləndirirlər. 2026-cı ilin mayında iki ölkə arasında binalarda enerji səmərəliliyi üzrə əməkdaşlıq sənədinin imzalanması bu istiqamətin praktiki əhəmiyyətini göstərir. Azərbaycan Energetika Nazirliyi həmin əməkdaşlığı strateji enerji tərəfdaşlığının yeni istiqamətlərindən biri kimi təqdim edib.Bu istiqamət xüsusilə şəhərlərin böyüməsi, yeni yaşayış məhəllələrinin salınması və sənaye istehsalının genişlənməsi fonunda mühüm əhəmiyyət daşıyır.Enerji səmərəliliyi yalnız iqtisadi qənaət məsələsi deyil. Bu, həm də enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin ən effektiv vasitələrindən biridir.

Azərbaycan üçün forumun əsas əhəmiyyəti

Azərbaycan baxımından 5-ci Enerji Forumunun əhəmiyyətini üç əsas istiqamətdə qiymətləndirmək olar.

Birincisi, Azərbaycan Türkiyə ilə enerji əməkdaşlığının uzunmüddətli və institusional xarakterini möhkəmləndirir.

İkincisi, Bakı özünü yalnız karbohidrogen ixracatçısı kimi deyil, gələcəyin enerji sistemlərində iştirak edən ölkə kimi təqdim edir.

Üçüncüsü, Türkiyə ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın regional enerji layihələrində mövqeyini daha da gücləndirir.
Bu baxımdan forumun əsas mesajlarından biri belədir: Azərbaycan enerji sektorunda dəyişən qlobal trendlərə uyğunlaşmaqla yanaşı, həmin dəyişikliklərdən yeni iqtisadi imkanlar yaratmağa çalışır.

Türkiyə üçün Azərbaycan niyə vacibdir?

Ankara üçün də Azərbaycan enerji xəritəsində xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Türkiyənin enerji təhlükəsizliyinin əsas istiqamətlərindən biri müxtəlif mənbələrdən və müxtəlif marşrutlardan enerji əldə etməkdir. Azərbaycan isə bu strategiyada etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi Türkiyənin Şərq-Qərb enerji bağlantılarında rolunu gücləndirir. İki ölkənin siyasi münasibətlərindəki yüksək etimad isə enerji layihələrinin uzunmüddətli perspektivdə həyata keçirilməsi üçün əlavə imkan yaradır.Buna görə Bakı və Ankara arasında enerji əməkdaşlığı sadəcə iqtisadi layihə deyil, eyni zamanda geosiyasi əhəmiyyət daşıyan tərəfdaşlıq modelidir.

Enerji xəritəsində Bakı-Ankara tandeminin rolu

Dünya enerji bazarında rəqabət getdikcə daha mürəkkəb xarakter alır. Yeni enerji mənbələri, alternativ marşrutlar, yaşıl enerji texnologiyaları və enerji bazarlarının şaxələndirilməsi dövlətlərin strateji planlaşdırmasının əsas elementlərinə çevrilib.Belə şəraitdə Azərbaycan-Türkiyə tandeminin üstünlüyü yalnız resurslarda deyil, siyasi etimadda, coğrafi yaxınlıqda və uzunmüddətli əməkdaşlıq təcrübəsindədir.Bu model digər ölkələr üçün də maraqlı ola bilər. Çünki enerji layihəsinin uğuru yalnız resursun mövcudluğundan asılı deyil. Bunun üçün siyasi sabitlik, etibarlı tərəfdaşlıq, infrastruktur və regional əməkdaşlıq lazımdır.
Azərbaycan və Türkiyə bu komponentlərin əhəmiyyətli hissəsinə malikdir.

Qarşıdakı mərhələnin əsas sualı

Lakin bütün bunlarla yanaşı, əsas məsələ forumlarda səslənən fikirlərin konkret layihələrə çevrilməsidir.
Yeni enerji əməkdaşlığının real nəticəsi investisiyaların artması, yeni istehsal güclərinin yaradılması, elektrik enerjisi bağlantılarının genişləndirilməsi, enerji səmərəliliyinin yüksəldilməsi və bərpa olunan enerji layihələrinin sürətləndirilməsi ilə ölçüləcək.Bu baxımdan Forumun protokolunun imzalanması da yalnız formal sənəd kimi deyil, konkret fəaliyyət proqramının başlanğıcı kimi qiymətləndirilməlidir.

Bakıdan Ankaraya uzanan enerji xətti

Azərbaycan-Türkiyə 5-ci Enerji Forumu bir daha göstərir ki, iki ölkənin enerji əməkdaşlığı artıq ənənəvi neft-qaz münasibətlərindən daha geniş məzmun qazanıb.
Bu gün gündəmdə karbohidrogenlərlə yanaşı elektrik enerjisi, bərpa olunan enerji, enerji səmərəliliyi, tənzimləmə və yeni enerji bazarları dayanır.

Əslində, Bakı forumunun ən mühüm strateji nəticəsi də məhz budur: Azərbaycan və Türkiyə enerji tərəfdaşlığının gələcəyini bu günün resursları ilə deyil, sabahın enerji texnologiyaları və bazarları ilə birlikdə qurmağa çalışırlar.
Əgər bu istiqamətdə qəbul edilən qərarlar ardıcıl şəkildə həyata keçirilərsə, Bakı-Ankara enerji əməkdaşlığı təkcə iki ölkənin iqtisadi maraqlarına deyil, bütövlükdə regionun enerji təhlükəsizliyinə və Avrasiya enerji xəritəsinin formalaşmasına təsir edən əsas amillərdən birinə çevrilə bilər.

David Seliverstov
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 506   Tarix: 11 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

"Yaralanmışam, pensiya ala bilmirəm" - Müharibədə iştirak edən futbolçu

Vətən müharibəsi qazisi, "Kəpəz" klubunun sabiq futbolçusu, 1998-ci il təvəllüdlü Talib Rzayev müharibədə yaralanmağına baxmayaraq, ona hələ də əlillik dərəcəsinin təyin edilməməsindən narazıdır. Bu barədə "Qafqazinfo"ya müraciət edən T. Rzayev bildirib ki, 2019-cu ildə əsgərliy

17 sentyabr 2021
.

Vaksinasiyadan imtina edən üç min səhiyyə işçisi vəzifəsindən kənarlaşdırıldı

Fransada koronavirusa qarşı peyvənd olunmaqdan imtina edən üç min səhiyyə işçisi vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ölkənin səhiyyə naziri Olivye Veran bildirib. Onun sözlərinə görə, müvafiq tədbir müvəqqəti xarakter daşıyır. Belə ki, qeyd olunan əməkdaşların çoxu artı

17 sentyabr 2021
.

Maqsud Mahmudov Azərbaycana belə gətirildi - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi, axtarışda olan keçmiş iş adamı Maqsud Mahmudov Ukraynada saxlanılıb. "Qafqazinfo" Maqsud Mahmudovun Azərbaycana deportasiya edilməsinin görüntülərini əldə edib. Videodan görünür ki, o, aeroportdan Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşları tərəfindən maşına yerləşdirilərək aidiyyət

18 sentyabr 2021
.

"Ölən öləcək, qalan qalacaq, həyat davam edir" - Rəşid Mahmudov pandemiyadan danışdı

Mütəxəssislər havaların soyuması ilə əlaqədar olaraq yoluxma sayının artacağını proqnozlaşdırırlar. Bununla bağlı artıq həyəcan təbili çalınır. Maraqlıdır insanların qapalı məkanlarda toplaşması, məktəblərin açılması həqiqətənmi yoluxmanı artıracaq?. Tibb Universitetinin dosenti, Əməkdar müəllim Rəşi

17 sentyabr 2021
.

Skuterdə gəzən it və pişik "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na düşdü - FOTO - VİDEO

Kanadadan Lollipop adlı it və Saşimi adlı pişik skuterdə beş metr məsafəni qət etməklə "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na düşüb. Filmlər və şoular üçün heyvanları təlim edən Melissa Millett Lollipop və Saşiminin skuter sürməyi xoşladıqlarını, lakin adətən bunu tək-tək həyata keçirdiklərini deyib

17 sentyabr 2021
.

Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı AÇIQLANDI

Son sutkada Azərbaycan Respublikasında koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 1770 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 3 788 nəfər müalicə olunaraq sağalıb. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 24 nəfər vəfat edib. İndiyədə

17 sentyabr 2021
.

FHN leysan nəticəsində köməksiz qalan vətəndaşları xilas etdi -VİDEO

Güclü leysan yağışları nəticəsində Qusar rayonunun Urva kəndi istiqamətində bir qrup vətəndaşın köməksiz vəziyyətdə qalması barədə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin "112" qaynar telefon xəttinə məlumat daxil olub. -ın Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) saytına istinadən verdiyi xəbərinə görə

18 sentyabr 2021
.

ATS rabitə xidmətindən ŞİKAYƏT: "Belə sürünə-sürünə işlətməkdənsə..."

ın redaksiyasına ATS rabitə xidməti ilə bağlı şikayət daxil olub. Belə ki, şikayətçi Cəfər Məmmədovun sözlərinə görə, Binəqədi rayonu, Rəsulzadə qəsəbəsi, Əli Məmmədov küçəsində yerləşən 11 nömrəli binada günlərdir ki, internet bərbad vəziyyətdədir:. "Tək bizim "WiFi" olsa, modem aparatınd

18 sentyabr 2021
.

Şairdən Üzeyir Hacıbəyliyə qəribə təbrik: "Bunu sənə bağışlamaq olmur..."

"Xöşbəxt adamsan ki, Azərbaycan musiqisinin bu gününü görmədin". Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu nəğməkar şair, Əməkdar İncəsənət Xadimi Baba Vəziroğlu dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylini ad günü ilə əlaqədar təbrikdə yazıb. Şair bildirib ki, Üzeyir bəyin vaxtsız ölümü ilə Azərbaycan musiqis

18 sentyabr 2021