Qarabağ həqiqətlərini diplomatların gözü ilə: Azərbaycan yeni reallığı dünyaya yerində göstərir

Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfər - diplomatik korpus üçün növbəti "reallıq dərsi"
Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa-quruculuq prosesinin beynəlxalq ictimaiyyətə təqdimatı davam edir. Sentyabrın 11-də Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura iki günlük səfərinin başlanması da məhz bu baxımdan mühüm siyasi və diplomatik hadisədir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin müşayiət etdiyi səfərdə çoxsaylı ölkələri və beynəlxalq təşkilatları təmsil edən diplomatların iştirakı regionda formalaşan yeni reallıqların beynəlxalq auditoriyaya birbaşa çatdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Bu səfərin əsas mesajı kifayət qədər aydındır: Qarabağ haqqında danışmaq istəyənlər artıq yalnız uzaqdan müşahidə etməməli, regiona gəlib baş verən dəyişiklikləri öz gözləri ilə görməlidirlər.

Kağız üzərində deyil, yerində görülən reallıq

Qarabağ mövzusu uzun illər beynəlxalq informasiya məkanında müxtəlif siyasi maraqların təsiri altında təqdim olunub. Münaqişənin mahiyyəti, işğalın nəticələri, dağıdılmış şəhər və kəndlər, mədəni irsə münasibət və regionun gələcəyi barədə fərqli mövqelər səsləndirilib.Lakin bu gün Azərbaycan diplomatik nümayəndələri Qarabağa dəvət etməklə çox mühüm bir prinsip ortaya qoyur: faktları yerində görmək imkanı.

Diplomatların Xankəndi, Şuşa, Ağdərə və Kəlbəcərdə aparılan işlərlə tanış olması onların region haqqında təsəvvürlərinin yalnız siyasi bəyanatlar və media materialları ilə formalaşmasının qarşısını alır.
Bu, əslində, Azərbaycanın diplomatik siyasətində mühüm informasiya üstünlüyüdür. Çünki görülən işlər, tikilən yollar, yaradılan yaşayış məhəllələri, sosial obyektlər və bərpa edilən tarixi məkanlar özləri bir növ "səssiz diplomatiya" rolunu oynayır.

Qarabağ artıq yalnız müharibə mövzusu deyil

Azərbaycanın Qarabağla bağlı siyasətində ən mühüm dəyişikliklərdən biri regionun gündəliyinin dəyişməsidir.
Əvvəllər Qarabağ dedikdə əsasən münaqişə, işğal, təhlükəsizlik və siyasi danışıqlar gündəmə gəlirdisə, bu gün region haqqında danışarkən bərpa, Böyük Qayıdış, yeni şəhərlər, müasir infrastruktur, iqtisadi inkişaf və sosial rifah məsələləri ön plana çıxır.

Bu dəyişiklik təsadüfi deyil.Azərbaycan Qarabağda hərbi mərhələdən sonra genişmiqyaslı quruculuq mərhələsinə keçib. Dövlətin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri dağıdılmış ərazilərin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin təhlükəsiz və layiqli şəkildə öz doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir.Diplomatların səfəri də məhz bu prosesin nəticələrini beynəlxalq nümayəndələrə göstərmək baxımından əhəmiyyətlidir.

Şuşa - Azərbaycanın mədəni diplomatiyasının simvolu

Səfərin mühüm istiqamətlərindən biri olan Şuşa xüsusi diqqətə layiqdir.Şuşa Azərbaycanın tarixində, mədəniyyətində və milli yaddaşında müstəsna yer tutur. Şəhərin bərpası yalnız tikinti layihəsi deyil, həm də Azərbaycanın mədəni irsinin yenidən canlandırılması prosesidir.

Şuşada aparılan bərpa işlərinin diplomatlara təqdim olunması Azərbaycanın mədəni diplomatiyasının mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.Burada verilən mesaj sadədir: Azərbaycan yalnız ərazilərini bərpa etmir, həm də tarixi-mədəni yaddaşını yenidən dirçəldir.

Xankəndi və Ağdərə yeni mərhələnin göstəricisidi

Xankəndi və Ağdərədə gedən proseslər də səfərin siyasi əhəmiyyətini artırır.
Xankəndi Qarabağın ən mühüm şəhərlərindən biri kimi Azərbaycanın yeni inkişaf strategiyasında xüsusi yer tutur. Şəhərin infrastrukturunun yenilənməsi, sosial və iqtisadi həyatın bərpası regionda yeni mərhələnin formalaşdığını göstərir.Ağdərənin də bu prosesə daxil olması Qarabağın inkişafının ayrı-ayrı yaşayış məntəqələri ilə məhdudlaşmadığını, bütövlükdə regional xarakter daşıdığını nümayiş etdirir.
Başqa sözlə, Azərbaycan Qarabağda yalnız ayrı-ayrı layihələr həyata keçirmir. Burada bütöv bir regionun gələcəyi yenidən qurulur.

Kəlbəcər: təbii sərvətlərdən inkişaf perspektivlərinə

Kəlbəcərin səfər proqramına daxil edilməsi də mühüm məna daşıyır.
Kəlbəcər Azərbaycanın təbii resursları, mineral suları, turizm imkanları və strateji coğrafi mövqeyi baxımından böyük potensiala malikdir.Bu gün rayonun qarşısında duran əsas məsələlərdən biri həmin potensialın müasir iqtisadi layihələr vasitəsilə reallaşdırılmasıdır.Kəlbəcərdə aparılan quruculuq işləri bir daha göstərir ki, Böyük Qayıdış yalnız insanların evlərinə qayıtması deyil. Bu proses eyni zamanda yeni iqtisadi və sosial həyatın yaradılması deməkdir.

Diplomatlara ünvanlanan mühüm mesajQarabağa səfərin başqa bir mühüm tərəfi də beynəlxalq diplomatik korpusun regiondakı proseslər barədə daha obyektiv və dolğun məlumat əldə etməsidir.Azərbaycan uzun müddətdir ki, xarici diplomatların işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfərlərini təşkil edir. Bu, həm şəffaflıq, həm də beynəlxalq ictimaiyyətlə birbaşa dialoq baxımından əhəmiyyətlidir.

Çünki diplomatik fəaliyyət yalnız paytaxtlarda keçirilən görüşlərdən və rəsmi bəyanatlardan ibarət deyil.
Bəzən bir səfər, bir yaşayış məntəqəsinin vəziyyətini yerində görmək, bir məktəbin, yolun, xəstəxananın və ya tarixi abidənin bərpasını müşahidə etmək onlarla diplomatik bəyanatdan daha təsirli olur.

Qarabağın yeni siması informasiya müharibəsində də əhəmiyyətlidir

Müasir dünyada informasiya amili siyasi proseslərin mühüm hissəsinə çevrilib. Qarabağ mövzusunda da müxtəlif informasiya kampaniyalarının aparıldığı məlumdur.Belə şəraitdə Azərbaycanın regionda həyata keçirdiyi işlərin beynəlxalq nümayəndələrə birbaşa göstərilməsi xüsusi əhəmiyyət qazanır.Çünki rəqəmlər və bəyanatlar müxtəlif cür şərh edilə bilər. Lakin yerində görülən real mənzərəni inkar etmək daha çətindir.Yeni yollar, məktəblər, yaşayış kompleksləri, inzibati binalar, elektrik və digər infrastruktur layihələri Qarabağda gedən proseslərin real göstəriciləridir.

Böyük Qayıdış - siyasi şüardan real prosesə

Qarabağda həyata keçirilən ən mühüm proseslərdən biri Böyük Qayıdışdır.
Uzun illər doğma torpaqlarından uzaqda yaşamağa məcbur olmuş insanların öz yurdlarına qayıtması yalnız sosial məsələ deyil. Bu, eyni zamanda tarixi və humanitar əhəmiyyət daşıyan prosesdir.
İnsanların doğma kənd və şəhərlərinə qayıtması ilə həmin ərazilərdə həyat bərpa olunur. Məktəblər, sosial obyektlər, yollar, iş yerləri və digər xidmətlər yaradılır.Beləliklə, Qarabağda yalnız binalar deyil, normal həyat sistemi qurulur.

Səfərin siyasi yükü

Hikmət Hacıyevin rəhbərliyi ilə diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən birini də nümayiş etdirir: ölkə öz mövqeyini beynəlxalq tərəfdaşlara birbaşa izah etməyə və reallıqları göstərməyə çalışır. Bu, xüsusilə postmünaqişə dövründə əhəmiyyətlidir.
Azərbaycan üçün əsas məsələ artıq yalnız keçmiş münaqişənin nəticələrinin aradan qaldırılması deyil. Qarşıdakı dövrün əsas hədəfi regionun sülh, sabitlik, iqtisadi əməkdaşlıq və regional bağlantılar məkanına çevrilməsidir.
Bu mənada Qarabağdakı quruculuq prosesi həm daxili inkişaf, həm də xarici siyasət baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Qarabağ haqqında həqiqəti görməyin ən doğru yolu Qarabağa getməkdir
Sentyabrın 11-də başlayan iki günlük səfərin əsas siyasi mesajı məhz budur: Qarabağın bugünkü reallığını anlamağın ən doğru yolu onu yerində görməkdir.Diplomatların Şuşada, Xankəndidə, Ağdərədə və Kəlbəcərdə müşahidə etdikləri mənzərə Azərbaycanın müharibədən sonrakı quruculuq strategiyasının real nəticələrini nümayiş etdirir.
Bu səfər həm də göstərir ki, Qarabağ artıq keçmişin münaqişə gündəliyindən çıxaraq gələcəyin inkişaf gündəliyinə daxil olur.

Azərbaycan dünyaya yalnız "Qarabağ bizimdir" deməklə kifayətlənmir. Azərbaycan Qarabağda qurduğu yeni həyatla bu reallığı nümayiş etdirir.Bu baxımdan diplomatların səfəri sadəcə protokol tədbiri deyil. Bu, Qarabağda formalaşan yeni reallığın beynəlxalq ictimaiyyətə təqdimatı, Azərbaycanın quruculuq siyasətinin nümayişi və regionun gələcəyinə dair mühüm diplomatik mesajdır.Qarabağda yeni tarix yazılır. Bu tarixi isə artıq dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatlar öz gözləri ilə müşahidə edirlər.

Təranə Paşayeva
"Loqos" Psixoloji və Nitq Mərkəzinin rəhbəri, Psixoloji Xidmət və Tədqiqatlar Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri, psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Telegramda izləyin