Çaylar quruyur, şirin su ehtiyatları tükənir: Səbəb nədir? - AÇIQLAMA

Çaylar quruyur, şirin su ehtiyatları tükənir: Səbəb nədir? - AÇIQLAMASon illər çaylarda su səviyyəsinin azalması və şirin su ehtiyatlarının tükənməsi ilə bağlı narahatlıqlar artır. İqlim dəyişiklikləri, temperaturun yüksəlməsi, yağıntıların azalması və qeyri-bərabər paylanması, quraqlıq, suvarmada su itkiləri və su ehtiyatlarından səmərəsiz istifadə bu prosesə təsir edən əsas amillər sırasında göstərilir. Azərbaycanda su ehtiyatlarının məhdud olması fonunda çayların və yeraltı suların qorunması, su itkilərinin azaldılması və daha səmərəli idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bəs, çayların quruması və şirin su ehtiyatlarının azalmasının əsas səbəbləri nələrdir və Azərbaycanda su qıtlığının qarşısının alınması, mövcud su ehtiyatlarının qorunması və gələcəkdə su təminatının yaxşılaşdırılması üçün hansı tədbirlər görülməlidir?
Çaylar quruyur, şirin su ehtiyatları tükənir: Səbəb nədir? - AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən ekoloq Sadiq Həsənov bildirib ki, su ehtiyatlarının azalmasının birinci səbəbi iqlimdə baş verən kəskin dəyişikliklərdir.

"Bildiyimiz kimi, temperaturda artım var və iqlimdəki kəskin temperatur yüksəlişi uzunmüddətli quraqlıqlara səbəb olur. Azərbaycanda bu il yay aylarında da bunun şahidi olduq. Eyni zamanda, qısamüddətli, lakin böyük həcmli və sürətli yağışlarla müşayiət olunan dəyişikliklər baş verir. Bütün bunlar su ehtiyatlarının azalmasına səbəb olur. Uzunmüddətli quraqlıq buxarlanmanı artırır. Normal halda bu göstərici 8-10 faiz təşkil edirdisə, iqlim dəyişiklikləri şəraitində 10-15 faizə qədər yüksəlir. İkinci əsas səbəb çay axınlarında suyun azalmasıdır. Burada həm antropogen, yəni insan təsiri, həm də iqlim dəyişikliklərinin təsiri var. Məsələn, Xəzər dənizini qidalandıran ən böyük çay olan Volqanın suyunda əhəmiyyətli azalma müşahidə olunur. Xəzərə daxil olan su axınının həcmi təxminən 20-30 faiz azalıb. Eyni proses Kür, Terek və Ural çaylarında da baş verir. Bu iri çayların suyunda sürətli azalma olduğuna görə su ehtiyatları da azalır. Nəticədə həm içməli suyun, həm də əkin sahələrinin suvarılmasında istifadə olunan suyun həcmi azalır".

Ekoloq bildirib ki, artıq iqlimdə baş verən dəyişikliklərin qarşısını tam almaq mümkün deyil:

"Buna görə də adaptasiya proqramları həyata keçirilməlidir. Suya qənaət edən suvarma sistemlərinə, xüsusilə damcılı suvarma üsuluna keçilməlidir. Müxtəlif üsullardan istifadə etməklə suya qənaət etmək və problemi qismən yumşaltmaq mümkündür. Digər tərəfdən, içməli su sistemlərində itkilər azaldılmalıdır. Xüsusilə əkin sahələrində torpaq kanallarının istifadəsi məhdudlaşdırılmalıdır. Bəzi rayonlarda fermerlərin torpaq kanallarına polietilen örtüklər döşədiyini müşahidə etmişik ki, su itkiyə getməsin. Çünki torpaq kanallarında su itkisi həddindən artıq çoxdur. Hazırda itkilər 40-50 faiz arasında dəyişir. İçməli su nasos stansiyalarında və su anbarlarında təmizlik işləri aparılmalı, avadanlıqlar mütəmadi olaraq dəyişdirilməli və xidmətin səviyyəsi yüksəldilməlidir. Eyni zamanda, içməli sudan qənaətlə istifadə olunmalıdır. Bir çox sahələrdə, məsələn, avtomobil yuma məntəqələrində, sənaye müəssisələrində və digər yerlərdə texniki sulardan istifadə edilməlidir".

Onun sözlərinə görə, temperaturun artması şəraitində bu tədbirləri həyata keçirməklə həm insanları suya qənaət etməyə öyrətmək, həm də kənd təsərrüfatında məhsuldarlığı qorumaq mümkündür:

"Bu, eyni zamanda miqrasiyaya təsir edən amillərdən biridir. İçməli sudan qənaətlə istifadə etməklə su ehtiyatlarımız azalsa belə, mövcud imkanlardan daha səmərəli yararlana bilərik. Alternativ mənbə kimi yağış sularının toplanmasından da istifadə etmək mümkündür. Yağış suyunu toplamaq, anbarlarda saxlamaq və bir neçə filtrasiya mərhələsindən keçirməklə ondan həm içməli su, həm suvarma, həm də texniki məqsədlər üçün istifadə etmək olar. Yağış suyu atmosfer çirkliliyinə görə müəyyən dərəcədə çirklənə bilər, buna görə də istifadədən əvvəl təmizlənməsi və filtrasiya olunması vacibdir".

Röyalə Xəyal


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1869   Tarix: 21 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bölgələrdə şimşək çaxıb, leysan yağış yağıb - FAKTİKİ HAVA

Sentyabrın 17-si saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala, Ceyrançöl, Tovuz, Ağstafa, Şəmkir, Mingəçevir, İsmayıllıda şimşək çaxıb, yağış yağıb. Bu barədə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyini

17 sentyabr 2021
.

Nyu-Yorkda köç edən yüzlərlə quş "Dünya Ticarət Mərkəzi"nin binasına çırpılaraq öldü - VİDEO

ABŞ-ın Nyu-York şəhərindən köç etmək istəyən yüzlərlə quş "Dünya Ticarət Mərkəzi"nin binasına çırpılıb. Nyu-York Quşları Qoruma qrupu quşların cənuba doğru uçduqları zaman işıqlar və yansıtıcı şüşələr səbəbindən yolu səhv saldıqlarını açıqlayıb. Nəticədə azı 300 quş ölüb

18 sentyabr 2021
.

Üzeyir Hacıbəylinin doğum günü Şuşada qeyd olunacaq

Bu gün Azərbaycan xalqının dahi oğlu, musiqi mədəniyyətimizin korifeyi Üzeyir Hacıbəylinin doğum günüdür. xəbər verir ki, 1995-ci ildə isə ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə dahi bəstəkarın anadan olmasının 110 illik yubileyi ərəfəsində 18 sentyabrın Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunması qərar

18 sentyabr 2021
.

Tovuzda sel suları məktəb və evlərə doldu - VİDEO

Axşam saatlarında qərb bölgəsinə yağan güclü yağış daşqınlara səbəb olub. Xüsusən, Tovuz rayonunun Yanıqlı və Əsrik-Cırdaxan kəndlərində sel suları kənd yollarını yuyub. Su orta məktəb binasına və bəzi evlərə dolub. Bundan əlavə, əkin sahələrinə ciddi ziyan dəyib. Hazırda Yanıqlı kəndində elektrik enerjisini

18 sentyabr 2021
.

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın özünü eyvandan atmaq istədi - ANBAAN GÖRÜNTÜLƏR

Əri tərəfindən döyülən hamilə qadın pəncərədən tullanmağa cəhd edib. -a istinadən xəbər verir ki, Braziliyanın Rio-De-Janeyro şəhərində həyat yoldaşına təcavüz edən adamın görüntüləri gündəm olub. Belə ki, əri tərəfindən döyülən 10 həftəlik hamilə qadının evinin pəncərəsindən tullanaraq qaçmağa cəh

17 sentyabr 2021
.

Azərbaycanda Təcili Yardımla pişik üstündə dava - VİDEO

Təcili Tibbi Yardımın operatoru ilə vətəndaşın səs yazısı sosial şəbəkələrdə müzakirəyə səbəb olub. Kimi təcili yardım operatorunu günahlandırıb, kimi isə zəng edən şəxsi qeyri-ciddilikdə qınayıb. xəbər verir ki, yayılan səs yazısına aydınlıq gətirilməsi üçün BAKU TV Təcili Tibbi Yardımla əlaqə saxlayıb

17 sentyabr 2021
.

ATS rabitə xidmətindən ŞİKAYƏT: "Belə sürünə-sürünə işlətməkdənsə..."

ın redaksiyasına ATS rabitə xidməti ilə bağlı şikayət daxil olub. Belə ki, şikayətçi Cəfər Məmmədovun sözlərinə görə, Binəqədi rayonu, Rəsulzadə qəsəbəsi, Əli Məmmədov küçəsində yerləşən 11 nömrəli binada günlərdir ki, internet bərbad vəziyyətdədir:. "Tək bizim "WiFi" olsa, modem aparatınd

18 sentyabr 2021
.

Vətən Müharibəsi Qəhrəmanlarına və şəhid ailələrinə mənzillərin sənədləri təqdim edildi

Bu gün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən bir qrup Vətən Müharibəsi Qəhrəmanına və ölümündən sonra "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verilmiş şəxslərin ailə üzvlərinə mənzillərin sənədləri təqdim edilib. Bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi məlumat yayıb

17 sentyabr 2021
.

Maqsud Mahmudov Azərbaycana belə gətirildi - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi, axtarışda olan keçmiş iş adamı Maqsud Mahmudov Ukraynada saxlanılıb. "Qafqazinfo" Maqsud Mahmudovun Azərbaycana deportasiya edilməsinin görüntülərini əldə edib. Videodan görünür ki, o, aeroportdan Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşları tərəfindən maşına yerləşdirilərək aidiyyət

18 sentyabr 2021