Məktəbli formasında YENİ DÖVR: vahid geyim qaydaları dəyişir - məqsəd nədir?

Məktəbli formasında YENİ DÖVR: vahid geyim qaydaları dəyişir - məqsəd nədir?Məktəbli forması ilə bağlı yeni yanaşma təhsil gündəminin diqqət çəkən mövzularından birinə çevrilib. Söhbət sadəcə şagirdlərin hansı geyimdə məktəbə gəlməsindən getmir. Vahid məktəbli forması məktəb mühitində nizam-intizamın, bərabərliyin, səliqənin və ümumi məktəb mədəniyyətinin formalaşdırılması baxımından mühüm elementlərdən biri hesab olunur.

Müasir məktəb yalnız dərs keçirilən məkan deyil. Bura uşağın sosiallaşdığı, ünsiyyət qurduğu, davranış qaydalarını mənimsədiyi və ictimai münasibətlərə hazırlaşdığı mühüm mühitdir. Bu baxımdan məktəbdə tətbiq edilən hər bir qayda, o cümlədən geyim qaydası müəyyən pedaqoji və sosial məqsəd daşımalıdır.

Vahid məktəbli formasının əsas ideyalarından biri şagirdlər arasında xarici görünüş üzərindən sosial fərqlərin mümkün qədər azaldılmasıdır. Ailələrin maddi imkanları eyni deyil və bu fərqlər geyimdə də özünü göstərə bilər. Bahalı geyim və aksesuarların məktəb mühitində nümayiş etdirilməsi bəzi hallarda sosial müqayisələrə səbəb ola bilər. Vahid forma isə bütün şagirdlər üçün ümumi çərçivə müəyyən etməklə bu fərqlərin görünürlüğünü azaltmağa yönəlir.

Ancaq yeni mərhələdə əsas sual təkcə vahid formanın olub-olmaması deyil. Əsas məsələ vahid formanın necə olmasıdır.

Şagird məktəbdə günün böyük hissəsini keçirir. Bu səbəbdən forma rahat, keyfiyyətli, mövsümə uyğun və təhlükəsiz olmalıdır. Xüsusilə ibtidai siniflərdə uşaqların hərəkət aktivliyi nəzərə alınmalı, geyim onların sərbəst hərəkətinə mane olmamalıdır.

Forma seçilərkən yalnız estetik görünüşə diqqət yetirilməsi kifayət deyil. Parçanın keyfiyyəti, tikişlərin davamlılığı, hava keçirmə xüsusiyyəti, ölçülərin müxtəlifliyi və geyimin gündəlik istifadəyə uyğunluğu da nəzərə alınmalıdır.

Digər mühüm məsələ qiymətdir.Vahid forma bütün şagirdlər üçün nəzərdə tutulursa, onun ailələr üçün əlçatan olması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni forma tələbi valideynlər üçün ciddi əlavə maliyyə yükünə çevrilməməlidir. Burada həm keyfiyyət, həm də qiymət arasında balansın qorunması vacibdir.

Əks halda vahid forma ilə bağlı sosial bərabərlik məqsədi əks nəticə doğura bilər. Ona görə də forma siyasətində yalnız "hamı eyni geyinsin" prinsipi deyil, "hamı üçün əlçatan və rahat olsun" prinsipi də əsas götürülməlidir.

Məktəbli formasının dəyişdirilməsi həm də məktəb mədəniyyətinin yenilənməsi baxımından diqqət çəkir. Şagirdin məktəbə uyğun geyimdə olması ona müəyyən məsuliyyət hissi aşılaya, məktəb kollektivinə aidiyyət duyğusunu gücləndirə və təhsil müəssisəsində vahid görünüş yarada bilər.

Lakin vahid forma anlayışı şagirdlərin fərdiliyinin aradan qaldırılması demək deyil.

Hər bir uşağın öz xarakteri, maraqları, istedadı və dünyagörüşü var. Məktəbin məqsədi bu fərqlilikləri yox etmək deyil. Əksinə, vahid geyim standartı ilə fərdi inkişaf arasında sağlam balans yaradılmalıdır. Uşağın şəxsiyyəti onun geyimi ilə deyil, biliyi, davranışı, bacarıqları və insani keyfiyyətləri ilə qiymətləndirilməlidir.

Bu baxımdan məktəb forması qaydalarının tətbiqində müəllim və məktəb rəhbərliyinin davranışı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Geyim qaydasına əməl etməyən şagirdlə bağlı məsələ pedaqoji yanaşma əsasında həll edilməlidir. Məktəb qaydalarının məqsədi uşağı ictimaiyyət qarşısında utandırmaq və ya təzyiq altında saxlamaq deyil, ona həmin qaydanın mahiyyətini izah etməkdir.

Yeni forma siyasətinin uğuru həm də valideynlərin proses barədə nə dərəcədə məlumatlandırılmasından asılıdır. Valideyn bilməlidir ki, yeni forma hansı standartlara cavab verir, hansı geyim elementləri tələb olunur, forma haradan əldə edilə bilər və onun qiyməti nə qədərdir.

Şəffaflıq burada əsas məsələlərdən biridir.

Məktəbli formasının hazırlanması və satışında keyfiyyət standartlarının müəyyənləşdirilməsi də vacibdir. Formanın uzun müddət istifadə edilə bilməsi ailələrin xərclərini azaltmağa kömək edə bilər. Keyfiyyətsiz və tez sıradan çıxan forma isə valideyn üçün əlavə xərc deməkdir.

Bütün bunlar göstərir ki, vahid məktəbli forması məsələsi sadəcə geyim məsələsi deyil. Burada təhsil, sosial bərabərlik, ailə büdcəsi, məktəb intizamı, uşaq hüquqları və məktəb mədəniyyəti kimi bir neçə istiqamət bir-biri ilə kəsişir.

Məhz buna görə dəyişikliklərə yalnız yeni rəng və yeni model kimi baxmaq düzgün olmaz.

Əgər vahid forma sistemi yenilənirsə, onun arxasında daha geniş məqsəd dayanmalıdır: məktəbdə rahat, təhlükəsiz, səliqəli və bərabər mühit yaratmaq.

Məktəbli formasının gələcək modeli də bu prinsiplərə cavab verməlidir. Şagird üçün rahatlıq, valideyn üçün əlçatanlıq, məktəb üçün praktik yanaşma və təhsil mühiti üçün vahid standart bir araya gətirilməlidir.

Əslində məktəb formasının əsas dəyəri onun görünüşündə deyil, yaratdığı mühitdədir. Forma şagirdləri bir-birindən fərqləndirmək üçün deyil, məktəb daxilində ümumi qayda yaratmaq üçün tətbiq edilir. Bu qayda isə uşağın hüquqlarına, rahatlığına və şəxsiyyətinə hörmətlə yanaşıldığı halda daha səmərəli nəticə verə bilər.

Vahid məktəbli formasında dəyişikliklər qarşıdakı dövrdə valideynlərin, müəllimlərin və şagirdlərin diqqətində olacaq məsələlərdən biridir. Əsas gözlənti isə ondan ibarətdir ki, yeni yanaşma yalnız xarici görünüşü deyil, bütövlükdə məktəb mühitinin keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa xidmət etsin. Vahid forma - vahid məktəb mədəniyyəti. Amma bu vahidliyin əsasını rahatlıq, bərabərlik, keyfiyyət və uşağa hörmət təşkil etməlidir.

Aydın Hüseynov
Milli Məclisin deputatı


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 4502   Tarix: 22 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

Bu gün - noyabrın 17-si Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür. Bayram 1988-ci ilin noyabr-dekabrında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Həmin vaxt SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda antisovet xalq hərəkatı təşəkkü

17 noyabr
.

Direktorların işə qəbul nəticələri - Açıqlandı

2026-cı ildə keçirilmiş direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə MÜTDA məlumat yayıb. Bildirilib ki, müsabiqədə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən 463 nəfər uğur qazanıb. Namizədlərin müsabiqə nəticələri barədə məlumatlar onları

16 noyabr
.

Bab əl-Məndəb və Hörmüz eyni vaxtda risk altında: Azərbaycan tranzit marşrutları üçün bunun mənası nədir?

Körfəzdə gərginlik yenidən artıb. Noyabrın 13-də İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Bəhreyndəki ABŞ radarına hücum etdiyini açıqladı. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) iki dronun vurulduğunu bildirdi, itki və zərər olmadığını dedi və radar iddiasını təkzib etdi (Al Jazeera, Reuters). Hər iki tərəfin iddias

16 noyabr
.

Azərbaycanda yerli QHT-lər yenidən qeydiyyata alınacaq

Azərbaycanda yerli QHT-lər və xarici QHT-lərin filial və ya nümayəndəlikləri qanunvericiliyə ediləcək dəyişikliklərlə əlaqədar yenidən dövlət qeydiyyatına alınmaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməli olacaqlar. xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin 17 və 18 noyabr tarixlərində keçiriləcə

17 noyabr
.

Milli teleradio ənənələri və dövlətçilik ideologiyası: Azərbaycan mediasının qarşısında duran yeni vəzifələr

Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində radio və televiziya yalnız informasiya yayımı vasitəsi deyil, həm də xalqın milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixi yaddaşının yaşadılması və dövlətçilik ideologiyasının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm ictimai institutlardır. Prezident İlham Əliyevin Azərbayca

16 noyabr
.

Mediaya ayrılan pul çox azdır - Deputat

Mediaya ayrılan pul çox azdır. xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin müzakirəsində deputat Hikmət Babaoğlu deyib. Deputat bildirib ki, düşüncəni, milli düşüncə platformasının keyfiyyətini təyin edən mediadır, televiziyalardır, televiziy

16 noyabr
.

İçərişəhərdə maşın park etməyin saatı 5 manatdır - RƏSMİ

"Qeyri-rezidentlər üçün qüvvədə olan tariflər ilk 15 dəqiqə üçün 3 manat, sonrakı hər saat üçün isə 5 manat təşkil edir. Avtomatlaşdırılmış sistem tərəfindən hesablanan 6 saat 4 dəqiqəlik parklanma müddəti üzrə 33 manatlıq ödəniş də müəyyən edilmiş tariflərə uyğundur. Tariflər və giriş şərtlər

16 noyabr
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

16 noyabr
.

Ev sahibi kirayəçini məhkəmə qərarı olmadan evdən çıxara bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Kirayə münasibətlərində ev sahibi ilə kirayəçi arasında yaranan mübahisələrdən biri də mənzilin boşaldılması tələbi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda ev sahibləri kirayə haqqının gecikdirilməsini, müqavilə müddətinin başa çatmasını və ya mənzilə özlərinin ehtiyac duymasını əsas gətirərək kirayəçidən evi qıs

17 noyabr