Pensiyalar 10 FAİZ ARTDI : Bəs pensiyaçılara nə qədər pul qalır?

Pensiyalar 10 FAİZ ARTDI : Bəs pensiyaçılara nə qədər pul qalır?Pensiyaların artması hər il cəmiyyətin ən çox müzakirə etdiyi sosial-iqtisadi məsələlərdən biridir. Çünki burada söhbət yalnız dövlətin sosial xərclərinin artmasından və ya orta pensiyanın nominal məbləğinin yüksəlməsindən getmir. Əsas məsələ pensiyaçının əlində qalan vəsaitin gündəlik həyatında real olaraq nə qədər əlavə imkan yaratmasıdır. Bu baxımdan 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarının göstəriciləri maraqlı mənzərə ortaya qoyur.

Sonxeber.az globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında pensiya ödənişlərinə 5,222 milyard manat vəsait yönəldilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 488 milyon manat və ya 10 faiz çoxdur. Eyni zamanda orta aylıq pensiya 596 manata, yaşa görə orta aylıq pensiya isə 634 manata çatıb. İlk baxışdan bu göstəricilər pensiya təminatında ciddi nominal artım olduğunu göstərir. Lakin rəqəmlərin arxasındakı real mənzərəni görmək üçün inflyasiyanı və pensiyaçının xərclərinin strukturunu da nəzərə almaq lazımdır.

Burada mühüm məqam 9,3 faizlik indeksləşdirmə ilə orta pensiyanın təxminən 10 faiz artmasının eyni göstərici olmamasıdır. 2026-cı ilin əvvəlindən mövcud pensiyalar 9,3 faiz indeksləşdirilib. Orta pensiyanın illik müqayisədə 10 faiz artması isə yalnız indeksləşdirmə ilə izah olunmur. Yeni pensiya təyinatları, pensiyaçıların sayında və strukturunda dəyişikliklər də orta göstəriciyə təsir edə bilər. Lakin rəsmi açıqlamada həmin 10 faizlik artımın nə qədərinin indeksləşdirmə, nə qədərinin yeni təyinatlar və struktur dəyişiklikləri hesabına formalaşdığı ayrıca göstərilmir.

Ümumi pensiya xərclərindəki 10 faizlik artımı da eyni qaydada qiymətləndirmək lazımdır. 5,222 milyard manatlıq xərc yalnız fərdi pensiyaların artmasının nəticəsi deyil. Buraya pensiyaçıların sayı, yeni təyinatlar və ödənilən pensiyaların strukturu da təsir göstərir. Yəni dövlətin pensiyalara daha çox vəsait yönəltməsi avtomatik olaraq hər bir pensiyaçının gəlirinin eyni nisbətdə artması anlamına gəlmir.

Əsas məsələ isə pensiyanın nominal deyil, real artımıdır. 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında istehlak qiymətləri 5,7 faiz, ərzaq məhsulları isə 6,9 faiz bahalaşıb. Bu halda pensiyanın nominal artımını təxminən 10 faiz, ümumi inflyasiyanı 5,7 faiz götürsək, sadələşdirilmiş hesabla real artım 4 faiz ətrafında olur. Deməli, pensiyanın 10 faiz artması onun alıcılıq qabiliyyətinin də 10 faiz yüksəlməsi demək deyil.

Pensiyaçılar üçün məsələ bir qədər də həssasdır. Çünki onların xərclərində ərzaq, kommunal ödənişlər, dərman və tibbi xidmətlərin xüsusi çəkisi yüksək ola bilər. Ərzaq qiymətlərinin ümumi inflyasiyadan daha sürətlə artması isə pensiyaçının hiss etdiyi bahalaşmanın rəsmi orta inflyasiyadan fərqlənməsinə səbəb ola bilər. Buna görə pensiyanın real artımını yalnız ümumi inflyasiya ilə hesablamaq müəyyən mənada şərti yanaşmadır.

596 manatlıq orta pensiya da özü-özlüyündə pensiyaçının sosial vəziyyətini tam göstərmir. Orta göstərici müxtəlif məbləğləri bir rəqəmdə birləşdirir. Yaşa görə orta pensiyanın 634 manat olması da pensiyaçıların gəlirlərinin eyni olmadığını göstərir. Daha real qiymətləndirmə üçün median pensiya, minimum və maksimum pensiyalar, müxtəlif pensiya qruplarının gəlirləri və onların əsas istehlak xərclərinə nisbəti barədə məlumatlar da vacibdir.

Digər tərəfdən, pensiyaların elektron və proaktiv təyinatının genişlənməsi sistemdə mühüm institusional dəyişiklikdir. 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında 26 min pensiya elektron sistem üzərindən proaktiv qaydada təyin edilib. 2019-cu ilin əvvəlindən bu yana belə təyinatların sayı 205 minə çatıb. Bu mexanizm vətəndaşın sənəd toplamaq və ayrıca müraciət etmək yükünü azaldır. Lakin elektron təyinatın genişlənməsi ilə pensiyanın alıcılıq qabiliyyətini bir-birindən ayırmaq lazımdır: birincisi pensiyanın alınması prosesini asanlaşdırır, ikincisi isə pensiyanın məbləği və qiymətlərin səviyyəsi ilə müəyyən olunur.

Beləliklə, 2026-cı ilin göstəriciləri pensiya təminatında həm nominal artımın, həm də müəyyən real artımın olduğunu göstərir. Amma 10 faizlik artımı birbaşa 10 faizlik rifah artımı kimi qəbul etmək düzgün olmaz. İnflyasiya həmin artımın bir hissəsini kompensasiya edir, ərzaq qiymətlərinin daha yüksək tempdə artması isə xüsusilə aşağı və orta pensiyalı vətəndaşların büdcəsinə əlavə təzyiq yaradır. Ona görə pensiya siyasətinin nəticəsini qiymətləndirərkən əsas göstərici dövlətin nə qədər vəsait xərcləməsi və ya orta pensiyanın neçə faiz artması deyil. Əsas göstərici pensiyaçının həmin vəsaitlə əvvəlki illə müqayisədə nə qədər ərzaq, dərman, kommunal xidmət və digər zəruri məhsul ala bilməsidir. Başqa sözlə, nominal rəqəmlər sosial siyasətin miqyasını, real alıcılıq qabiliyyəti isə onun vətəndaşın gündəlik həyatına təsirini göstərir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 3072   Tarix: 26 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür

Bu gün - noyabrın 17-si Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür. Bayram 1988-ci ilin noyabr-dekabrında Bakıda başlayan milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır. Həmin vaxt SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində Azərbaycanda antisovet xalq hərəkatı təşəkkü

17 noyabr
.

Direktorların işə qəbul nəticələri - Açıqlandı

2026-cı ildə keçirilmiş direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə MÜTDA məlumat yayıb. Bildirilib ki, müsabiqədə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən 463 nəfər uğur qazanıb. Namizədlərin müsabiqə nəticələri barədə məlumatlar onları

16 noyabr
.

Bab əl-Məndəb və Hörmüz eyni vaxtda risk altında: Azərbaycan tranzit marşrutları üçün bunun mənası nədir?

Körfəzdə gərginlik yenidən artıb. Noyabrın 13-də İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Bəhreyndəki ABŞ radarına hücum etdiyini açıqladı. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) iki dronun vurulduğunu bildirdi, itki və zərər olmadığını dedi və radar iddiasını təkzib etdi (Al Jazeera, Reuters). Hər iki tərəfin iddias

16 noyabr
.

Azərbaycanda yerli QHT-lər yenidən qeydiyyata alınacaq

Azərbaycanda yerli QHT-lər və xarici QHT-lərin filial və ya nümayəndəlikləri qanunvericiliyə ediləcək dəyişikliklərlə əlaqədar yenidən dövlət qeydiyyatına alınmaq üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət etməli olacaqlar. xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin 17 və 18 noyabr tarixlərində keçiriləcə

17 noyabr
.

Milli teleradio ənənələri və dövlətçilik ideologiyası: Azərbaycan mediasının qarşısında duran yeni vəzifələr

Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində radio və televiziya yalnız informasiya yayımı vasitəsi deyil, həm də xalqın milli-mənəvi dəyərlərinin qorunması, tarixi yaddaşının yaşadılması və dövlətçilik ideologiyasının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm ictimai institutlardır. Prezident İlham Əliyevin Azərbayca

16 noyabr
.

Mediaya ayrılan pul çox azdır - Deputat

Mediaya ayrılan pul çox azdır. xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin müzakirəsində deputat Hikmət Babaoğlu deyib. Deputat bildirib ki, düşüncəni, milli düşüncə platformasının keyfiyyətini təyin edən mediadır, televiziyalardır, televiziy

16 noyabr
.

İçərişəhərdə maşın park etməyin saatı 5 manatdır - RƏSMİ

"Qeyri-rezidentlər üçün qüvvədə olan tariflər ilk 15 dəqiqə üçün 3 manat, sonrakı hər saat üçün isə 5 manat təşkil edir. Avtomatlaşdırılmış sistem tərəfindən hesablanan 6 saat 4 dəqiqəlik parklanma müddəti üzrə 33 manatlıq ödəniş də müəyyən edilmiş tariflərə uyğundur. Tariflər və giriş şərtlər

16 noyabr
.

Deputat Ağalar Vəliyevin oğluna məxsus "Kristal Bakı" vətəndaşları aldadır?

Ölkənin aparıcı tikinti şirkətlərindən biri olan "Kristal Bakı" ASC (VÖEN - 3103396091) satışa çıxardığı mənzilləri alıcılara fərqli qiymətlərlə təqdim edir. "Real Azərbaycan" xəbər verir ki, şirkətin rəsmi saytı - " vasitəsilə satışa çıxarılan mənzillərin aylıq ödəniş məbləğlər

16 noyabr
.

Ev sahibi kirayəçini məhkəmə qərarı olmadan evdən çıxara bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Kirayə münasibətlərində ev sahibi ilə kirayəçi arasında yaranan mübahisələrdən biri də mənzilin boşaldılması tələbi ilə bağlıdır. Bəzi hallarda ev sahibləri kirayə haqqının gecikdirilməsini, müqavilə müddətinin başa çatmasını və ya mənzilə özlərinin ehtiyac duymasını əsas gətirərək kirayəçidən evi qıs

17 noyabr