"Ali təhsilli valideynlər belə övladlarının ev tapşırığının həllində kömək etməyə acizdirlər"

İstiqamət: Elmi-kütləvi, mədəni-maarif, təhsil proqramlarının hazırlanması
Valideynlər yeni dərsliklərin, xüsusilə də ibtidai sinif tapşırıqlarının çətinliyinin şagirdlərin yaş səviyyəsinə uyğun olmadığını bildirirlər. Nəticədə artıq valideynlər uşaqların dərslərinə köməklik etməkdə çətinlik çəkirlər.
Bununla bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Nadir İsrafilov bildirib ki, ibtidai təhsilin vəzifəsini uşaq bağçaları və məktəbəqədər təhsilin üzərinə , ali məktəbin vəzifəsini orta məktəbin üzərinə yükləmişik:
"Bu nə dünənin, nə də bu günün məsələsidir. Uzun illərdən bəri dərsliklərin, proqram materiallarının yüklü olmasını nəinki valideynlər, hətta Elm və Təhsil Nazirliyinin rəsmiləri də dilə gətirirlər. Elm və Təhsil nazirinin də son açıqlamasında bir çox fənlərin tədris planından çıxarılması məsələsi gündəmə gəlib. Əlbəttə ki, proqram çox yüklüdür. Şagirdlərin bilik səviyyəsinə uyğunsuzluq var. Ali təhsilli valideynlər belə övladlarının ev tapşırığının həllində kömək etməyə acizdilər. Bu məsələ uzun zamandır ki, deyilir, amma yüngüllləşdirilməsi, şagirdlərin bilik səviyyəsinə uyğunlaşdırılması istiqamətində praktik addım atılmır. Bu məsələyə ancaq açıqlamalar formasında şərh verilir. Ümumtəhsil məktəbinin vəzifəsi təkcə yetirmələrinə bilik vermək deyil, həm də gələcək üçün sağlam nəsil yetişdirməkdir. Proqram ildən-ilə çətinləşir, təhsil yükü artır. Bunu da əsaslandırırlar ki, xaricdə belədir. Biz daha erkən təhsilə başlamağı hədəfləyirik. Bir şeyi unuduruq ki, hər bir valideyn üçün uşağının sağlamlığı təhsilindən daha önəmlidir. Uşaq öz uşaqlığını yaşamalıdır. 1-ci sinfə informatika, xarici dil fənni salınıb. Biz müstəqillik əldə edənə qədər xarici dil beşinci sinifdən tədris olunurdu. Bütün bunlar uşaqların fiziki sağlamlığına təsir göstərir. Dəfələrlə çantaların ağırlığı məsələsi gündəmə gəlib, amma biz bunu sadəcə deməklə kifayətlənirik. Praktik addımlar atılmır. Hansısa fənnin çıxarılmasından söhbət getmir. Söhbət ondan gedir ki, dərsliklər çox yüklüdür. Dərsliklərdə 2-3-cü dərəcəli materiallar var ki, gələcəkdə uşaqların müstəqil həyatında heç bir əhəmiyyət kəsb etməyəcək. Məsələn, riyaziyyatda elə mövzular keçilir ki, bu ali məktəbin vəzifəsidir. Konkret şəkildə yanaşsaq, ibtidai təhsilin vəzifəsini uşaq bağçaları və məktəbəqədər təhsilin üzərinə , ali məktəbin vəzifəsini orta məktəbin üzərinə yükləmişik. Orta məktəbin vəzifəsi şagirdə bilik,bacarıq, vərdiş verməkdir. Mütəxəssis hazırlamaq artıq ali məktəbin vəzifəsidir. Biz isə orta məktəbdən mütəxəssis hazırlamağa başlamışıq. Bir vaxtlar ali məktəbə qəbul olmaq üçün 10-11 ci sinifdə repititor yanına gedirdilərsə, artıq ibtidai sinifdən başlayıblar. Hazırda ali məktəb tələbələrimiz fiziki cəhətdən bizim dövrün 5-6 cı sinif şagirdləri kimidirlər. Əksəriyyəti eynək taxır və zəif fiziki quruluşa sahibdirlər.
Ənənəvi təhsil bilikyönümlü, kurikulum isə şəxsiyyətyönümlüdür. Məktəb şəxsiyyət yetişdirməlidir. Biz burada Nyutonlar, Mendeleyevlər yetişdirmirik. Bunun üçün xüsusi liseylər, gimnaziyalar var. Biz haray çəkirik ki, bu il 700 bal toplayan olmadı, bu qədər şagird ali məktəbə qəbul olmadı. Təhsilin keyfiyyəti balla ölçülü bilməz. Bu nisbi anlayışdır. Bu gün 700 bal toplayan növbəti imtahanda 500 bal toplaya bilər. Biz təhsilə baxışımızı dəyişməliyik. Mentalitetimizə görə, biz hamımız ali təhsilli olmalıyıq. Valideyn övladına deyir ki, filankəsin uşağı xaricdə təhsil alır, sən burada universitetə də qəbul ola bilmirsən. Biz uşaqlara çox təzyiq göstəririk. Son zamanlar imtahan ərəfəsində intihar halları da artıb.
Fransa,Almaniya, Yaponiya peşə təhsili ilə tanınır. Almaniyada peşə məktəblərinin sayı ali məktəblərin sayından çoxdur. Bu bizim mentalitetlə əlaqədardır, elə düşünürük ki, uşaq ancaq ali təhsilli olmalıdır. 30 il keçməsinə baxmayaq biz hələ keçid dövrünü yaşayırıq. Hazırda peşə təhsili ilə bağlı yeni layihələr həyata keçirilir, Koreya ilə əməkdaşlıq genişləndirilir. Peşə təhsili haqqında qanun qəbul olunub. Bu məsələ tədricən həllini tapır.
Şagirdləri həddindən artıq yükləmək olmaz. Çünki məktəbin vəzifələrindən biri də şagirdlərin asudə vaxtını səmərəli keçirməsidir. Bizim məktəblilər üçün asudə vaxta yer qalmır. Bir çox aparıcı ölkələdə ibtidai sinifdə ev tapşırığı verilmir. Mikayıl Cabbarovun dövründə iş dəftərləri çıxarıldı. Çünki iş dəftərləri kurikuluma uygun deyildi. İş dəftərlərinə ehtiyac yoxdur. Elm və Təhsil Nazirliyi də etiraf edir ki, onları nəşriyyatlar buraxır. Bəzi məktəb rəhbərləri işbazlarla əlaqəyə girib şagirdləri məcbur edirlər ki, iş dəftəri alsınlar.
Valideynlər haqlıdırlar. Şagirdlərə müstəqil həyatda lazım olmayan mövzular dərsliklərdən çıxarılmalıdır".
Material Azərbaycan Respublikasının

dəstəyi ilə hazırlanmışdır.
Şəbnəm Lətifi

Telegramda izləyin