" Azərbaycan görüşə sülh müqaviləsinin mətni ilə getməli idi"- RƏY

Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişelin dəvəti ilə Belçika Krallığının paytaxtı Brüsseldə işgüzar səfərdə olan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin avqustun 31-də Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişel və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ilə görüşü keçirilib.
Bununla bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən politoloq Elşən Manafov bildirib ki, görüş məhsuldar olsa da, problemin həlli istiqamətində ciddi bir addım olmayıb:
"Təbii ki, Avropa Birliyinin təşəbbüsü ilə keçirilən görüşə dəyər vermək lazımdır. Görüş məhsuldar olub, amma əvvəlki görüşlərdəki kimi Ermənistanın qeyri-pozitiv mövqe sərgiləməsi real nəticələrin əldə edilməsinə mənfi təsir göstərib. Yeganə müsbət cəhət ondan ibarət olub ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin mətnini hazırlamaq üçün Xarici İşlər Nazirliyi nəzdində işçi qrupu yaradılacaq. Ermənistan Azərbaycanın prezidentinin 5 şərti əsasında danışıqların davam etməsinə razılıq verib. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın "Qarabağın ərazi hüdudları ilə bağlı məsələ gündəmdə qalmalıdır" deyə qəribə açıqlama verib. Bu onu göstərir ki, dolayı yolla olsa da, Ermənistan Azərbaycanın daxili məsələsinə qarışmaq istəyir. Bu beynəlxalq hüquqda Azərbaycanın daxili işinə və ərazi bütövlüyünə müdaxilə kimi qiymətləndirilməlidir. Baxmayaraq ki, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan görüşdən 2 həftə əvvəl Ermənistanın Azərbaycanın irəli sürdüyü bütün şərtlərlə razılaşdığını və danışıqları bu şərtlər əsasında aparmağa hazır olduğunu bildirmişdi. Nə qədər ki, Ermənistanın mövqeyində Dağlıq Qarabağla bağlı məsələdə tam geri çəkilmə yoxdur, bu, Ermənistanın Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə rakursunda təsirinin saxlanması deməkdir. Güman edirəm ki, Ermənistanın bu siyasətinə havadarlıq edənlər var. Görüşün Avropa Birliyinin təşəbbüsü ilə keçirilməsi müsbət cəhətdir. Burda tərəflər arasında Dağlıq Qarabağ məsələsi müzakirə predmenti deyil və Avropa Birliyi bunu anlayır. Avropa Birliyinin vasitəçilik etməsi onun geosiyasi marağından irəli gəlir. Bu, heç də o demək deyil ki, Avropa rəsmi Moskva ilə müqayisədə problemin ədalətli həllində maraqlıdır. Sadəcə Azərbaycanın 44 günlük müharibədə əldə etdiyi qələbə geosiyasi reallıqları əhəmiyyətli şəkildə dəyişib. Bu reallıqlar Rusiyanı qane etdiyi halda, ABŞ və Avropanı qane etmir. Xüsusilə, bu gün Qərb və Rusiya arasında yeni dünya nizamı ilə bağlı qarşıdurmanı nəzərə alsaq, Avropanın enerji sahəsində Azərbaycana verdiyi önəm başqadır. Yəni, Avropa Azərbaycanı haqlı olduğuna görə deyil, Azərbaycanın neft və qazına ciddi ehtiyacı olduğuna görə bu məsələnin həllinə maraqlıdır.
Azərbaycan prezidenti məlum 5 şərt əsasında təkliflərini irəli sürmüşdür. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi həmin sülh müqaviləsinin mətnini hazırlayıb dövlət başçısına təqdim etməli və belə bir görüşə sülh müqaviləsinin mətni ilə getməli idi. Bu mətni də Ermənistan hökumətinin nəzərinə çatdırmalı idi. Ermənistan bəhanə edib ki, sülh müqaviləsinin mətnini hazırlamaq üçün işçi qrupu yaradılmalıdır. Biz bunu çoxdan hazırlamalı idik. Çünki prezidentin bu məsələ ilə bağlı mövqeyi vardı. Bu, bir daha onu göstərir ki, Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbərliyində ciddi islahatların getməsinə baxmayaraq, prezidentin dediyi kimi, hələ də hücum mövqeyində deyil. Prezidentin 5 şərti əsasında müqavilə hazırlana bilərdi. Bundan ötrü növbəti görüş üçün Ermənistana bəhanə vermək lazım deyildi.
Bütün hallarda görüş məhsuldar olsa da, problemin həlli istiqamətində ciddi bir addım olmayıb. Avropa ilə müqayisədə Rusiya, İran və Türkiyənin proseslərə təsiri imkanları əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir. İran və Rusiya xarici işlər naziri arasında keçirilən görüşün nəticələri bağlı verilən açıqlamalar da bunu sübut edir. Söhbət şimal-cənub nəqliyyat dəhlizlərinin açılması, Ermənistan və Azərbaycan arasında iqtisadi əlaqələrin bərpası məsələsindən gedir ki, region dövlətləri arasında qərb qolunun açılması ilə bağlı razılıq əldə olunub. Qərb qolu Hindistana, şimal-cənub Gürcüstana gedən yoldur, şərq qolu isə Rəşt-Astara dəmiryolunun açılması ilə bağlıdır. Burda da tərəflər ilk növbədə Azərbaycan hakimiyyəti ilə danışıqlar aparmalıdır.Görünür ki, müəyyən razılıqlar var. Fakt onu göstərir ki, Rusiyanın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlar sülh və sabitliyin yaranmasında daha böyük imkanlar yarada bilər. Qərb özü də başa düşür ki, Rusiyanın bölgəyə təsir imkanları Avropa ilə müqayisədə yetərincə çoxdur. Çünki Rusiya təkcə iqtisadi-siyasi anlamda deyil, həm də hərbi ampulada imkanlara malikdir. Çünki onun Gürcüstanda da, Ermənistanda da hərbi bazası var. Azərbaycana da sülhməramlı adı ilə yeritdiyi hərbi qüvvələr göstərir ki, Rusiyanın təsir imkanı böyükdür. Qərb Rusiyanı qabaqlamaq və təsirini daraltmaq üçün cəhdlər edir. Bu, Avropa Birliyinin Azərbaycana olan diqqət və qayğısından irəli gəlmir".

Şəbnəm Lətifi

Telegramda izləyin