"Biz məktəbli uşaqlarla ağlı kəsməyən çağa kimi davranırıq" - Psixoloq

Bu gün 15 sentyabr Bilik günüdür. Birinci siniflər məktəbə qədəm qoydular. Lakin bəzi uşaqlar məktəbə adaptasiya olmaqda çətinlik çəkirlər. Uşaqların məktəbə daha tez adaptasiya olması üçün hansı mərhələlərdən keçməlidirlər?
Bununla bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən uşaq psixoloqu Əfsanə Rüstəmova bildirib ki,burada əsas məsələ məktəbin və müəllimin üzərinə düşür:

"Məktəb yaş dönəmi uşaqların özünü tanımağa başladıqdan sonra olduğu üçün uşaqları formalaşdırmaqda müəllimlər çətinlik çəkirlər. Bu o deməkdir ki , 6, hətta 7 yaşlı uşaqlar öz məni, öz şəxsiyyətini formalaşdırıb məktəbə qədəm qoyurlar. Fərqli ailələrdən gələn uşaqları müəllimlər nizamlaya, özlərinə tabe edə bilmirlər. Öncəliklə onu qeyd edim ki, təhsil nazirinin də qeyd etdiyi kimi təhsil dönəminin daha erkən yaşa, yəni 5 yaşda, müəllimlərin uşaqlara müdaxilə edə biləcəyi yaşda başlamağı çox məqsədə uyğundur. İkinci və daha böyük problem bundan ibarətdir ki, nə məktəbəqədər, nə məktəb mühiti bir qurumun nəzarətindədir. Yəni onların işi ölçüləbilən deyil. Bağçada qapalı qapılar arxasında uşaqlara nə və necə öyrədilir, necə rəftar edilir ki, onlar məktəbə gələndə bu cür problemlərlə üzləşirlər. Digər tərəfdən valideynlərin uşaqlara məktəb haqqında düzgün məlumat verməməsi, valideynin özünün məktəbdə davranış haqqında tam informasiyası olmaması problem yaradır.
Uşaqların təhsil mühiti anlayışının yaranması üçün hər hansı kursun olması tövsiyə olunandır, amma məcburiyyət deyil. Bu, məktəbə adaptasiyadan daha çox uşağın 45 dəqiqə tabe olub oturma məsələsidir. Bunu kurs 15-20 dəqiqə və ya yarım saat olaraq formalaşdırır deyə məktəbdə uşağın gözünə 45 dəqiqə çox görünmür. Amma təhsil mühiti,kurs görməyən uşaqlar üçün ilk dəfədən bu qədər uzun müddətli oturmaq böyük probllem yaradır. Bir nüansı da qeyd edim ki, biz məktəbli uşaqlarla ağlı kəsməyən çağa kimi davranırıq. Onların öz şəxsi mövqeyinin, xarakterinin olduğunu nəzərə almırıq və bu baxımdan onlara individual yanaşa bilmirik. Müəllim sürü psixologiyası ilə birini idarə edə bilirsə, hamısının bu cür olmasını istəyir. Burada mən məsələyə daha böyük aspektdən baxanda valideynləri günahlandıra bilmirəm, çünki ailələr fərqli təcrübə, mentallıq, təhsil durumlarından formalaşırlar. Onlardan ortaq davranış gözləmək qeyri-realdır. Ona görə burada əsas məsələ məktəbin və müəllimin üzərinə düşür. Çünki təhsilli olan, bu işin peşəkarı müəllimdir. Belə olduğu halda müəllim valideyni təhsilin işitirakçısı kimi yox, təhsildə öyrənən kimi nəzərdə tutub ailəni istiqamətləndirməlidir. Texnologiyadan çox istifadə edən uşaqları dərs sistemi ilə həyəcanlandırmaq, uşağı ram etmək çətin məsələdir, hətta qeyri-mümkündür. Çünki sadəcə ətrafımdakı təcrübədən danışmıram, profesional olaraq 10 ildən artıqdır bu işi yerinə yetirirəm və müəyyən kateqoriyadan insanlarla işləyirəm. Onların maddi və təhsil səviyyələri fərqlidir. Mən görürəm ki, hər birində oxşar və fərqli problemlər var. Məsələ ailədən yox, təhsil səviyyəsindən müəllimlərin, məktəbin təhsilə yanaşmasındakı problemdən qaynaqlanır. Çox istərdik ki, sinifdə daha az uşaq olsun və hər uşağa individual yanaşılsın. İstər dövlət məktəblərindəki siniflərdə uşaq sayı, istər uşaqların daha azad ruhda olması və müəllimlərin bunu birmənalı qəbul etməməsi, valideynə, uşağa basqı göstərməsi məktəbi dözülməz bir yerə çevirib. Valideynlərdən "yenə bu məktəb başladı" ifadəsini tez-tez eşidirik. Məktəb sadəcə uşaqda yox valideyndə də aqressiya və nifrət yaradıb. İnsanlar sevmədiyi yerə tabe ola bilmirlər".

Şəbnəm Lətifi

Telegramda izləyin