İran-Azərbaycan münasibətlərində yeni gərginlik yaranır? - RƏY

İran ordusu Azərbaycanla sərhəddə təlim keçirir. Həmçinin İranın Ermənistanın Qafan şəhərində konsulluq açması, İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahyanın Qafana səfərində Ermənistanın təhlükəsizliyini İranın təhlükəsizliyi hesab etməsi İran - Azərbaycan münasibətlərində gərginlik olduğunu göstərir.

Politoloq Elşən Manafov Sonxeber.az-a bildirib ki, Tehranı Ermənistanın təhlükəsizliyindən daha çox Türkiyə -Azərbaycan ittifaqı, bu ittifaqa perspektivdə Mərkəzi Asiyanın türkdilli respublikalarının qatılacağı təqdirdə bölgədə genişlənəcək türk faktoru narahat edir:

"İran bölgə dövlətləri tərəfindən dəstəklənən 3+3 formatında əməkdaşlığı müdafiə etsə də, onun Ermənistanın təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələlərə həddən ziyadə ehtiyatla yanaşması suallar doğurmaya bilmir. Əvvəla, regionda uzun müddət təhlükəsizlik və ictimai sabitliyə təhlükə törədən tərəf məhz Qarabağdakı seperatizmi dəstəkləyən, Azərbaycana isə dövlət terrorizmi səviyyəsində basqı sərgiləyən məhz Ermənistan olmuşdur. Ermənistan tərəfindən Azərbaycana məxsus ərazilərin işğalına loyal münasibət sərgiləyən İranın Ermənistanın təhlükəsizliyinin qarant rolunda çıxış etməsi İrana liderlik etmək istədiyi İslam aləmində baş ucalığı gətirmir. Özünün əsas qanununa görə harda baş verməsindən asılı olmayaraq İran dünyanın istənilən yerində müsəlmanların haqqını müdafiə etməyə hazır olduğunu bəyan edib, lakin onun qonşuluğunda milyonlarla şiə müsəlmanların, azərbaycanlıların Ermənistanın təcavüzünə məruz qalması, müqəddəs məbədgahlarının və məscidlərinin dağıdılması, təhqir edilməsi faktlarını rəsmi Tehran görməzdən gəlir. Tehranı Ermənistanın təhlükəsizliyindən daha çox Türkiyə -Azərbaycan ittifaqı, bu ittifaqa perspektivdə Mərkəzi Asiyanın türkdilli respublikalarının qatılacağı təqdirdə bölgədə genişlənəcək türk faktoru narahat edir. Böyük İpək yoluna nəzarətin isə Türk İttifaqının nəzarətinə keçməsi, tarixən məhz bu yola nəzarət uğrunda mübarizə aparan İran və Turan arasında mübarizənin sonuncunun xeyrinə həll olunma ehtimalını doğurduğundan İran bu layihənin həyata keçməsinin qarşısını almaq üçün müxtəlif vasitələrə əl atır, gah Azərbaycanla həmsərhəd bölgələrdə hərbi təlimlər keçirib "əzələ nümayiş" etdirir, gah da Ermənistan və Yunanıstanın özünün də iştirak etdiyi danışıqlar vasitəsilə Türkiyə və Azərbaycana mesajlar verir, halbuki İranı bir qayda olaraq düşündürən bölgəyə Qərb kapitalını və onun maraqlarını qoruyacaq Şimal Alyansının nüfuz etmə kompaniyasının qarşısının alınması olub. Tehranda isə Paşinyanın məhz Qərbin maliyyə mərkəzləri tərəfindən muzdla tutulmuş siyasətçi olduğunu bilirlər və Paşinyanın ABŞ və AB ilə apardığı danışıqlarda da məqsəd məhz Qərbin bölgədə nüfuz dairəsini genişləndirmək siyasətinə xidmət etməsidir. Tehranın Moskvaya öz PUAlarını satmasından sonra isə Qərbdə onun Moskva ilə birgə Ukraynaya qarşı müharibədə, əslində Qərbə qarşı müharibədə yer alması qənaətinə gəliblər. Elə buna görə də ABŞ-ın dalınca, Böyuk Britaniya da İrana qarşı sanksiyalara qoşulub. İranın ŞƏT üzrə əsas müttəfiqləri olan Rusiya və Çinin də Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı layihələri dəstəkləmələri fonunda da rəsmi Tehranın bu məsələyə qeyri-adekvat mövqeyi onunla çoxqütblü dünyanın formalaşması yolunda əməkdaşlıq edən müttəfiqlərində də suallar doğurmaya bilməz. Tehran bu suallara nə qədər tez, özü də səmimiyyətlə cavab versə, bu onun xeyrinə olacaq. Əks halda onun regional siyasət üzrə mövqeyi hələlik müttəfiqlik mövqelərində olan tərəfdaşları tərəfindən dəstəklənməyəcək və İranın bu halda təklənmə ehtimalı böyukdur. Bu təklənmə isə gecə-gündüz Tehrandakı rejimi yıxmaq üçün baş sındıran Qərbdəki bəlli qlobal maliyyə mərkəzlərinin əlinə göydən düşmüş fürsət kimi olacaq".

Şəbnəm Lətifi

Telegramda izləyin