"Polisin işi ağsaqqallıq etmək deyil, araşdırmaqdır" - Hüquqşünas

İstiqamət: Gender, ailə və demoqrafiya məsələlərinin işıqlandırılması
Azərbaycan qanunvericiliyində qadın və kişi bərabərhüquqludur. Lakin biz məişətdə qadınların hüquqlarının pozulduğunun, qısqanclıq zəmnində cinayət qurbanı olduqlarının, geyim və digər şəxsi seçimlərinə müdaxilə olunduğunun şahidi oluruq. Qanunun əməldə riayət olunmamasının səbəbi nədir? Qanundakı boşluqlar? Milli mentalitet ya qadınların öz haqlarını tələb etməməsi?

Hüquqşünas İnarə Camal Sonxeber.az-a bildirib ki, Azərbaycanda qadınların məişətdə hüquqlarının pozulmasının səbəbi patriarxal cəmiyyətimizin olması, polisin cinayəti araşdırmaq əvəzinə qadını əri ilə barışdırması və qanundakı boşluqlardır:
"Azərbaycanda qadınların hüquqlarının pozulmasının bir neçə səbəbi var. Birinci səbəb patriarxal rejimin Azərbaycanda hökm sürməsidir. Azərbaycanda ən çox haqları pozulan tərəf qadınlardır. Çünki onların üzərində hakimiyyət mövcuddur. İkinci səbəb hüquq mühafizə orqanlarının cinayət işlərini araşdırmamasıdır. Məişət zorakılığına məruz qalan qadının ilk üz tutacağı yer polis bölməsidir. Qadın hüquq mühafizə orqanına gedəndə polis ona ağsaqqallıq edir. Polisin işi ağsaqqallıq etmək deyil, işi araşdırmaqdır. Polis döyülən qadına deyir ki, get ərinlə barış, bu gün döyər-söyər, sabah barışarsız . Qadın zorakılığa məruz qaldığı yerə göndərilir. Sevinc Əliyevə bölmədə barışdırılmağa məcbur edilən qadın idi. Sonra əri tərəfindən öldürüldü. Polisdən bu davranışı görən qadınlar düşünür ki, başqa qadın polis bölməsində bu vəziyyətlə qarşılaşıbsa, mənim də başıma eyni hadisə gələcək. Hüquq mühafizə orqanlarına inam-etibar azalır. Nəticədə qadınlar polisə getmirlər. Biz zorakılığa məruz qalmış qadını polisə aparana qədər çox əziyyət çəkirik.
Azərbaycanda gender bərabərliyi haqqında qanun var. Təəssüf ki, o qanun biz istədiyimiz səviyyədə deyil. Həmin qanunda xeyli boşluqlar var. Məişət zorakılığından əziyyət çəkən qadının bədənində qançır, döyülmə izləri varsa, polisə gedir, polis onu ekspertizaya göndərir .Onların dili desək yüngül döyülmədirsə, cinayət işinin başlanmasından imtina olunur. Yüngül döyülmə dedikləri də göyərmədir. Cinayət işinə xitam verilir və zorakı şəxs inzibati qaydada, yəni sutkalıq həbs olunur. Döymə əvvəl cinayət idi, indi inzibati xətalar məcəlləsinə keçirilib. Döyülmə inzibati pozuntu hesab olunur. Məcəllədə cərimə və inzibati həbs var. Polis orqanları həbsi kənara qoyub birbaşa cərimə tətbiq edirlər. Cərimə şəxsi bir o qədər də etdiyi zorakılıqdan çəkindirən hal deyil. Cinayət məcəlləsində bədənə xəsarət verilmə dərəcələri var. Məsələn, barmaq qırılması, sümük yerdəyişməsi və s. Ağır olanda zorakı şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb olunur. Yəni bədəndə göyərmə olanda bu şəxsi cinayətə cəlb etmirlər.
Beynəlxalq təcrübəyə baxsaq, bu məsələnin həll yolu qadınların hüquqlarını qoruyan sənəd İstanbul konvensiyasıdır. Azərbaycanda gender fəalları, ictimai fəallar, femistlərin tələbi Azərbaycanın bu sənədi ratifikasiya etməsidir. Təəssüf ki, Azərbaycan hələ də bu beynəlxalq sənədi ratifikasiya etmir. İstanbul konvensiyası ratifikasiya olunandan sonra Azərbaycan gender bərabərliyi haqqında qanuna bəzi dəyişikliklər etməli, zorakılıq halları çox dəqiqliklə araşdırılmalıdır. Çünki ölkə bununla bağlı hesabatlar verməyi öz üzərinə götürəcək . Düşünürəm ki, Azərbaycan bu sənədi ratifikasiya edəndən sonra xeyli irəliləyiş baş verə bilər".

Material Azərbaycan Respublikasının

dəstəyi ilə hazırlanmışdır.
Şəbnəm Lətifi

Telegramda izləyin