"Heydər Əliyev Azərbaycanın müstəqil dövlət olaraq inkişafına şərait yaradan və tarix yazan bir şəxsiyyət olub" - DEPUTAT

Ümumilli Lider Heydər Əliyev, Azərbaycanın və ümumilikdə Cənubi Qafqazın tarixində tarixi əhəmiyyət kəsb edən bir lider olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında Azərbaycan bir çox mühüm dəyişikliklər və inkişaflar yaşamış, ölkə siyasi, iqtisadi və mədəni baxımdan öz mövqeyini möhkəmləndirib.Heydər Əliyev, həm də Azərbaycanın müstəqillik tarixində çox mühüm bir dövrün simvoludur və öz fəaliyyəti ilə ölkə tarixində silinməz izlər buraxmışdır. Bəli, dövlət quruculuğu məsələsi Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır və onun Azərbaycanın müasir dövlətinin əsasını qoyan lider olaraq tarixdəki yeri çox önəmlidir. Heydər Əliyev, 1993-cü ildən 2003-cü ildə qədər Azərbaycanın Prezidenti olaraq, ölkənin siyasi, iqtisadi və sosial inkişafını təmin etmək üçün böyük islahatlar həyata keçirmişdir. Onun dövründə dövlət quruculuğu sahəsində atılan addımlar, Azərbaycanın müstəqilliyini qorumağa, gücləndirməyə və ölkəni beynəlxalq aləmdə möhkəm bir yerə oturtmağa yönəlib. Ümumilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etməsindən sonra ölkənin siyasi və iqtisadi inkişafında, dövlət idarəetmə sisteminin qurulmasında, beynəlxalq münasibətlərdə möhkəm bir əsas yaratmağa böyük töhfələr verib.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsi ilə ölkədəki siyasi böhran və qeyri-sabitlik aradan qaldırıldı. O, güclü dövlət idarəetmə sistemi qurmaq üçün ciddi islahatlar həyata keçirdi. Bu islahatlar arasında hüquq-mühafizə orqanlarının təkmilləşdirilməsi, dövlət strukturlarının modernləşdirilməsi və idarəetmə sahəsində peşəkar kadrların yetişdirilməsi önə çəkildi.

Heydər Əliyevin dövründə həmçinin, iqtisadiyyatın stabil inkişafı və xarici siyasətdə müstəqil mövqeyin qorunması məqsədilə əhəmiyyətli qərarlar qəbul olundu. Dövlət idarəetmə sisteminin mərkəzləşdirilməsi, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və dövlətin müxtəlif sahələrdəki effektivliyinin artırılması nəticəsində Azərbaycan öz müstəqil inkişaf yolunu tapdı.

Onun dövlətçilik anlayışı və idarəetmə fəlsəfəsi, yalnız ölkə daxilində deyil, həm də beynəlxalq aləmdə Azərbaycanın güclü bir mövqeyə sahib olmasına imkan yaratdı. Heydər Əliyevin adı Azərbaycan dövlətçiliyinin formalaşmasında və güclənməsində mühüm rol oynamışdır.

Heydər Əliyev, Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ölkə üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən siyasi və sosial böhranları aradan qaldırmaq üçün böyük zəhmət sərf etdi. 1993-cü ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra o, vətəndaş müharibəsi və iqtisadi çətinliklər yaşayan Azərbaycanı daha sabit və güclü bir dövlətə çevirməyə başladığı üçün müstəqil Azərbaycan tarixində önəmli bir sima olaraq tarixə düşdü. O Azərbaycanı parçalanmaqdan və ümumiyyətlə yenidən nail olunduğu müstəqilliyini itirmək təhlükəsindən qurtardı. Azərbaycanda milli və həmrəyliyin əsaslarını Ümummilli Lider Heydər Əliyev yaratdı. Məhz Ulu Öndərin dövlətə liderlik etmək bacarığı sayəsində Azərbaycanda sabitlik yarandı. Bəli, bütün uğurlarımızın təməlində 1993-cü ilin ikinci yarısından yaranmağa başlayan ictimai siyasi sabitlik dayanır desək yanılmarıq.

Ümumilli Lider Heydər Əliyev müstəqil Azərbaycanda iqtisadi islahatlar və inkişafın banisidir. Heydər Əliyevin dövründə Azərbaycan, təbii sərvətlərindən (xüsusən neft və qaz) istifadə etməklə iqtisadi inkişafın əsası qoyuldu. O, xarici sərmayələri ölkəyə cəlb edərək, Azərbaycanın neft sənayesini və digər iqtisadi sahələri gücləndirdi. Onun dövründə "Əsrin müqaviləsi" imzalandı və Azərbaycan beynəlxalq neft bazarına daxil oldu, bu da ölkənin iqtisadi müstəqilliyini təmin etdi. Ölkəmiz üçün bazar iqtisadiyyatı inkişaf xəttini əsas götürdü. Valyuta ehtiyatları mənfi də olan bir dövlətin yenidən dirçəldilməsi üçün islahatların aparılması vacib idi. Çünki, sosialist sisteminin qalıqları olan sovxozlar, kolxozlar, zavodlar və fabriklərdə istehsal prosesləri pozulmuşdu və ölkə iqtisadi böhranla üzləşmişdi. Məhz 1996-cı il Ulu Öndərin uzaqgörənliyi sayəsində torpaq islahatı və dövlət mülküyyətinin özəlləşdirlməsi proqramları icra olunmağa başlanması, torpaqlarımızı kəndliyə qaytarılarması məhsul istehsalında sərbəstliyin verilməsi qısa zaman kəsiyində ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasına yol açdı.

Azərbaycanda bələdiyyə institunun formalaşdırılması Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. 1995-ci ildə qəbul olunmuş konstitusiyada ilk dəfə olaraq demokratik cəmiyyətin qurulması yolunda yerli özünüidarəetmə orqanların formalaşdırılmasının hüquqi əsasları yaradıldı. 1999-cu ildən isə ölkəmizdə ilk dəfə bələdiyyə institutu formalaşdırıldı və yerli özünüidarəetmə də xalqın birbaşa iştirakı təmin olundu.

Azərbaycanda ordu quruculuğu Ümumilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasətinin qazandırdığı uğurumuzudr. Heydər Əliyev, Azərbaycanın ordu quruculuğunda mühüm bir rol oynamış və bu sahədə bir çox islahatlar həyata keçirmişdir. Onun rəhbərliyi dövründə Azərbaycan ordusu müstəqilliyini möhkəmləndirən və dövlətin təhlükəsizliyini təmin edən əsas faktorlardan birinə çevrildi. Bu, xüsusilə 1990-cı illərin əvvəllərində, Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra mövcud olan daxili çətinliklər və xarici təhdidlər fonunda daha da əhəmiyyətli oldu.
Belə ki, 1991-ci ildə Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ölkə ciddi siyasi və iqtisadi çətinliklərlə üzləşdi. Həmçinin, 1992-1994-cü illərdə Ermənistanla Azərbaycan və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi səbəbindən hərbi vəziyyət daha da gərginləşdi. Heydər Əliyev, bu dövrdə müstəqil bir ordu qurmağın və ölkənin müdafiə qabiliyyətini gücləndirməyin zəruriliyini başa düşərək, ciddi islahatlara başladığı zaman Azərbaycan ordusu zəif və dağılmış vəziyyətdə idi.

Ulu Öndər Heydər Əliyev, 1993-cü ildə prezidentlik səlahiyyətlərini qəbul etdikdən sonra Azərbaycan ordusunun inkişafı üçün ilk növbədə ölkənin müdafiə strukturlarını möhkəmləndirməyə yönəldilmiş addımlar atdı. O, silahlı qüvvələrə ciddi nəzarət və rəhbərlik quraraq, müasir dövrün tələblərinə cavab verən, yüksək döyüş qabiliyyətinə malik bir ordu yaratmağa başladı. 1993-cü ilin dekabrında Heydər Əliyevin komandanlığı altında həyata keçirilən Horadiz əməliyyatı 6 yanvara qədər davam etdirilərək qısa zaman kəsiyində Füzulinin Horadiz qəsəbəsi və 21 yaşayış məntəqəsinin azad olunması ilə nəticələnəcək düşməni atəşkəsə imza atmağa məcbur etdi. Atəşkəsin əldə olunması ordunun yenidən qurulması və Azərbaycanın güclənməsi üçün çox vacib məsələ idi.

Belə ki, Heydər Əliyev ordunun idarəetmə strukturunu təkmilləşdirdi, hərbi ixtisaslaşmanı artırdı və ordu daxilində şəffaflığı təmin etmək məqsədilə bir sıra islahatlar həyata keçirdi. Hərbi xidmətə çağırış sistemini yenidən təşkil edərək, ordunun daha peşəkar və müasir döyüş şəraitinə uyğun hala gəlməsini təmin etməyə çalışdı. Bu islahatlar həmçinin, zabitlərin təhsilinə və hərbi kadrların yetişdirilməsinə xüsusi diqqət yetirilməsini təmin etdi. Azərbaycan ordusunun beynəlxalq səviyyədə tanınması və gücləndirilməsi üçün Qərb ilə, xüsusilə NATO ilə əməkdaşlıq münasibətlərini qurdu. NATO-nun "Sülh üçün Tərəfdaşlıq" proqramına qoşulmaq, Azərbaycan ordusunun modernləşməsi və beynəlxalq standartlara uyğun olmasına kömək etdi. Bu əməkdaşlıq, həm də ordunun təlim və texniki avadanlıq baxımından güclənməsinə imkan yaratdı.

Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ən yüksək gərginlik nöqtəsinə çatmışdı. O, ordunun Dağlıq Qarabağda münaqişə zonasında iştirakını gücləndirərək, müdafiə xəttini möhkəmləndirməyə çalışdı. Bununla yanaşı, Heydər Əliyev müharibə vəziyyətində olan orduya maddi və texniki dəstək verməklə, Azərbaycan ordusunun döyüş qabiliyyətini artırmağa davam etdi.

Ümumilli Lider Heydər Əliyev, müharibə şəraitində olan Azərbaycan ordusunun şücaətini yüksək qiymətləndirdi və orduya olan hörməti artırmaq üçün hərbi xidmətin və döyüşçülərin şərəfini ucaldan addımlar atdı. Müharibə dövründə göstərilən qəhrəmanlığa görə çox sayda hərbçiyə "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" kimi yüksək adlar verildi.
Ulu Öndər Heydər Əliyev ordunun maddi texniki bazasının müasirləşdirilməsi və ordunu yerli istehsalla təmin etməyin vacibliyini nəzərə alaraq Azərbaycanın müdafiə sənayesini inkişaf etdirməyə başladı. Ölkənin silah istehsalını gücləndirərək ordunu müasir silahlarla təmin etmək vəzifəsi qarşıya qoyuldu. Azərbaycanın müdafiə sənayesinin inkişafı, ölkənin hərbi avadanlıqlara olan asılılığını azaldaraq, ordunun daha müstəqil və effektiv olmasına şərait yaratdı.

Heydər Əliyevin siyasi kursunun təməlində azərbaycançılıq ideologiyası əsas yer tutur. Xarici səfərləri zamanı azərbaycanlılarla görüşür və onlarda vətənə bağlılığın artırılmasının vacibliyindən danışırdı. Ulu Öndər xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla görüşləri zamanı mən vətənim üçün nə etmişəm sualının ətrafında düşünməyi hər bir soydaşımıza tövsiyyə edirdi. Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların təşkilatlanması və koordinasiya olunması üçün Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldı. 31 dekabr Dünya Azərbaycanlıların Həmrəyliyi Günü təsis etdi. Dünya Azərbaycanlıların Qurultayları keçirilməyə və dünyada yaşayan söz sahibi olan soydaşlarımız dəvət olunaraq onların qarşısında vəzifələr müəyyənləşdirilməyə başlandı. Belə ki, Azərbaycan xalqının milli kimliyini və mədəniyyətini qorumağa xüsusi diqqət yetirildi. Azərbaycan dilinin dövlət dili olaraq tanınması, milli bayramların və adət-ənənələrin ön plana çıxarılması Ulu Öndərin rəhbərliyinin əhəmiyyətli tərəflərindən biri idi. Bu, Azərbaycanın tarixi və mədəni irsini yaşatmaq və gənc nəsillərə çatdırmaq məqsədini güdürdü.

Heydər Əliyev, Azərbaycanın xarici siyasətini balanslı şəkildə formalaşdıraraq, ölkənin beynəlxalq aləmdə mövqeyini gücləndirdi. Onun rəhbərliyi dövründə Azərbaycan, xüsusilə Türkiyə, Rusiya və Qərb dövlətləri ilə möhkəm əlaqələr qurdu. Ümumilli Lider Heydər Əliyev həmçinin Azərbaycanın geosiyasi maraqlarını qorumağa çalışdı və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində diplomatik səylər göstərdi. Azərbaycan işğala məruz qalmasına baxmayaraq dünyada sanki bir işğalçı ölkə kimi qəbul olunmuşdu. Təbii ki, bu, 90-cı illərin əvvəlində hakimiyyətdə olanların beynəlxalq siyasətdən xəbərləri olmaması və Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsini olduğu kimi tanıtdıra bilməməsindən irəli gəlmişdir. Ona görə də 1992-ci ildə ABŞ Konqresində erməni lobbisinin təşəbbüsü ilə Azadlığa dəstək aktına əlavə edilən və Azərbaycana ABŞ-nın birbaşa dövlət dəstəyini qadağan edən 907-ci düzəliş qəbul olunmuşdu. Bu qadağa Azərbaycanı iqtisadi və siyasi sabitliyini asanlaşdırmaq üçün ABŞ hökumətindən birbaşa yardım almayan yeganə postsovet dövlətinə çevirmişdir.

Heydər Əliyev, Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə daha güclü bir mövqe tutmasına çalışdı. Onun 29 sentyabr 1994-cü ildə BMT Baş Assambleyasının 49-cu sessiyasında etdiyi çıxışı Azərbaycanı dünyaya tanıdılması və dünya münasibətlər siyasi sisteminə daxil olması yolunda əhəmiyyətli bir səhifə açdı. Azərbaycan bir çox beynəlxalq təşkilatın üzvü oldu, o cümlədən BMT, ATƏT və digər təşkilatlarla əlaqələr quruldu. Bunun nəticəsində Azərbaycan, yalnız bölgə deyil, həm də dünya miqyasında nüfuz qazandı.

Prezident İlham Əliyev, Heydər Əliyevin dövlətçilik ideyalarını və siyasətini uğurla davam etdirərək, Azərbaycanı həm daxili, həm də xarici siyasətdə güclü və müstəqil bir ölkəyə çevirdi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, enerji sahəsində strateji mövqenin gücləndirilməsi və beynəlxalq münasibətlərdə təsirli rolun artması ilə Azərbaycan bir bir sıra mühüm uğurlara imza atmaqda davam etdi.

Prezident İlham Əliyev, Heydər Əliyevin qurduğu dövlət idarəetmə sistemini davam etdirdi və onu müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq inkişaf etdirdi. Azərbaycan iqtisadiyyatının müasir sahələrə yönəlməsi, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi və sosial sahələrin inkişafı bu yanaşmanın əsas nümunələridir. Heydər Əliyevin xarici siyasətindəki müstəqillik və balanslı yanaşma, Prezident İlham Əliyevin dövründə də davam etdirildi. O, Azərbaycanın müstəqilliyini qorumaq və beynəlxalq münasibətlərdə ölkənin mövqeyini möhkəmləndirmək məqsədilə çoxsaylı diplomatik təşəbbüslər və strateji tərəfdaşlıqlar həyata keçirdi.

Azərbaycanın müstəqil xarici siyasəti, həmçinin, regionda və dünyada ölkənin nüfuzunu artırdı. Prezident İlham Əliyev həmçinin, Azərbaycan xalqının milli maraqlarını qorumaq, Ermənistanla olan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində ədalətli mövqe tutmaq və bu sahədə böyük diplomatik və hərbi uğurlar əldə etmək baxımından müstəsna addımlar atdı.

Azərbaycanın Qarabağda 2020-ci ildə əldə etdiyi qələbə, Prezident İlham Əliyevin güclü rəhbərliyinin və Ümumilli Lider Heydər Əliyevin siyasətinin uğurlu davamı kimi qiymətləndirilir. Bu qələbə Azərbaycanın həm regiondakı, həm də beynəlxalq arenadakı mövqeyini daha da gücləndirdi. Bu gün Ulu Öndərin ruhu arzuları həyata keçdiyinə görə şaddır. Ulu Öndərin ruhu işğaldan azad olunmuş ərazilərdə yenidən qurulub bərpa etdirilən yaşayış məntəqələri görür və Böyük Qaydışa dair Dövlət Proqramının icrası sayəsində öz doğma yurdlarına qayıdan 10 minlərlə keçmiş məcburi köçkünün sevincinə sevinir. Keçmiş məcburi köçkünlərlə görüşləri zamanı Şuşaya, Ağdama, Kəlbəcərə, Laçına Zəngilana və digər rayonlara qayıdacağımızı kövrələrək ifadə edən Ulu Öndərin bütün arzuları reallaşır. Ulu Öndər ərazilərin suverenliyini təmin etmiş və dünya dövlətləri boy sırasında özünəməxsus yerinə və roluna malik Azərbaycanı görmək istəyirdi. Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Ulu Öndər Heydər Əliyevin arzuladığı müstəqil Azərbaycan dövləti qurulmuşdur.

Heydər Əliyev Azərbaycan xalqı üçün yalnız siyasi və iqtisadi bir lider deyil, həm də ölkənin müstəqil bir dövlət olaraq formalaşmasına və inkişafına şərait yaradan, tarix yaradan bir şəxsiyyət olmuşdur. Onun fəaliyyətinin izi, bu gün də Azərbaycanda görülən hərtərəfli inkişafın əsasını təşkil edir və xalqın yaddaşında əbədi olaraq qalacaqdır. Ümumilli Lider fiziki olaraq aramızda olmasa da onun ideyaları əbədi olaraq yaşayacaqdır. Ruhu şad olsun dahi Lider!

Azər Badamov

Milli Məclisin iqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri müavini, YAP İdarə Heyətinin üzvü.

Telegramda izləyin