"Təqaüd sadəcə rəmzi məbləğ olmamalıdır, o, tələbənin təhsil həyatına real dəstək verməlidir" - AÇIQLAMA

Azərbaycanda tələbələrin təqaüdləri artacaq.

Belə ki, Prezident İlham Əliyevin ötən ilin dekabr ayında imzaladığı sərəncama əsasən, müavinət və təqaüdlərin artırılması ilə bağlı Nazirlər Kabinetinə tapşırıq verilib.

Mart ayının ikinci yarısında Nazirlər Kabineti tərəfindən müavinət və təqaüdlərin artırılması ilə bağlı təkliflər dövlət başısına təqdim olunacaq.

İqtisadçı ekspertlər düşünür ki, tələbələrin təqaüdləri təxminən 10-15 faiz artacaq.

Bəs görəsən bu artım qanedicidirmi?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Tələbə təqaüdlərinin 10-15% artırılması ilk baxışda müsbət addım kimi görünə bilər. Lakin real iqtisadi şərait və tələbələrin gündəlik ehtiyaclarını nəzərə alsaq, bu artım onların maddi vəziyyətində ciddi dəyişiklik yaratmayacaq.

Hazırda Azərbaycanda tələbə təqaüdləri orta hesabla 100-150 manat aralığındadır. Əgər bu məbləğin 15% artırılmasını götürsək, bu təxminən 15-20 manatlıq artım deməkdir. Bəs bu məbləğ tələbənin real yaşayış xərclərini qarşılayırmı?

Bakıda yaşayan orta statistik tələbənin aylıq xərcləri:
• Nəqliyyat (gündəlik metro və avtobus gedişləri) – 40-50 manat
• Qidalanma (minimal xərclə belə) – 200-250 manat
• Kitab və dərs materialları – 50-100 manat
• Yataqxana və ya kirayə xərci (kirayədə qalanlar üçün) – 300-500 manat
• Digər gündəlik xərclər (mobil rabitə, internet və s.) – 30-50 manat

Bu rəqəmlər göstərir ki, tələbələrin aylıq minimal ehtiyacları 400-800 manat arasında dəyişir. Təqaüd artımından sonra belə, tələbələrin aldıqları məbləğ onların gündəlik xərclərini ödəməyə kifayət etmir. Bunun nəticəsində çox tələbə ya ailəsindən asılı vəziyyətdə qalır, ya da təhsilini riskə ataraq əlavə iş axtarmağa məcbur olur.

Dünya təcrübəsinə baxdıqda, inkişaf etmiş ölkələrdə tələbə təqaüdləri yaşayış minimumuna uyğun tənzimlənir.
• Finlandiyada tələbələr ayda 350-400 avro dövlət təqaüdü alır və əlavə olaraq faizsiz təhsil krediti götürə bilirlər.
• Almaniyada tələbələr üçün BAföG sistemi mövcuddur, bu sistem vasitəsilə təhsil krediti və sosial dəstək kombinasiyası tətbiq edilir.
• Fransada tələbələr aylıq 450-800 avro arası təqaüd alır, bu isə onların gündəlik xərclərini ödəməyə imkan yaradır.

Azərbaycanda tələbə təqaüdlərinin artırılması sadəcə simvolik deyil, real ehtiyaclara uyğun olmalıdır. 10-15% artım inflyasiya fonunda tələbələrin rifahına ciddi təsir etməyəcək. Əgər hökumət həqiqətən tələbələrin sosial vəziyyətini yaxşılaşdırmaq istəyirsə:
• Təqaüdlər ən azı 50-100% artırılmalıdır.
• Tələbələr üçün güzəştli nəqliyyat və qida proqramları tətbiq edilməlidir.
• Faizsiz və ya aşağı faizli təhsil kreditləri verilməlidir.

Əks halda, tələbələr üçün bu simvolik artım real dəyişikliyə səbəb olmayacaq. Təhsilin keyfiyyətini artırmaq istəyiriksə, tələbələrin sosial rifahını da nəzərə almalıyıq. Təhsil gələcəyin əsas dayağıdır və tələbələrin maddi çətinliklər içində oxuması onların potensialını məhdudlaşdırır. Tələbə təqaüdü sadəcə rəmzi məbləğ olmamalıdır, o, tələbənin təhsil həyatına real dəstək verməlidir"

Çiçək Sadatova

Telegramda izləyin