Dəniz səviyyəsi qəfil dəyişə bilər - Alimlərdən yeni kəşf
İqlim dəyişikliyi səbəbilə okean qəfil irəliləyə və ya geri çəkilə bilər. Dəniz səviyyəsinin dəyişməsi Yer kürəsinin iqlimindəki dəyişikliklər, o cümlədən planetin qütb oxundakı dalğalanmalar nəticəsində çox qısa zaman ərzində baş verə bilər.
Sonxeber.az Qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Earth and Planetary Science Letters" jurnalında dərc olunmuş yeni bir tədqiqatda məlumat verilir.
Niderland, Böyük Britaniya və ABŞ-dan olan beynəlxalq tədqiqat qrupu dəniz səviyyəsinin son 540 milyon ildəki dinamikasını minillik dəqiqliyi ilə yenidən modelləşdirib. Bu tədqiqatın yalnız fundamental elmi deyil, həm də müasir iqtisadiyyat üçün praktik əhəmiyyəti ola bilər.
Tədqiqatın rəhbəri, doktor Daue van der Meerin sözlərinə görə, əvvəllər fosil qalıqları və çökmə süxurların təhlili əsasında dəniz səviyyəsini yalnız milyon illik intervallarla müəyyən etmək mümkün idi. İndi isə alimlər bu prosesi minillik miqyasda da təhlil edə bilirlər ki, bu da əvvəllər görünməyən qısamüddətli dalğalanmaları aşkara çıxarmağa imkan verir.
Məlum olub ki, dəniz səviyyəsi yalnız geoloji dövrlər ərzində tədricən dəyişməyib, həm də daha qısa müddətlərdə kəskin şəkildə dəyişib. Alimlər əvvəllər bu ehtimalı irəli sürsələr də, onu təsdiqləyəcək yetərli sübut yox idi. İndi isə çökmə qatlarının təhlili nəticəsində bu sürətli dəyişiklikləri yenidən canlandırmaq və onları qlobal iqlim dövrləri ilə əlaqələndirmək mümkün olub.
Tədqiqatda xüsusi diqqət Yer oxunun fırlanmasındakı dalğalanmalara yönəldilib. Bu ritmik dəyişikliklər iqlim şəraitinə təsir göstərir və xüsusilə buzlaqların formalaşdığı soyuq dövrlərdə özünü daha qabarıq göstərir. Məhz bu zaman Yer oxunun "yırğalanması" on minlərlə il davam edən buzlaq dövrlərini hərəkətə gətirir və bu da dəniz səviyyəsində 100 metrdən çox dalğalanmalara səbəb olur.
Keçmişdəki dəniz səviyyələri haqqında biliklər yalnız akademik deyil, həm də tətbiqi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu biliklər yer qabığının geoloji quruluş xəritələrinin dəqiqləşdirilməsinə kömək edir — xüsusilə faydalı qazıntıların hasilatı və ya ekoloji təhlükəsizlik üçün əhəmiyyətli olan qatların müəyyən edilməsində.
Məsələn, əgər məlum olsa ki, müəyyən dövrdə dəniz səviyyəsi yüksək olubsa, bu zaman mayeləri və qazları yaxşı saxlayan gil daşı qatlarının formalaşdığı ehtimal olunur. Əksinə, dəniz səviyyəsinin aşağı olduğu dövrlərdə su və ya enerji daşıyıcılarının toplanması üçün əlverişli məsaməli süxurlar, məsələn qumdaşları yaranır.
Doktor van der Meerin qeyd etdiyi kimi, bu məlumatlar yeraltı CO₂-nin təhlükəsiz şəkildə saxlanması, tullantıların basdırılması və ya yeni yataqların işlənməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yer qabığının alt qatlarının daha dəqiq xəritələri isə təmiz enerji texnologiyalarının inkişafı istiqamətində mühüm addımdır.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 1187 Tarix: 15 iyul 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşÖlümdən iki gün əvvəl orqanizmdə nə baş verir?
Həyatın son 48 saatında insan orqanizmi həyati funksiyalarını qorumaq qabiliyyətini tədricən itirir. Həyatın son 48 saatında insan bədəni nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə məruz qala bilər. İnsan zəifləyir, daha çox yatır, yeməyə az maraq göstərir və nəfəs alma və qan dövranı tədricən dəyişir. Bu təzahürlə
15 noyabrSahiblərinin əhvali-ruhiyyəsi itlərə necə təsir edir?
İtlər sahiblərinin davranışlarına və emosional vəziyyətinə müxtəlif cür reaksiya verirlər. İnsanların keçirdiyi hər bir emosiya heyvanlar üçün fərqli məna daşıya bilər. xəbər verir ki, itlər insanların üz ifadələrini alimlərin əvvəllər düşündüyündən daha yaxşı tanıya bilirlər. Üstəlik, sahibinin emosiona
8 noyabrYumurta qızartmaq üçün kərə yağını unudun - Aşpazlardan fərqli üsul
Adi qayğanağın dadını dəyişmək üçün mürəkkəb reseptlərə ehtiyac yoxdur. Cəmi bir neçə damcı küncüt yağı yumurtaya xüsusi aroma verə, kənarlarının xırtıldayan, sarısının isə yumşaq qalmasına kömək edə bilər. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Startlap" nəşri yazıb. Yumurt
8 noyabr24 saat fasiləsiz uçaraq Rekordlar Kitabına düşdü
"Airbus A350-100ULR" sərnişin təyyarəsi Avstraliyadan Fransaya 24 saat 24 dəqiqə fasiləsiz uçaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, şirkətin sınaq uçuşu çərçivəsində Melburn və Tuluza şəhərləri arasında 23 min 155 kilometr məsafə qət edilib. Bu, kommersiy
10 noyabrQocalmanı gecikdirən ən təsirli qidalar - Siyahı
Sağlam yaşlanmaq, dərinin gəncliyini qorumaq və immuniteti güclü saxlamaq hər zaman diqqət mərkəzindədir. Orqanizmin özünün istehsal etdiyi, lakin qidalar vasitəsilə də dəstəklənməli olan kükürd tərkibli sistein amin turşusu hüceyrələrin yenilənməsində mühüm rol oynayır. Hüceyrələrin qocalmasının qarşısın
13 noyabrMətbəxlərdə mərmər dövrü bitdi: Yeni sistem gəldi
İllərdir lüksün simvolu olan mərmər mətbəx dəzgahları cızılma, ləkə və qulluq problemlərinə qarşı daha davamlı olan farfor, sinterlənmiş daş və kvars kimi yeni nəsil alternativlərlə əvəz olunur. xəbər verir ki, təbii damarlı və şık görünüşə malik mərmər məsaməli quruluşu səbəbindən limon, qəhvə və ya
14 noyabrKöhnə fleşkartı atmayın: 5 faydalı istifadə üsulu
Bir vaxtlar faylların saxlanılması və ötürülməsi üçün ən çox istifadə olunan USB fleşkartlar indi əvvəlki qədər populyar deyil. Lakin evdə qalan köhnə fleşkartları atmağa tələsməyin. fləşkartın kompüterin təhlükəsizliyini artırmaqdan tutmuş avtomobildə musiqi dinləməyə qədər yenidən istifadə etməyi
14 noyabrPomidoru soyuducuda saxlamayın
Təzə pomidorları soyuducuda saxlamaq onların dadına, ətrinə və quruluşuna mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, pomidorları otaq temperaturunda saxlamaq daha məqsədəuyğundur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, meyvə, tərəvəz və göyərtiləri aldıqdan dərhal sonra soyuducuya yerləşdirmə
14 noyabr"Alatoranlıq" serial olur
"Netflix" platforması məşhur "Alatoranlıq" franşizası əsasında animasiya serialı hazırlayacaq. Axşam.az xəbər verir ki, "Netflix" artıq serialın iki mövsümünü sifariş edib. Layihə Stefani Mayerin "Gecəyarısı günəşi" romanı əsasında çəkiləcək. Əsərdə ilk "Alatoranlıq"
10 noyabr