Arılarda bioloji qocalmanı ləngitmək qabiliyyəti aşkar edildi

Arılarda bioloji qocalmanı ləngitmək qabiliyyəti aşkar edildiŞimali Amerika və Avropada yaşayan "Nasonia vitripennis" növünə aid miniatür parazit arılar yumurtalarını milçəklərin puparilərinə (içində pup olan yetkin sürfə dərisinə) qoyurlar və onların sürfələri burada inkişaf edir. Qısa ömür dövrü (təxminən bir ay), kiçik ölçüləri (cəmi 2–3 millimetr) və laboratoriya şəraitində asan artırılması bu həşəratları genetika və epigenetika sahəsində tədqiqatlar üçün əlverişli model orqanizminə çevirib.

Bu arılar xüsusilə ona görə dəyərlidir ki, onlarda gen ifadəsini tənzimləyən DNT molekulunun modifikasiyası olan DNT metilasiyası mövcuddur. Bu mexanizm qocalmanın, gen tənzimlənməsinin və ətraf mühitin genə təsirinin öyrənilməsinə imkan verir. Məsələn, meyvə milçəklərində bu mexanizm ya zəif inkişaf edib, ya da ümumiyyətlə yoxdur.

Ətraf mühitin dəyişməsinin arıların bioloji yaşına necə təsir etdiyini öyrənmək üçün Eymon Mellonun (Eamonn B. Mallon) rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu sürfələrin bir qismini əlverişsiz şəraitə, yəni aşağı temperatur və qısa işıq günü rejiminə yerləşdirib. Bu şərait inkişafın təbii şəkildə ləngiməsinə, yəni diapauzaya səbəb olur.

Lent.az-ın verdiyi xəbərə görə, PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) jurnalında dərc olunan araşdırma göstərdi ki, sürfə mərhələsində diapauza şəklində keçən "yuxu" böyüklərdə epigenetik qocalmanı ləngidib. Diapauzadan üç ay sonra çıxan arılar genetik baxımdan yaşıdlarından təxminən 2,8 gün daha yaşlı idilər. Lakin 18 gün sonra bu fərq aradan qalxdı, 30 gün sonra isə "yatan" arılar digərlərindən 2,7 gün daha cavan göründü.

Metabolik göstəricilərə əsasən, diapauzadan keçmiş arılarda:

• qocalma sürəti 29 faiz azalıb,

• ölüm riski 65 faiz enib,

• orta ömür uzunluğu isə 36 faiz artıb.

Bundan əlavə, diapauza qocalmanı ləngitməyə yönəlmiş molekulyar müdafiə proqramını da işə salıb. Arılarda bioloji saatlar məməlilərdəki ilə əlaqəli eyni metabolik yolları işə saldığına görə, bu "yaş əleyhinə effekt" gələcəkdə digər orqanizmlər üzərində də sınaqdan keçirilə bilər.

Genetiklərin fikrincə, belə bir qocalma ləngiməsi sərt ətraf mühitə uyğunlaşma nəticəsində meydana gələ bilər. Belə ki, orqanizm inkişafın erkən mərhələsində çətinlikləri "qabaqcadan hiss edib" qoruyucu mexanizmləri işə salır.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 478   Tarix: 03 avqust 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Ölümdən əvvəl insanlar nə görür? Həkimlərdən maraqlı açıqlama

İnsan ömrünün son anları əsrlər boyu həm elm adamlarını, həm də adi insanları düşündürən ən sirli mövzulardan biri olub. Ölümün özündən çox, həmin ana qədər insanın nə hiss etdiyi, nə gördüyü və beynində hansı proseslərin baş verdiyi barədə saysız-hesabsız fərziyyələr irəli sürülüb. Son illərdə dünyanı

12 iyul
.

Bu səhv soyuducunuzun elektrik "yeməsini" artırır

Soyuducudakı rəqəmlər əksər insanların düşündüyü kimi temperatur dərəcəsini göstərmir. Bir çox insan soyuducunun temperatur tənzimləyicisindən düzgün istifadə etmir və mexaniki düymənin üzərindəki rəqəmlərin Selsi dərəcəsini ifadə etdiyini düşünür. Əslində isə əksər modellərdə bu rəqəmlər soyutmanı

11 iyul
.

COVID-19-dan sonra allergiya "partlayışı" müşahidə olunur

Rusiyanın Seçenov Universitetinin Molekulyar Tibb İnstitutunun immunopatologiya laboratoriyasının əməkdaşı, allerqoloq və immunoloq Kseniya Ryabova COVID-19 pandemiyasından sonra allergiya hallarının kəskin artması barədə danışıb. O, bu vəziyyəti koronavirus infeksiyasından sağalan xəstələrdə selikl

9 iyul
.

Yumurtanın təzə olub-olmadığını belə yoxlamaq olar

Yumurtanın təzə olub-olmadığını müəyyən etmək üçün ev şəraitində tətbiq edilə bilən sadə üsullar var. -a istinadən xəbər verir ki, bu üsullar həm qida təhlükəsizliyi baxımından, həm də mətbəxdə daha keyfiyyətli nəticə əldə etmək üçün faydalıdır. Mütəxəssislərin tövsiyə etdiyi ən praktik üsullardan bir

12 iyul
.

Dəniz sahilində açan bu çiçəyi qoparanları yüksək məbləğdə cərimə gözləyir - VİDEO

Türkiyənin Samsun vilayətinin Atakum sahilində təbii şəkildə bitən və nəsli tükənmək təhlükəsi altında olan endemik qum zanbaqları yenidən çiçəkləyib. Ağ rəngli, ətirli çiçəkləri ilə sahilə xüsusi gözəllik qatan bu nadir bitkilər xüsusi mühafizə altındadır. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Beynəlxal

10 iyul
.

Quşun pəncərəyə çırpılması nə deməkdir? - Xalq inancları

Pəncərəyə qəfil çırpılan və ya döyən quş hər kəsin diqqətini çəkən hadisələrdən biridir. Qədim dövrlərdən bəri insanlar bunu xüsusi əlamət hesab edib və müxtəlif cür yozublar. Bəziləri bunun xoş xəbərlərin müjdəçisi olduğuna, digərləri isə həyatdakı dəyişikliklərdən xəbər verdiyinə inanıb. bu inacl

12 iyul
.

Əlləriniz xəstəliyinizdən xəbər verir - Diqqətdən qaçan təhlükəli əlamət

Həkimlər xəbərdarlıq edirlər ki, barmaqların hərəkətində yaranan bəzi dəyişikliklər təhlükəli xroniki xəstəliyin ilk əlamətlərindən biri ola bilər. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, barmaqları tam açmaqda çətinlik, ağrı və onların ovuc istiqamətində öz-özünə bükülməsi gizli şəkərli diabetdən xəbər ver

12 iyul
.

Kondisionerdən istifadə zamanı elektrik xərcini azaltmaq üçün TÖVSİYƏLƏR

Yay istisində kondisionerlərdən istifadə artır, lakin bununla yanaşı elektrik enerjisi xərcləri də yüksəlir. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər yüksək ödənişlərin səbəbinin hər zaman tariflər olmadığını deyirlər. Çox vaxt problem kondisionerdən düzgün istifadə edilməməsi ilə bağl

12 iyul
.

Gözlərimiz kütləvi şəkildə formasını dəyişir: həyəcan təbili

Yaxındangörmə (miopiya) dünyada sürətlə yayılan görmə problemlərindən birinə çevrilir. Alimlər hesab edirlər ki, mövcud tendensiya davam edərsə, yaxın onilliklərdə bu problem milyardlarla insanı əhatə edəcək. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, miopiya zamanı gö

12 iyul