Yupiterin doğulmasının sirri açıldı: Alimlərdən maraqlı kəşf
Yupiterin əmələ gəlməsi xondrulların - ərimiş maddənin kiçik kürələrinin əmələ gəlməsinə səbəb olur, hansı ki, bu gün bu kürələrə meteoritlərdə rast gəlinir. Yaponiyanın Naqoya Universitetinin və İtaliya Milli Astrofizika İnstitutunun fizikləri ilk dəfə bu faktı nümayiş etdiriblər.
Oxu.Az-ın xəbərinə görə, bununla bağlı araşdırmanın nəticələri "Scientific Reports" jurnalında dərc olunub.
Xondrullar 4.5 milyard ildən çox əvvəl əmələ gələn və diametri 0.1 ilə 2 millimetr arasında olan kiçik yuvarlaq damcılardır. Onlar asteroidlərin və kometaların içərisində "möhürləniblər", Yerə isə ancaq meteoritlərin bir hissəsi kimi düşürlər. Alimlərin onilliklər ərzində onları tədqiq etmələrinə baxmayaraq, onların əmələ gəlməsinin dəqiq mexanizmi sirr olaraq qalırdı.
Naqoya Universitetindən olan professor Siniti Sirono bununla bağlı açıqlama verib.
"Planetezimallar öz aralarında yüksək sürətlə bir-biri ilə toqquşduqda, onların qayalarında olan su dərhal buxara çevrilirdi. Buxar mini-partlayışda olduğu kimi, genişlənirdi və ərimiş dağ süxurlarını mikroskopik damcılara parçalayırdı. Məhz onlar bu gün tapdığımız xondrullara çevrildi", - deyə Siniti Sirono qeyd edib.
Fərziyyəni yoxlamaq üçün tədqiqatçılar Yupiterin böyüməsini modelləşdiriblər və onun cazibəsinin su ilə zəngin olan göy cisimlərinin toqquşmasına necə səbəb olduğunu izləyiblər. Məlum olub ki, proses meteoritlərdə müşahidə olunan xondrulların xüsusiyyətlərini mükəmməl şəkildə təkrarlayır. Üstəlik, nəticələr göstərir ki, onların formalaşmasının piki Yupiterin nəhəng ölçüsünə çatdığı vaxta - Günəş sisteminin doğulmasından təxminən 1.8 milyon il sonraya təsadüf edib.
Xondrullar planetin formalaşması mərhələlərini qeydiyyata alan bir növ özünəməxsus "zaman möhürləri" kimi nəzərdən keçirilə bilər. Alimlərin qeyd etdiyinə görə, tapılan xondrullar arasında geniş yaş müxtəlifliyi onu göstərir ki, oxşar proses təkcə Yupiterin doğulması zamanı deyil, həm də Saturn kimi digər nəhənglərin formalaşması zamanı da baş verib.
Alimlərin sözlərinə görə, onların işi planetlərin doğum tarixlərini müəyyənləşdirmək üçün yeni üsul təqdim edir və Günəş sisteminin necə inkişaf etdiyini anlamağa kömək edir. Ehtimal ki, oxşar proseslər başqa ulduzların ətrafında da baş verir və bu da ekzoplanet sistemlərinin yaranma tarixinə pəncərə açır.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 952 Tarix: 26 avqust 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşKotletlər tavaya yapışmayacaq - Peşəkar aşpazların gizli üsulu
Kotlet bişirmək ilk baxışdan çox sadə görünür. Lakin bəzən kotletlər tavaya yapışır, çevirərkən dağılır və ən dadlı, qızarmış hissəsi tavanın dibində qalır. Bunun səbəbi çox vaxt qiymənin hazırlanmasında deyil, bişirmə zamanı yol verilən səhvlərdə olur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, peşəka
15 noyabrQocalmanı gecikdirən ən təsirli qidalar - Siyahı
Sağlam yaşlanmaq, dərinin gəncliyini qorumaq və immuniteti güclü saxlamaq hər zaman diqqət mərkəzindədir. Orqanizmin özünün istehsal etdiyi, lakin qidalar vasitəsilə də dəstəklənməli olan kükürd tərkibli sistein amin turşusu hüceyrələrin yenilənməsində mühüm rol oynayır. Hüceyrələrin qocalmasının qarşısın
13 noyabrPomidoru soyuducuda saxlamayın
Təzə pomidorları soyuducuda saxlamaq onların dadına, ətrinə və quruluşuna mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, pomidorları otaq temperaturunda saxlamaq daha məqsədəuyğundur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, meyvə, tərəvəz və göyərtiləri aldıqdan dərhal sonra soyuducuya yerləşdirmə
14 noyabrKartof qaynadarkən 1 stəkan əlavə edin - dağılmır, qabığı öz-özünə soyulur
Mətbəxdə kartof qaynadarkən dağılmasının və ya isti qabığını soyarkən barmaqlarınızı yandırmağın qarşısını alan sadə bir üsul mövcuddur. Qaynama suyuna əlavə edilən 1 stəkan sirkə kartofun dağılmasının qarşısını alır və qabığının tək toxunuşla soyulmasını təmin edir. xəbər verir ki, kartofun tərkibindək
15 noyabrQuru meyvələrin gizli təhlükəsi - Həkimdən xəbərdarlıq
"Quru meyvələr tez-tez şirniyyatlara tam təhlükəsiz və faydalı alternativ kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda sağlamlığa ciddi zərər vura bilər". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı dietoloq Maryana Cutova bildirib. Mütəxəssis xəbərdarlıq edib ki, bol miqdarda quru meyv
13 noyabrYarpaq dolmasının dağılmaması üçün bu üsuldan istifadə edin
Yarpaq dolması hazırlayarkən bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biri yeməyin bişmə zamanı dağılması, üst hissədəki dolmaların isə qurumasıdır. Lakin sadə bir mətbəx üsulu ilə bu problemin qarşısını almaq mümkündür. -a istinadən xəbər verir ki, yarpaq dolmasının bişərkən formasını qoruması üçü
16 noyabrRomanovların əfsanəvi sapfiri rekord qiymətə satıldı
Bir vaxtlar Rusiya İmperiyasının kral zinət əşyaları kolleksiyasına daxil olan nəhəng sapfirin yerləşdiyi nadir bilərzik İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən hərracda gözləntiləri iki dəfədən çox üstələyərək 4,9 milyon dollara alıcı tapıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, "Sotheby's"
14 noyabrMətbəxdə paket yığanlara mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: Təhlükə saçır
Milyonlarla evdə marketlərdən gətirilən plastik paketlər "bir gün lazım olar" deyə mətbəx şkaflarında və ya rəflərin altında toplanır. Lakin mütəxəssislər demək olar ki, hər kəsin etdiyi bu vərdişin ciddi səhiyyə təhlükələri yaratdığını bildirərək, həmin paketlərin dərhal evdən atılması üçü
7 noyabrEvdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?
Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları
15 noyabr