"Ali məktəbə qəbul olunan tələbələrin sayının artması tədrisin keyfiyyəti ilə tam uzlaşmır" - AÇIQLAMA

"Son on ildə ali məktəblərə tələbə qəbulu 40 faizdən çox artıb".

Sonxeber.az xəbər verir ki, bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev yeni tədris ilinə həsr olunan brifinqdə deyib.

"Dövlət sifarişli əsaslarla təhsil alan tələbələrin sayı iki dəfədən çox artıb. Həmçinin, Təhsil Tələbə Krediti Fondu üzrə bu günə qədər 63 minə qədər kredit müqaviləsi rəsmiləşdirilib", - deyə nazir qeyd edib.

Bəs görəsən ali məktəbə qəbul olan tələbələrin artması nə ilə bağlıdır?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Azərbaycanda son on ildə ali məktəblərə qəbulun 40 faizdən çox artması ölkənin təhsil siyasətində mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Bu artım yalnız imtahanların sadələşdirilməsi ilə deyil, daha çox ali təhsil sistemində aparılan islahatların, dövlət sifarişli yerlərin artırılmasının, demoqrafik meyllərin və sosial sifarişin nəticəsidir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2010-cu illərdə ali məktəblərə qəbul olunan tələbələrin sayı 25–30 min arasında dəyişirdisə, 2023-cü ildə bu göstərici artıq 40 min nəfərə yaxınlaşıb. Bu dinamika göstərir ki, ölkədə ali təhsil əvvəlkindən daha əlçatan olub və gənclərin ali məktəblərə marağı artıb.

"Təhsil haqqında" Qanunun 5-ci maddəsində göstərilir ki, dövlət vətəndaşlara təhsil almaq üçün bərabər imkanlar yaradır və ali təhsilin inkişafını təmin edir. Son on ildə qəbul yerlərinin genişlənməsi də məhz bu prinsiplərin reallaşmasının təzahürüdür. Müsbət tərəf ondan ibarətdir ki, dövlət sifarişli yerlərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artırılıb: 2010-cu ildə dövlət sifarişli plan yerləri ümumi qəbulun 30 faizindən az idisə, hazırda bu rəqəm 50 faizdən yuxarıdır. Bu, həm regionlardan gələn gənclərin, həm də sosial həssas təbəqədən olan abituriyentlərin təhsilə çıxış imkanlarını genişləndirib.

Mənfi tərəf isə ondan ibarətdir ki, qəbul olunan tələbələrin sayının artması tədrisin keyfiyyəti ilə tam uzlaşmır. Universitetlərin maddi-texniki bazası və professor-müəllim heyətinin potensialı hər zaman bu artımı qarşılamaq gücündə olmur. Bəzi ali məktəblərdə qrup sayının çoxalması nəticəsində dərslərin keyfiyyəti aşağı düşə, tədris prosesində formallıq yarana bilər. Bu baxımdan, "Təhsil haqqında" Qanunun 13-cü maddəsində vurğulanan "təhsil sahəsində keyfiyyətin təmin olunması" prinsipi daim gündəmdə saxlanılmalı və yalnız kəmiyyət göstəricilərinə deyil, keyfiyyətə də önəm verilməlidir.

Dünya təcrübəsinə nəzər salsaq, inkişaf etmiş ölkələrdə ali təhsil müəssisələrinə qəbul səviyyəsi də kütləviləşib. Məsələn, OECD ölkələrində 25–34 yaş arası gənclərin 45–55 faizi ali təhsilə malikdir. ABŞ-da bu rəqəm 52 faiz, Cənubi Koreyada isə 70 faizə yaxındır. Azərbaycanda isə ali təhsilli gənclərin faizi hələ də 30–35 arasında dəyişir. Deməli, qəbulun 40 faiz artması beynəlxalq standartlarla müqayisədə hələ kifayət deyil, amma mühüm addım kimi dəyərləndirilə bilər.

Bu artımın səbəbləri sırasında yalnız qəbul şərtlərinin nisbətən yumşaldılması deyil, həm də dövlətin təhsil siyasətinə verdiyi üstünlük dayanır. Elm və Təhsil Nazirliyi son illərdə həm ixtisasların müxtəlifliyini artırıb, həm də regionlarda yeni universitet filialları açıb. Bundan əlavə, ödənişsiz təhsil yerlərinin çoxaldılması, güzəştli tələbə kreditlərinin tətbiqi və sosial dəstək proqramları qəbul faizlərinin yüksəlməsinə bilavasitə təsir edib.

Nəticə olaraq, tələbə qəbulunun 40 faiz artması təhsilin əlçatanlığını artıran müsbət göstəricidir və Elm və Təhsil Nazirliyinin bu istiqamətdə atdığı addımlar yüksək qiymətləndirilməlidir. Amma paralel olaraq keyfiyyət məsələsi daim nəzarətdə saxlanmalı, universitetlərdə tədrisin məzmunu yenilənməli, beynəlxalq standartlara uyğun proqramlar tətbiq olunmalıdır. Əgər qəbulun artması ilə yanaşı keyfiyyət də gücləndirilərsə, yaxın illərdə Azərbaycan universitetləri regional deyil, beynəlxalq səviyyədə də rəqabət qabiliyyətli ola biləcək. Bu isə ölkənin insan kapitalının inkişafına və əmək bazarının ehtiyaclarının qarşılanmasına mühüm töhfə verəcək".

Çiçək Sadatova

Telegramda izləyin