3800 il əvvələ aid şəhər tapıldı - İnsanlar quraqlıqda necə sağ qalıblar?

3800 il əvvələ aid şəhər tapıldı - İnsanlar quraqlıqda necə sağ qalıblar?Arxeoloqlar Limadan 180 km şimalda yerləşən Suxe səhralıq vadisində təxminən 3800 illik Pəniko şəhərini aşkar ediblər. Bu şəhər alimlərin Amerikanın ən qədim sivilizasiyası hesab etdiyi qədim Karal mədəniyyətinə aid olub. Kəşf 2025-ci ilin iyul ayında, artıq otuz ildən çoxdur ki, bu regionu araşdıran arxeoloq, doktor Rut Şedi tərəfindən edilib.

Lent.az xəbər verir ki, Pəniko əsas Karal-Suxe mərkəzindən cəmi 10 km aralıda yerləşir və həmin mərkəz 2009-cu ildə UNESCO-nun dünya irsi siyahısına daxil edilib. Burada arxeoloqlar artıq mərasim məbədlərindən yaşayış komplekslərinə qədər 18 tikilini aşkar ediblər. Karal kimi bu şəhərdə də nə istehkamlar, nə də silah tapılıb ki, bu da karalların sülhsevər xalq olduğunu təsdiqləyir.

Sivilizasiya e.ə. 3000-ci ildən e.ə. 1800-cü ilə qədər mövcud olub. Karallar pambıq, balqabaq, şirin kartof və digər bitkilər yetişdirir, balıqçılıqla məşğul olur, həmçinin And regionları ilə Amazon arasında ticarət əlaqələri saxlayırdılar.

Pənikonun kəşfi insanların iqlim böhranına necə uyğunlaşdıqlarına dair yeni sübutlar verir. Təxminən 4000 il əvvəl region 130 il davam edən quraqlıq dövrü yaşayıb və bu, bir çox yaşayış məntəqələrinin dağılmasına səbəb olub. Əhalinin bir hissəsi buzlaqlardan qidalanan dağ bulaqlarına yaxın ərazilərə köçərək müharibə və işğallara əl atmadan sağ qala bilib.

Pənikoda tapılan artefaktlar arasında gil fiqurlar, bəzək əşyaları və oyma sümüklər var. Xüsusilə, arxeoloqlar qırmızı piqmentlə boyanmış qadın başı heykəlciyi və pelikan sümüyündən hazırlanmış fleytalar da daxil olmaqla musiqi alətləri aşkar ediblər. Bu isə göstərir ki, hətta demoqrafik tənəzzül dövründə də icma öz mədəni və ritual ənənələrini qoruyub saxlayıb.

Məkan artıq turistlərin ziyarəti üçün açıqdır. Karal kimi Pənikoya da hər gün saat 09:00-dan 17:00-dək baş çəkmək olar. Ekskursiyalar yerli bələdçilər tərəfindən keçirilir və onların əksəriyyəti ispan dilində danışır, buna görə arxeoloqlar səyahətçilərə tərcüməçi ilə getməyi tövsiyə edirlər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 428   Tarix: 14 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Tramp: "İranla razılaşsaq, yaxşı olar, razılaşa bilməsək, pis hadisələr baş verəcək"

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Oval Ofisdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən İranla bağlı açıqlamalar verib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Trampın sözlərinə görə hazırda İran istiqamətində hərəkət edən böyük ABŞ gəmiləri var və Vaşinqtonla Tehran arasında danışıqlar davam edir. "Hazırd

3 fevral
.

Vəkil: "Abramoviçə "Deutsche Bank" işi ilə bağlı heç bir ittiham irəli sürülməyib"

"Rusiyalı biznesmen Roman Abramoviç "Deutsche Bank" işi ilə bağlı axtarışlarda şübhəli şəxs deyil və ona qarşı heç bir ittiham irəli sürülməyib". xəbər verir ki, bu barədə iş adamının nümayəndəsi TASS-a bildirib. Onun sözlərinə görə, Abramoviçin adını bu işlə "əsassız şəkild

1 fevral
.

Kot-d'İvuarda sərnişin daşıyan yük maşını qəzaya uğrayıb: 14 ölü, 21 yaralı

Kot-d'İvuarın Kabaduqu bölgəsində baş vermiş yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində 14 nəfər ölüb, 21 nəfər yaralanıb. bildirir ki, bu barədə ölkənin Nəqliyyat və Dəniz İşləri Nazirliyi "Facebook" səhifəsində məlumat verib. Qurumun bəyanatında qeyd olunur ki, taxıl məhsullarının daşınmas

1 fevral
.

Starmer: Kral Endryunun qardaşı Epşteyn işi üzrə ifadə verməlidir

Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer bildirib ki, Kral II Çarlzın qardaşı, keçmiş şahzadə Endryu Mauntbatten-Vindzor pedofillikdə ittiham olunan amerikalı maliyyəçi Ceffri Epşteynin işi ilə bağlı ABŞ Konqresi qarşısında ifadə verməlidir. "Report"un "Sky News"a istinadən məlumatın

1 fevral
.

Uiteker: ABŞ Liviya ssenarisinin İranda təkrarlanmasını istəmir

ABŞ İranda qeyri-sabitliyin yaranmasını istəmir, bu, 2011-ci ildə ölkə lideri Müəmmər Qəddafinin öldürülməsindən sonra Liviyada baş verən hadisələrin təkrarlanmasına səbəb ola bilər. "Report"un məlumatına görə, ABŞ-nin NATO-dakı daimi nümayəndəsi Metyu Uiteker bunu "Fox News"a müsahibəsind

1 fevral
.

Dünyanın 10 ən yaxşı piyada marşrutu (SİYAHI)

Bəzi yürüşlər tam özünə yetərlilik tələb edir: gecələmək üçün çadır, yol boyunca suyun təmizlənməsi; digərlərində isə hər addımda sığınacaqlar və ya sadə evlər var. Bəzi marşrutlar mənzərələri ilə yadda qalır, digərləri isə son nöqtəyə çatmaq üçün demək olar ki, insanüstü səylər və dözüm tələb etməs

3 fevral
.

Maykl Ceksonun illərdir gizli saxlanılan səs yazısı yayıldı - Uşaqlar barədə nə deyib? - VİDEO

Maykl Cekson əvvəllər eşidilməmiş səs yazısında uşaqlarla bağlı fikirlərini açıqlayıb. "The Guardian" nəşrinə istinadla xəbər verir ki, mərhum pop ulduzunun sözlərinə görə, uşaqlar onun şəxsiyyətini sevir, ona toxunmaq və qucaqlamaq istəyirdilər və "bəzən bu, onu çətin vəziyyətə salırdı"

2 fevral
.

Müharibədə daha 6 azərbaycanlı həlak oldu - Siyahı

Rusiya-Ukrayna müharibəsində həlak olan azərbaycanlıların siyahısına daha 6 ad əlavə olunub. -a istinadən xəbər verir ki, döyüş əməliyyatları zamanı Rusiya tərəfində vuruşan daha 6 soydaşımız Ukrayna ordusu ilə döyüşlərdə həlak olub. Həlak olan azərbaycanlıların adlarını təqdim edirik:. Mirzə Nazim oğl

4 fevral
.

KİV: Avropa liderləri Trampa qarşı mübarizə planı hazırlayıblar

Avropa ölkələrinin liderləri Brüsseldə işgüzar şam yeməyi zamanı ABŞ Prezidenti Donald Trampın təhdidlərinə və təzyiqlərinə qarşı plan hazırlayıblar. "Report"un məlumatına görə, bunu "The New York Times" qəzeti mənbələrə istinadla yazıb. Nəşr qeyd edir ki, Tramp Avropaya iqtisad

1 fevral