Məişət zorakılığı niyə azalmaq əvəzinə artır? - ARAŞDIRMA

Məişət zorakılığı niyə azalmaq əvəzinə artır? - ARAŞDIRMAƏvvəlki illərlə müqayisədə son illərdə məişət zorakılığı halları artmaqda davam edir. Belə ki, rəsmi statistikaya görə, 2024-cü ildə 1 022, 2025-ci ildə isə 1 137 nəfərdə məişət zorakılığı halları qeydə alınıb. Qeyd etmək lazımdır ki, bu yalnız rəsmi şəkildə bildirilən hadisələrin sayıdır və reallıqda bu rəqəmlər daha yüksək ola bilər. Məişət zorakılığının artmasının başlıca səbəbləri nələrdir və bu halların qarşısını almaq üçün hansı psixoloji və sosial müdaxilələr effektiv ola bilər?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a danışan psixoloq Samirə Bağırova açıqlamasında qeyd edib ki, məişət zorakılığının artmasının əsas psixoloji səbəbləri müxtəlif amillərlə bağlıdır:

Məişət zorakılığı niyə azalmaq əvəzinə artır? - ARAŞDIRMA"Bu, insanın qəzəb, qısqanclıq, qorxu və nəzarət ehtiyacını sağlam şəkildə idarə etməyi bacarmadığını göstərir. Hər hansı stres anında emosiyalar nəzarətdən çıxaraq zorakı davranışa yönələ bilər.

Səbəblərdən biri uşaqlıq travmaları ilə əlaqəli ola bilər. Zorakılığa məruz qalan uşaq böyüdükdə bunu "normal münasibət forması" kimi qəbul edib təkrarlaya bilər. Beyin nəyi öyrənir və nəyi görürsə, onu da tətbiq edir.

Digər səbəblərdən biri qarşı tərəf üzərində hakimiyyət qurmaq istəyidir. Yəni insan nəzarəti əldə saxlamaq, qarşı tərəfi özünə tabe etdirmək üçün zorakı davranış nümayiş etdirə bilər. Adətən daxildə özünü zəif hiss edən insanlar qarşı tərəfi sıxışdıraraq "üstünlük hissi" qazanmağa çalışırlar.

Zərərli vərdişlərə və asılılıqlara (alkoqol və narkotik maddə istifadəsi) meyillilik də zorakılığa səbəb ola bilir. Bəzən isə uzunmüddətli ailə problemləri, maddi gərginlik və ya sosial təcrid, evə qapanma halları bu davranışların yaranmasına zəmin yaradır".

Psixoloq qeyd edib ki, məişət zorakılığının qarşısının alınması üçün maarifləndirmə kampaniyalarının keçirilməsi vacibdir:

"Bu kampaniyalar zorakılığın "ailədaxili məsələ" deyil, ciddi hüquq pozuntusu olduğu mesajını cəmiyyətə çatdırmalıdır. Məktəblərdə emosional savadlılıq və psixoloji bilikləri əhatə edən fənnin yaradılması da mühüm addım ola bilər.

Düşünürəm ki, ümumiyyətlə, təhsil proqramlarına psixoloji savadlanma fənni və ya modul kimi daxil edilməlidir. Bu, insanların erkən yaşlardan emosiyalarını tanımasına, sağlam ünsiyyət qurmasına, münaqişələri zorakılığa yol vermədən həll etməsinə və şəxsi sərhədləri qorumağı öyrənməsinə kömək edər. Belə biliklər gələcəkdə həm ailədaxili münasibətlərin sağlam qurulmasına, həm də cəmiyyətdə zorakılıq hallarının azalmasına real təsir göstərə bilər".

Mövzuya sosial aspektdən yanaşan sosioloq Yusif Nəbiyev Sonxeber.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, məişət zorakılığının əsas səbəbləri arasında iqtisadi gərginlik, işsizlik, sosial status itkisi və patriarxal güc münasibətləri dayanır:

Məişət zorakılığı niyə azalmaq əvəzinə artır? - ARAŞDIRMA"Rəsmi statistikanın artımı iki şeyi eyni anda göstərir: həm zorakılığın real miqyasını, həm də cəmiyyətin bunu artıq bir az daha çox "deməyə başlamasını". İohan Qaltunqun məşhur "struktur zorakılıq" anlayışına əsasən, zorakılıq təkcə fərdin aqressiyası deyil, həm də onu istehsal edən sosial-iqtisadi mühitin nəticəsidir. Sadə dillə desək, təzyiq altında qalmış həyat, öz həyatına nəzarət və idarə ehtiyacı və eyni zamanda öyrənilmiş şiddət dili bir yerə yığılır və nəticə olaraq da partlayır.

Digər mühüm məsələ isə normallaşdırmadır. Cəmiyyət bəzi davranışları "ailədaxili məsələdir" adı ilə legitimləşdirəndə, zorakılıq görünməz hala gəlir. Bu səbəbdən rəsmi rəqəmlər həmişə reallığın yalnız görünən hissəsidir. Qurbanlar utanc, qorxu, iqtisadi asılılıq və "ayıb olar" düşüncəsi ilə susdurulur ya da susmağı seçirlər. Təəccüblü və kədərli olanı isə budur ki, zorakılıq baş verəndə bu "şəxsi məsələdir", buna "qarışmaq olmaz" amma faciə ortaya çıxanda hamı təəccüblənir, hamı fikir bildirir, hamı məsələyə necəsə daxil olur".

Sosioloq onu da vurğuladı ki, bu vəziyyətin qarşısının alınması üçün müdaxilə təkcə cəza ilə məhdudlaşmamalıdır:

"Effektiv yanaşma psixoloji dəstək, erkən maarifləndirmə, ailə münasibətləri üzrə icma əsaslı proqramlar və real olaraq işləyən reabilitasiya modelləridir. Düşünürəm ki, problemi yalnız pis insanlara bağlamaq yox, onu yaradan sosial strukturları dəyişmək lazımdır. Əks halda, statistika artmağa davam edəcək və biz də hər il yeni amma eyni statistika üzərində fikir alış-verişi və müzakirələrə davam edəcəyik".

Vüsalə İbrahimli


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 758   Tarix: 04 fevral 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq

Noyabrın 17-də Bakıda və Abşeron yarımadasında, eyni zamanda bəzi bölgələrdə gözlənilən küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq edilib. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında, Şamaxı, Qobustan, Xızı, Xaçmaz, Siyəzən, Şabran

16 noyabr
.

Övladına ev bağışlayan valideyn sonradan əmlakını geri ala bilərmi? - Ekspertdən AÇIQLAMA

Daşınmaz əmlakın bağışlanması zamanı mülkiyyət hüququ bağışlanan şəxsə keçir. Lakin sonradan tərəflər arasında mübahisə yaranması, bağışlayanın qərarından peşman olması və ya müqavilənin bağlanması zamanı qanun pozuntularının aşkar edilməsi belə əqdlərin ləğvi məsələsini gündəmə gətirir. Xüsusilə, valideynləri

18 noyabr
.

Gürcüstanda 31 yaşlı azərbaycanlını cərəyan vurub öldürdü

Gürcüstanın Laqodexi bələdiyyəsində azərbaycanlı şəxs bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə Yzybtala kəndində baş verib. Usta işləyən 31 yaşlı Əmrah Kazımov talvarın üzərini metal təbəqə ilə örtdüyü zaman ehtiyatsızlıqdan yüksəkgərginlikli elektrik naqillərin

18 noyabr
.

Sabah hava necə olacaq?

Noyabrın 18-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə bəzi şəhərətrafı ərazilərdə az yağış yağacağ

17 noyabr
.

Bakıda 21° isti olacaq

Noyabrın 19-da gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Mülayim cənub-qərb küləyi bəzi yerlərdə arabir güclənəcək

18 noyabr
.

Universitetlərə qəbul imtahanları ləğv edilə bilər? - Azərbaycanda yeni sistemə keçid mümkündürmü? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Dünyanın bir sıra ölkələrində universitetlərə qəbul zamanı abituriyentlərin orta məktəb illərindəki akademik göstəriciləri əsas meyar kimi nəzərə alınır. Bu təcrübə Azərbaycanda da ali təhsil müəssisələrinə qəbul sisteminin dəyişdirilməsi məsələsini gündəmə gətirir. Bəs ölkəmizdə qəbul imtahanlarını

17 noyabr
.

Noyabr ayının pensiyaları ödənildi

Bu gün Bakı, Sumqayıt şəhərləri və Abşeron rayonu üzrə noyabr ayının pensiyaları ödənilib. xəbər verir ki, bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu məlumat yayıb. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyind

17 noyabr
.

Din xadimləri ilə bağlı iddiaya - Rəsmi reaksiya

"Son günlər bəzi media subyektlərində və sosial şəbəkələrdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Qulluğu Məcəlləsində din xadimləri ilə bağlı guya əvvəllər mövcud olmayan yeni məhdudiyyətin tətbiq edildiyi barədə həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar yayılıb. Mövcud qanunvericilik aktları nəzərə alınmada

17 noyabr
.

Azərbaycanda terminallarla ödəniş qaydası dəyişdi

Ödənişlərin təhlükəsizliyinin artırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq terminallar vasitəsilə nağd vəsaitlərin qəbulu üzrə yeni qayda tətbiq olunur. xəbər verir ki, qaydaya əsasən, 500 AZN-dən artıq məbləğdə ödəniş və ya pul köçürməsi həyata keçirmək istəyən istifadəçilər şəxsiyyətlərin

16 noyabr