Niyə uşaqlığımızı xatırlamırıq? - Neyrobioloqlardan izah
Bir çox böyüklər həyatlarının ilk illərini xatırlamağa çalışsa da, sanki həmin dövr yaddaşdan silinmiş kimi görünür. İnsan nə qədər çox düşünməyə çalışırsa, bir o qədər boşluq hissi yaranır.
Lent.az xəbər verir ki, neyrobioloqların fikrincə, bunun səbəbi unutqanlıq deyil, beynin inkişaf xüsusiyyətləridir.
Uşaqlıq yaddaşı böyüklərin yaddaşından fərqli işləyir və ilk xatirələrin itməsinin elmi izahı var. Əsas rol oynayan struktur hipokampdır, beynin uzunmüddətli yaddaşın formalaşmasına cavabdeh hissəsi. Körpələrdə bu struktur tam formalaşmadığı üçün hadisələri böyüklərdə olduğu kimi möhkəmləndirmək mümkün olmur.
Erkən yaşlarda beyin əsasən başqa vəzifələrlə məşğul olur. O, neyron əlaqələr qurur, üzləri, emosiyaları, nitqi və hərəkəti tanımağı öyrənir. Bu intensiv inkişaf fonunda konkret hadisələr yaddaşda sabit şəkildə qeydə alınmır. Beyin yaşamaq və adaptasiya üçün daha vacib olan proseslərə üstünlük verir.
Alimlər bu halı uşaq amneziyası adlandırırlar. Bu, xəstəlik deyil, təbii inkişaf mərhələsidir.
Araşdırmalar göstərir ki, uşaqlar faktlardan çox emosiyaları yadda saxlayırlar. Buna görə də böyüklər bəzən konkret hadisəni deyil, yalnız hissləri xatırlayırlar. Məsələn, ananın qucağındakı istilik və təhlükəsizlik hissi yadda qala bilər, lakin həmin günün harada və nə vaxt baş verdiyi xatırlanmaz.
Neyrobioloqlar vurğulayırlar ki, dilin inkişafı yaddaş üçün həlledici rol oynayır. Uşaq baş verənləri sözlə ifadə edə bilmədikcə, beyin təcrübəni strukturlaşdırmaqda çətinlik çəkir. Nitq inkişaf etdikcə xatirələr daha sabit və davamlı olur. Buna görə də insanların ilk şüurlu xatirələri adətən üç yaşdan sonra formalaşır.
Bundan əlavə, uşağın beyni daim yenilənir. Köhnə neyron əlaqələr yeni məlumatlar üçün yer açmaq məqsədilə zəifləyir və ya yox olur. Bu proses neyroplastiklik adlanır. O, beynin elastikliyini təmin etsə də, erkən xatirələrin silinməsinə səbəb ola bilər.
Alimlər hesab edirlər ki, unutmaq həm də qoruyucu mexanizmdir. Bu, uşağın informasiya ilə həddindən artıq yüklənməsinin qarşısını alır və inkişafı daha sağlam şəkildə davam etdirməyə kömək edir.
Beləliklə, uşaqlıq dövrü bəzən dumanlı görünsə də, o, insanın gələcək həyatına təsirsiz ötüşmür. Sadəcə, yaddaş həmin illəri şəkillər kimi deyil, emosional izlər şəklində saxlayır.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 518 Tarix: 15 fevral 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"Alatoranlıq" serial olur
"Netflix" platforması məşhur "Alatoranlıq" franşizası əsasında animasiya serialı hazırlayacaq. Axşam.az xəbər verir ki, "Netflix" artıq serialın iki mövsümünü sifariş edib. Layihə Stefani Mayerin "Gecəyarısı günəşi" romanı əsasında çəkiləcək. Əsərdə ilk "Alatoranlıq"
10 noyabrEvdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?
Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları
15 noyabrRent a car üçün ən çox seçilən avtomobillər hansıdır?
Sedan, yoxsa krossover icarəyə götürmək istəyirsiniz? Avtomobil seçərkən nələrə diqqət edilməlidir? Rent a car üçün ekonom, sedan, SUV və miniven avtomobillər təklif olunur. Avtomobillər salon genişliyi, yanacaq sərfiyyatı və baqaj həcminə görə fərqlənir. Ekonom sinif rent a car avtomobilləri. Az yanaca
17 noyabr5 5 5 5 = 24: Bu tənliyi doğru edəcək üç riyazi işarə hansılardır?
Tənliyi doğru etmək üçün dörd 5 arasında üç riyazi işarə qoymalısınız. Dörd eyni rəqəm və istədiyiniz nəticə. Bu riyazi tapmacada yalnız üç hesab işarəsi yoxdur. Tapmaca şərti:. 5 5 5 5 = 24. -ın xəbərinə görə, tənliyi doğru etmək üçün dörd beşlik arasında üç riyazi simvol yerləşdirməlisiniz. Toplama
8 noyabrQaralan kafel aralarını evdəki tək materialla təmizləyin
Kafel aralarında zamanla yaranan qaralmalar üçün bahalı təmizlik vasitələrinə ehtiyac qalmır. Evdə olan tək bir materialla təmizlik artıq daha asan olacaq. xəbər verir ki, vanna otağı və mətbəxlərdə zamanla qaralan kafel araları təmizlik edilsə də, istənilən görüntünün əldə edilməsini çətinləşdirə bilər
14 noyabrGöbələkləri bişirməzdən əvvəl yumaq lazımdırmı?
Göbələklərin hazırlanması zamanı ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri onların yuyulmasıdır. Bəzi insanlar göbələkləri suya salmağın onların dadını dəyişdirdiyini düşünür, digərləri isə bişirməzdən əvvəl mütləq yuyulmasını vacib hesab edir. Göbələklərin səthində torpaq və digər çirkləndiricilər qal
12 noyabrTelefonları folqaya bükməyə başladılar - SƏBƏBİ...
Ağıllı telefon istifadəçiləri rəqəmsal gizlilik üçün maraqlı bir üsula müraciət edirlər. Cihazı kənar siqnallardan təcrid etmək məqsədilə alüminium folqadan istifadə olunması geniş müzakirə olunur. xəbər verir ki, telefonu alüminium folqaya bürümək cihazın xarici aləmlə qurduğu naqilsiz əlaqələri kəsmə
14 noyabrPeçenyedə dadı dəyişən gizli səhv bu imiş
Peçenyelərin daha dadlı, yumşaq və ideal formada alınması üçün istifadə olunan inqrediyentlərin miqdarını dəqiq ölçmək vacibdir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bunun üçün adi ölçü qablarından deyil, mətbəx tərəzisindən istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Peçenye hazırlanmas
11 noyabr