Şəhərdə yaşamaq beyinin qocalmasına necə təsir edir? - Ekspertdən açıqlama

Şəhərdə yaşamaq beyinin qocalmasına necə təsir edir? - Ekspertdən açıqlama"İnsan beyninin vaxtından əvvəl qocalması əlverişsiz ekoloji şəraitə malik şəhər həyatı ilə sıx bağlıdır. Eyni zamanda, təmiz havaya və daha az stresə yol açan ərazilərdə yaşamaq mərkəzi sinir sisteminin fəaliyyətinə müsbət təsir edir".

Oxu.Az xəbər verir ki, bu fikirləri gazeta.ru-ya açıqlamasında Honkonq Şəhər Universitetinin professoru, təkamül bioloqu Pyotr Lidski səsləndirib.

"Bütün şəhərlər beyinin kəndlərə nisbətən daha sürətlə yaşlanmasına səbəb olmur. Lakin əgər urbanizasiya mühiti incə toz zərrəcikləri, yüksək səs-küy, isti hava, davamlı stres və yaşıllıqların azlığı ilə xarakterizə olunursa, bu cür şərait beyinin qocalma prosesini kəskinləşdirir. Havanın çirklənməsi təkcə beyinin qocalmasına deyil, həm də idrak qabiliyyətinin zəifləməsinə, eləcə də Altsheymer daxil olmaqla demensiya riskinin yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Xüsusilə PM2.5 kimi kiçik hissəciklərin bu xəstəliklərin yaranmasında mənfi təsiri elmi cəhətdən təsdiqini tapıb", - deyə ekspert bildirib.

Qeyd edək ki, PM2.5 diametri 2.5 mikrometrdən kiçik olan mikrohissəciklərə deyilir. Mikroskopik ölçüləri sayəsində onlar asanlıqla tənəffüs sisteminə, oradan isə qan dövranına keçə bilirlər. Nəticədə beyin də daxil olmaqla bütün orqanizmdə iltihablanma, oksidləşdirici stres və qan damarlarının zədələnməsi kimi fəsadlar yaranır.

"Bununla belə, unutmaq olmaz ki, beyin sadəcə bir səbəbdən deyil, havanın çirklənməsi, istilik, səs-küy, sosial bərabərsizlik, yoxsulluq, xroniki stres və təbiət qoynundan uzaq qalmaq kimi kompleks faktorların birgə təsiri ilə daha tez qocalır. Tədqiqatçılar bu cür məcmu təsirləri eksposom konsepsiyası vasitəsilə izah edirlər. Orqanizmə daxil olan mikroplastiklərin zərərləri, onların damar divarlarına yığılması və infarkt riski yaratması barədə kifayət qədər sübutlar var. Hətta beyinin özündə və ilik mayesində də mikroplastiklər tapılıb. Ancaq onların mərkəzi sinir sisteminə olan neqativ təsirləri hələlik PM2.5 zərrəciklərinin zərəri qədər dəqiqliklə sübuta yetirilməyib", - deyə alim sözlərini tamamlayıb.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 448   Tarix: 12 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Soyuducudakı bu düymə tərəvəzin taleyini həll edir

Soyuducuda saxlanılan tərəvəzlərin tez solması və ya çürüməsi bir çox evdə qarşılaşılan problemlərdəndir. Lakin soyuducuların tərəvəz bölməsində (crisper) olan kiçik sürgülü düymə meyvə və tərəvəzlərin daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir. xəbər verir ki, çəkməcənin içindəki nəmlik səviyyəsin

15 noyabr
.

Satın aldığı qırıq çaydan ona sərvət qazandırdı

İngiltərədə bir kolleksiyaçının cəmi 15 sterlinqə aldığı sınıq və qapaqsız çaydanlığın ABŞ-da istehsal edilmiş ən qədim çini nümunələrindən biri olduğu üzə çıxıb. Təxminən 30 ildir keramika kolleksiyası toplayan alıcının diqqətini çəkən tarixi əşya hərracda 575 min sterlinqə satılıb. Çaydanlıq Nyu-Yorkdak

7 noyabr
.

Zirzəmidə iki il saxlanılan pendir dünyanın ən yaxşısı seçildi

Fransanın şərqindəki Yura dağlarında yerləşən zirzəmidə düz iki il saxlanılan "Komte" pendiri İspaniyanın Kordova şəhərində keçirilən "World Cheese Awards" müsabiqəsində dünyanın ən yaxşı pendiri adına layiq görülüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, nüfuzlu müsabiqənin münsiflə

13 noyabr
.

"Alatoranlıq" serial olur

"Netflix" platforması məşhur "Alatoranlıq" franşizası əsasında animasiya serialı hazırlayacaq. Axşam.az xəbər verir ki, "Netflix" artıq serialın iki mövsümünü sifariş edib. Layihə Stefani Mayerin "Gecəyarısı günəşi" romanı əsasında çəkiləcək. Əsərdə ilk "Alatoranlıq"

10 noyabr
.

Evdə açarı üç yerə qoymayın: xalq inancları nə deyir?

Xalq inanclarına görə, açarların evdə saxlanıldığı yer ailənin rifahına və evdəki harmoniyaya təsir göstərə bilər. Evimizin və ya mənzilimizin açarlarını çox vaxt əlimizə rahat gələn yerlərə - mətbəx masasına, güzgünün qarşısına və ya giriş qapısının yaxınlığına qoyuruq. Lakin xalq inanclarında açarları

15 noyabr
.

Kotletlər tavaya yapışmayacaq - Peşəkar aşpazların gizli üsulu

Kotlet bişirmək ilk baxışdan çox sadə görünür. Lakin bəzən kotletlər tavaya yapışır, çevirərkən dağılır və ən dadlı, qızarmış hissəsi tavanın dibində qalır. Bunun səbəbi çox vaxt qiymənin hazırlanmasında deyil, bişirmə zamanı yol verilən səhvlərdə olur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, peşəka

15 noyabr
.

Rent a car üçün ən çox seçilən avtomobillər hansıdır?

Sedan, yoxsa krossover icarəyə götürmək istəyirsiniz? Avtomobil seçərkən nələrə diqqət edilməlidir? Rent a car üçün ekonom, sedan, SUV və miniven avtomobillər təklif olunur. Avtomobillər salon genişliyi, yanacaq sərfiyyatı və baqaj həcminə görə fərqlənir. Ekonom sinif rent a car avtomobilləri. Az yanaca

17 noyabr
.

Sürücülər payızda avtomobilə niyə sabun parçası qoyurlar? - İnanılmaz SƏBƏB

Adi bir sabun parçası payız aylarında sürücülərin köməyinə çata bilər. Yağışların artması, havanın rütubətlənməsi və temperaturun tez-tez dəyişməsi avtomobil sahibləri üçün əlavə çətinliklər yaradır. Belə hallarda sadə məişət vasitələri də faydalı ola bilər. Məhz buna görə bəzi təcrübəli sürücülər avtomobili

15 noyabr
.

Sahiblərinin əhvali-ruhiyyəsi itlərə necə təsir edir?

İtlər sahiblərinin davranışlarına və emosional vəziyyətinə müxtəlif cür reaksiya verirlər. İnsanların keçirdiyi hər bir emosiya heyvanlar üçün fərqli məna daşıya bilər. xəbər verir ki, itlər insanların üz ifadələrini alimlərin əvvəllər düşündüyündən daha yaxşı tanıya bilirlər. Üstəlik, sahibinin emosiona

8 noyabr