Aparıcılar arasında xaos niyə bitmir? - ŞƏRH

Azərbaycan televiziiyalarında son illər müşahidə olunan vəziyyət cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaratmağa davam edir. Bir zamanlar maarifləndirici və mədəniyyət platforması hesab olunan efirlər indi qalmaqal, şəxsi həyat müzakirələri və etik çərçivələri aşan davranışlarla gündəmə gəlir.

Xüsusilə bəzi aparıcıların efirdə sərgilədiyi özbaşına davranışlar, bir-biriləri ilə yaşadıqları açıq və gizli qarşıdurmalar televiziya məkanında xaotik mənzərə formalaşdırıb.

Bəs bu halların qarşısl niyə tam olaraq alınmır?

Mözvu ilə bağlı sosioloqlar Sonxeber.az -ın sorğusuna cavab ünvanlayıblar:

"Bu gün bəzi televiziya kanallarında baş verənlər göstərir ki, efirlər artıq müəyyən qaydalarla deyil, yalnız aparıcıların şəxsi istəkləri ilə idarə olunur. Sanki həmin kanallarda rəhbərlik, redaksiya siyasəti və ya peşəkar nəzarət anlayışı yoxdur. Efirə kim çağırılır, hansı mövzu müzakirə edilir, necə danışılır, bütün qərarları yalnız aparıcıların özü verir.

Əsas məqsəd isə bir şeyə çevrilib: reytinq toplamaq. Bunun üçün nə etmək lazımdırsa edilir. Kimi qonağı alçaldır, kimi insanların şəxsi həyatını efirdə müzakirə obyektinə çevirir, kimi isə səviyyəsiz suallarla diqqət çəkməyə çalışır. Nəticədə televiziyalar maarifləndirici platformadan çox qalmaqal məkanına bənzəyir.

Ən düşündürücü məqam isə budur ki, efirlərə çıxarılan bəzi şəxslərin nə davranışı, nə danışıq tərzi, nə də cəmiyyət qarşısında nümunə ola biləcək mövqeyi var. Canlı yayımda elementar mədəniyyət qaydalarına əməl etməyən, şəxsi problemlərini nümayiş etdirən, qarşılıqlı təhqir və qalmaqal yaradan insanlar televiziya auditoriyasına təqdim olunur. Bəzən isə açıq şəkildə etiraf edilir ki, səhnədə canlı ifa deyil, fonoqram təqdim olunur. Bu isə tamaşaçıya qarşı hörmətsizlikdən başqa bir şey deyil.

Əgər bütün bunlar "reytinq" hesab olunursa, belə reytinqin cəmiyyətə heç bir faydası yoxdur. Çünki televiziya yalnız baxış sayı toplamaq üçün deyil, həm də ictimai məsuliyyət daşımaq üçün mövcuddur. Ailələrin, uşaqların izlədiyi efirlərdə nümayiş olunan davranışlar isə çox vaxt bu məsuliyyətlə uyğun gəlmir.

Məhz buna görə də minlərlə insan artıq yerli televiziya kanallarının böyük hissəsini izləmək istəmir. Tamaşaçı müəyyən kanalları öz evinə, ailəsinə uyğun hesab etmir. Bu isə televiziya üçün ən ciddi siqnallardan biridir. Çünki tamaşaçı etimadını itirən efir əslində nüfuzunu da itirmiş olur.

Bu gün bir çox aparıcı efirdə özünü toxunulmaz şəxs kimi aparır. İstədiyi formada geyinir, istədiyi tərzdə danışır, insanları aşağılayır, şəxsi həyata müdaxilə edir, küçə söhbətlərini televiziya ekranına daşıyır. Halbuki efir şəxsi məkan deyil və milyonlarla insan qarşısında yayımlanan hər sözün, hər davranışın məsuliyyəti var.

Televiziya kanallarına dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, problemlərin davam etməsi artıq daha ciddi addımların atılmasını zəruri edir. Cəza tədbirləri sərtləşdirilməli, qaydaları davamlı şəkildə pozan bəzi proqramların fəaliyyəti dayandırılmalıdır. Əks halda reytinq naminə başlayan bu yarış daha təhlükəli və mənəviyyata zidd vəziyyətlər yaradacaq.

Eyni zamanda televiziya üzərində nəzarət mexanizmləri də gücləndirilməlidir. Audiovizual Şura mövcud qaydaları yenidən nəzərdən keçirməli, dəyişən media mühitinə uyğun daha sərt və effektiv tələblər tətbiq etməlidir. Çünki əvvəlki illərin qaydaları bugünkü efir mühitini tənzimləmək üçün artıq kifayət etmir. Əgər vaxtında ciddi addımlar atılmasa, gələcəkdə daha ağır və narahatedici mənzərələrin şahidi ola bilərik".

Telegramda izləyin