Uşaqların tərbiyəsində əsas məsuliyyət kimdədir? - Təhsil eksperti açıqladı

Uşaqların tərbiyə prosesi cəmiyyətin gələcəyi baxımından ən vacib məsələlərdən biridir. Bu prosesdə ailənin rolu ilə yanaşı, məktəb və müəllimlərin təsiri də böyük əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövrdə isə uşaqların əsas dəyərləri daha çox evdə formalaşmalıdır, yoxsa məktəb mühiti bu tərbiyənin əsas mərkəzi olmalıdır kimi müzakirələr aktuallığını qoruyur. Bəs, uşaqların şəxsiyyət və dəyər formalaşmasında əsas tərbiyə məsuliyyəti ailənin üzərində olmalıdır, yoxsa məktəb sistemi bu prosesi daha effektiv şəkildə təmin edə bilər?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a təhsil eksperti Şəmsi Qoca danışıb.

O, açıqlanmasında qeyd edib ki, toxunduğunuz bu mövzu, həqiqətən də, hər bir dövrün, xüsusən də mənəvi dəyərlərin sürətlə transformasiyaya uğradığı müasir dövrün ən yaralı, eyni zamanda üzərində ən çox düşünülməli olan strateji məsələsidir:

"Uşağın bir şəxsiyyət kimi formalaşması, onun xarakterinin, mənəviyyatının bütövləşməsi tək tərəfli bir proses deyil; bu, kökləri ailəyə bağlı olan, budaqları isə məktəb mühitində qidalanan bütöv bir amildir. Lakin tərəzinin gözünü düzgün tənzimləmək üçün bu iki institutun öhdəliyinə və mahiyyətinə dərindən nəzər salmaq lazımdır.
Mənim qəti qənaətim budur ki, uşaq tərbiyəsində və fundamental insani dəyərlərin formalaşmasında ilk, ən böyük və əvəzedilməz məsuliyyət birbaşa ailənin, valideynin üzərinə düşür. Ailə uşağın ilk və ən böyük məktəbidir, çünki insan dünyaya göz açdığı andan etibarən xeyirlə şəri, dürüstlüklə yalanı, sevgi ilə nifrəti ilk növbədə ana-atanın timsalında, evdəki mühitdə görür və mənimsəyir. Tərbiyə dediyimiz o ali məfhum kitablardan oxunaraq öyrədilən quru qaydalar deyil, ailə daxilindəki davranışların, bir-biri ilə ünsiyyətin şüuraltı surətdə uşağın ruhuna köçürülməsidir. Əgər bir evdə böyüklərə hörmət, düzgünlük, vicdan və ədalət prinsipi hakimdirsə, o ailədə böyüyən uşağın gələcəkdə cəmiyyətə zərərli bir fərd kimi yetişməsi demək olar ki, qeyri-mümkündür. Valideynlər öz məsuliyyətlərini birtərəfli qaydada məktəbin üzərinə ata bilməzlər; övladının maddi tələbatını ödəməklə tərbiyə işini bitmiş hesab edənlər ən böyük xətanı törədirlər.
Bununla belə, məktəbin və müəllimin rolunu da heç bir vəchlə kiçiltmək olmaz. Məktəb ailədə qoyulmuş o mənəvi təməlin üzərində möhtəşəm bir bina ucaltmaq funksiyasını daşıyır. Uşaq ailədən çıxıb məktəb mühitinə qədəm qoyanda ilk dəfə fərqli xarakterli insanlarla ünsiyyət qurmağı, sosiallaşmağı, kollektiv daxilində özünü idarə etməyi və vətəndaşlıq məsuliyyətini öyrənir. Müəllim təkcə elm, bilik verən bir şəxs deyil, o, eyni zamanda uşağın ruhunu coğrafiya, tarix, ədəbiyyat vasitəsilə bədii və mənəvi cəhətdən zənginləşdirən bələdçidir. Ailədə toxumu səpilən xeyirxahlıq, vətənpərvərlik, dövlətə və millətə sevgi kimi ali duyğular məktəb mühitində cilalanır, sistemli bir dünyagörüşünə çevrilir. Əgər məktəb sistemi və müəllim heyəti bu missiyaya sadəcə saat hesabı iş kimi yanaşsa, ailənin verdiyi ən gözəl tərbiyə belə o mühitdə sarsıla bilər.
Deməli, bu məsələdə "ailə, yoxsa məktəb" seçimi etmək kökündən yanlışdır. Biz bu iki qüvvəni bir-birinə qarşı qoymamalı, əksinə, onların sarsılmaz ittifaqını yaratmalıyıq. Uşaq tərbiyəsi elə bir zəncirdir ki, onun bir halqası zəif olanda bütöv sistem qırılır. Əgər bu gün cəmiyyətimizdə müəyyən mənəvi aşınmalar, gənclər arasında yad təsirlərə qapılma halları görürsək, bu, ailə ilə məktəb arasındakı o qırılmaz bağın zəifləməsindən xəbər verir. Valideyn məktəblə daimi təmasda olmalı, müəllim isə şagirdin təkcə qiymət dəftərinə deyil, onun daxili dünyasına, psixologiyasına bələd olmağa çalışmalıdır. Yalnız ailənin səmimi mənəvi iqlimi ilə məktəbin nizam-intizamlı, elmi və humanist mühiti birləşdikdə, biz gələcəyimizi tam əminliklə əmanət edə biləcəyimiz bütöv, vicdanlı və yüksək intellektli şəxsiyyətlər yetişdirə bilərik".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin