Yaşlı insanlar niyə az yatır? - 3 əsas səbəb

Yaşlı insanlar niyə az yatır? - 3 əsas səbəbBir çox insan yuxusuzluğu, gecə tez-tez oyanmağı və daimi yorğunluğu yaşlanmanın təbii hissəsi hesab edir. Lakin yuxu üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, yaşlılıq dövründə keyfiyyətsiz yuxu normal hal sayılmamalıdır.

Lent.az xəbər verir ki, yuxunun keyfiyyətinin pisləşməsinin arxasında orqanizmdə baş verən konkret bioloji dəyişikliklər dayanır. Neyrobioloq və yuxu tədqiqatçısı Metyu Uokerin sözlərinə görə, yaş artdıqca yuxunun daha səthi və bərpaedici xüsusiyyətinin azalmasına səbəb olan üç əsas dəyişiklik baş verir.

Dərin yuxu azalır

Ən mühüm dəyişikliklərdən biri dərin yuxu mərhələsinin qısalmasıdır. Gecə istirahətinin bu mərhələsində orqanizm bərpa olunur, immun sistemi güclənir, beyin isə gün ərzində əldə edilən məlumatları emal edib yaddaşa köçürür. Araşdırmalar göstərir ki, dərin yuxunun müddəti artıq 30 yaşdan sonra tədricən azalmağa başlayır və 70 yaşa çatdıqda minimum səviyyəyə enə bilər. Bir çox insan bunu birbaşa hiss etməsə də, yaddaş zəifləməsi, diqqətin azalması və gün ərzində davamlı yorğunluq kimi problemlərlə qarşılaşa bilər.

Gecə oyanmaları daha tez-tez baş verir

İkinci əsas səbəb yuxunun fasiləsizliyinin pozulmasıdır. Yaşlı insanlar xroniki xəstəliklər, ağrılar, dərmanların yan təsirləri və ya gecə tualetə getmək ehtiyacı səbəbindən daha tez-tez oyanırlar. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, yaş artdıqca yuxunun effektivliyi də azalır. Gənclərdə yataqda keçirilən vaxtın təxminən 95 faizi yuxuda keçdiyi halda, 80 yaşdan sonra bu göstərici 70-80 faizə qədər enə bilər. Bu isə o deməkdir ki, insan gecə ərzində iki saata qədər yuxusuz qala bilər və bunu hər zaman tam şəkildə hiss etməyə bilər. Yuxuya mənfi təsir göstərən digər amillərdən biri də bəzi dərman preparatlarıdır. Hipertoniya əleyhinə dərmanlar, antidepressantlar, sidikqovucular və steroid preparatlar yuxusuzluq, narahatlıq və tez-tez oyanmaya səbəb ola bilər.

Bioloji saat dəyişir

Üçüncü mühüm dəyişiklik orqanizmin bioloji saatı ilə bağlıdır. Yaş artdıqca yuxu hormonu olan melatoninin ifrazı daha erkən başlayır. Buna görə də yaşlı insanlar axşam saatlarında daha tez yuxulu hiss edirlər. Nəticədə onlar televizor qarşısında kresloda yuxuya gedə, daha sonra isə gecə yatağa uzandıqda yuxuya getməkdə çətinlik çəkə bilərlər. Bundan əlavə, bioloji ritmin dəyişməsi səbəbindən bir çox insan səhər saat 4-5 radələrində oyanır və yenidən yata bilmir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu vəziyyət qapalı dövr yaradır. Axşam erkən yatmaq gecə yuxusunun keyfiyyətini azaldır, gecə yuxusuzluq isə səhər daha erkən oyanmağa səbəb olur.

Keyfiyyətsiz yuxu hansı riskləri yaradır?

Alimlərin sözlərinə görə, xroniki yuxu çatışmazlığı təkcə yorğunluğa səbəb olmur. Araşdırmalar göstərir ki, keyfiyyətsiz yuxu ürək-damar xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi, diabet, depressiya və idrak pozğunluqları riskini artırır. Xüsusilə dərin yuxu mərhələsində beyin zərərli maddələrdən təmizlənir. Məhz bu dövrdə maddələr mübadiləsinin tullantıları və potensial zərərli zülallar orqanizmdən uzaqlaşdırılır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yaşlı insanlarda dərin yuxunun azalması neyrodegenerativ xəstəliklərin, o cümlədən Alzheimer xəstəliyinin yaranma riskini artıra bilər.

Yaşlı insanların əslində daha az yuxuya ehtiyacı varmı?

Alimlər bu fikrin doğru olmadığını bildirirlər. Yaşlı insanların gənclərlə müqayisədə daha az yuxuya ehtiyacı yoxdur. Əsas problem ondadır ki, yaş artdıqca orqanizm keyfiyyətli və bərpaedici yuxu almaqda daha çox çətinlik çəkir. Bu səbəbdən davamlı yorğunluq, yaddaş problemləri və gecə tez-tez oyanmalar yalnız yaşla əlaqələndirilməməlidir. Bu əlamətlər yuxunun keyfiyyətinin pisləşdiyini göstərə bilər və diqqətlə qiymətləndirilməlidir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 552   Tarix: 21 iyun 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Çox təcili 9 mkr-da Mir Cəlal küçəsində təmirli mənzil satılır!

16 ci mərtəbədə təmirli qanuni 2 otaq əlavə 1uşag otağı var.Qazı,suyu,işığı daimidir.Bağça,məktəb 100 metr məsafədə yerləşir. Evin çıxarışı var. Qiymət 12800man. Əlaqə üçün (055) 8166886. (050) 3127604

13 sentyabr 2021
.

Əzraili geri qaytaran DƏFN XƏRCLƏRİ- Ölmək üçün nə qədər pul lazımdır? –ARAŞDIRMA

"Atam son nəfəsində vəsiyyət etdi ki, o öləndən sonra Bibiheybət qəbiristanlığında dəfn edək. Yazıq kişi gözünü yumanda düşdük əl-ayağa. Ölü üçün ağlamaq qaldı bir kənara biz torpaq pulu düzəldirdik". Bu sözləri -a Rüfət Quliyev danışır. Aylar öncə atasını itirən Rüfət bəy deyir ki, üz tutduqlar

17 sentyabr 2021
.

"Twitter"də yeni funksiya istifadəyə veriləcək

"Twitter" sosial şəbəkəsinin rəhbərliyi istifadəçilərin oxucu siyahısından çıxarılmasına imkan verəcək bir funksiyanı sınaqdan keçirir. Bu barədə sosial şəbəkənin rəsmi hesabında məlumat verilir. Qeyd olunur ki, digər insanları abunəlikdən çıxarma əvvəlcə yalnız "Twitter"in brauze

9 sentyabr 2021
.

Bu əlamətlər ölümün yaxınlaşdığından XƏBƏR VERİR

Amerikalı elm adamları ölümdən əvvəl bədəndə baş verən bir sıra fizioloji dəyişikliklərin olduğu qənaətinə gəliblər. -a istinadla xəbər verir ki, çılpaq gözlə görünməsələr də, bir insanın ölümündən çox əvvəl tanına bilərlər. Bu cür əlamətlər xüsusi bir araşdırmanın köməyi ilə müəyyən edilə bilər. Alimlə

16 sentyabr 2021
.

100 milyon izləyicisi olan məşhur tiktoker Venesiyada "qırmızı xalı"da - VİDEO

Seneqal əsilli italyan tiktoker Habi Leym Venesiyada "qırmızı xalıda" görünüb. Sosial şəbəkədə bununla bağlı kadrlar yayılıb. Qeyd edək ki, o, Avropanın ən populyar gəncidir. Sosial şəbəkədə videoblogerin 100,9 milyon izləyicisi var. Habi əsasən sadə işləri mürəkkəbləşdirən insanları sarkazml

8 sentyabr 2021
.

Ronaldodan CZN Buraka ortaqlıq təklifi - FOTO

Türkiyəli məşhur aşpaz Burak Özdemir (CZN Burak), Kriştiano Ronaldodan ortaqlıq təklifi alıb. Unikal.org-a istinadən xəbər verir ki, restoran şəbəkələrinə sahib olan Burak bu barədə yayılan xəbərləri təsdiqləyib. Hətta o, jurnalistlərə açıqlamasında "Ronaldonun böyük qardaşı ilə danışıqlar aparırıq

14 sentyabr 2021
.

Dadına görə yeyilmir, amma...

Şamama digər yemiş növləri kimi şirin olmadığından turş və xoşagəlməz dadına görə yeyilmir, ondan mürəbbə hazırlanmır. Lakin ətrinə görə şərbət, desert və bəzi şirniyyatların hazırlanmasında istifadə edilir. Güclü qoxusu sayəsində meyvəsi, əsasən, müsəlman ölkələrində, İran, Misir və Şimalı Afrika ölkələrind

7 sentyabr 2021
.

İtaliyada yaşlı qadının 500 milyon avroluq lotereya bileti oğurlandı

İtaliya polisi Neapolda tütün dükanı sahibini saxlayıb. Onun yerli sakinlərdən olan yaşlı qadının 500 milyon avro uduşlu lotereya biletini oğurladığı bildirilib. Cinayətkar Roma hava limanından Kanar adalarına uçmaq istəyərkən ələ keçib. Lakin onun üzərində xoşbəxt bilet tapılmayıb. Hazırda biletin axtarışlar

6 sentyabr 2021
.

Fransada porno saytlar məhkəməyə verildi

Fransada 9 aparıcı porno saytına qarşı məhkəmə iddiası qaldırılıb. "e-Enfance" və "La Voix de l’enfant" təşkilatları sayt rəhbərlərini uşaqları böyüklər üçün olan kontentin mənfi təsirindən qorumaq məqsədilə yetərli tədbirlər görməməkdə ittiham edib. İddia ərizəsində bildirilib ki

7 sentyabr 2021