Çoxlarının bilmədiyi tarixi fakt: Selsi şkalasının bugünkü formasını əslində kim yaradıb?

Dünyada milyardlarla insan hər gün Selsi temperatur şkalasından istifadə etsə də, onun bugünkü formasının müəllifinin əslində Anders Selsi olmadığını çox az adam bilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, müasir Selsi şkalası ilk yaradıldığı variantdan xeyli fərqlənir və onun bugünkü formasının yaranmasında isveçli alim Karl Linney mühüm rol oynayıb.

Selsi şkalası necə yaranıb?

XVIII əsrdə isveçli astronom Anders Selsi temperatur şkalasını təqdim edib. Lakin onun hazırladığı ilk variant müasir sistemdən tamamilə fərqli idi.

Selsinin şkalasında suyun qaynama temperaturu 0 dərəcə, donma temperaturu isə 100 dərəcə kimi qəbul edilirdi. Başqa sözlə, bugünkü şkala ilə müqayisədə göstəricilər əks qaydada yerləşdirilmişdi.

Alimin ideyasına görə, yüksək rəqəmlər daha aşağı temperaturu ifadə edirdi.

Müasir şkalanı Karl Linney formalaşdırıb

1745-ci ildə isveçli botanik Karl Linney bitkilər üzərində müşahidələr aparmaq üçün termometr sifariş edərkən şkalanın əks qaydada qurulmasını istəyib.

Onun təklifinə əsasən, suyun donma nöqtəsi 0 dərəcə, qaynama nöqtəsi isə 100 dərəcə kimi müəyyənləşdirilib.

Linney üçün bu sistem daha praktik idi. Çünki 0 dərəcə əkinlər üçün təhlükəli olan şaxtanın başlanğıcını göstərir, temperatur yüksəldikcə isə bitkilərin inkişafı üçün əlverişli istilik şəraiti yaranırdı.

Niyə şkala yenə də Selsinin adını daşıyır?

Karl Linney şkalanı dəyişdirməsinə baxmayaraq, onu öz adı ilə adlandırmağa çalışmayıb.

O hesab edirdi ki, yalnız mövcud sistemi təkmilləşdirib və müəlliflik Anders Selsiyə məxsusdur. Buna görə də temperatur şkalası Selsinin adını qoruyub saxlayıb.

Farenheyt Selsidən daha əvvəl öz şkalasını təqdim etmişdi

Maraqlıdır ki, alman fiziki Daniel Farenheyt hələ 1724-cü ildə, yəni Selsidən təxminən 20 il əvvəl öz temperatur şkalasını hazırlamışdı.

O, sıfır nöqtəsi kimi buz və ammonyak qarışığının temperaturunu (təxminən -18 °C), 100 dərəcə kimi isə insan bədəninin normal temperaturunu (təxminən 37,7 °C) qəbul etmişdi.

Lakin sonradan elmi ictimaiyyət hesablamalar üçün daha sadə və praktik olduğuna görə Selsi şkalasına üstünlük verib. XIX əsrə qədər Avropanın əksər ölkələri də məhz bu sistemi qəbul edib.

Telegramda izləyin