Son 150 ilin ən güclü El Ninosu gəlir: Dünyanı nə gözləyir?

İqlimşünaslar bildirirlər ki, Sakit okeanda güclənən El Nino hadisəsi ən azı son 150 ildə müşahidə olunmayan miqyasa çata bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Nature" jurnalının yazdığına görə, proqnozlar təsdiqlənərsə, okeandan istiliyin atmosferə ötürülməsi nəticəsində yaranan istilik dalğası və insan fəaliyyəti nəticəsində baş verən iqlim dəyişiklikləri birlikdə 2027-ci ili müşahidələr tarixinin ən isti ili edə və dünyanın bir çox bölgəsində ekstremal hava hadisələrinə səbəb ola bilər.

"Berkeley Earth" təşkilatının iqlimşünası Zik Hausfater bildirib ki, bir sıra iqlim modellərinin proqnozlarına əsasən, El Ninonun pik gücü əvvəlki rekordu "çox böyük fərqlə" üstələyəcək. Onun sözlərinə görə, bu hadisə iqlim dəyişiklikləri ilə birlikdə 2027-ci ilə qədər orta qlobal temperaturu sənaye inqilabından əvvəlki dövrlə müqayisədə 1,7 dərəcə Selsi artıra bilər.

Dartmut Kollecinin iqlimşünası Castin Mankin isə qeyd edib ki, builki hadisə alimlərin yalnız əsrin sonlarına doğru görməyi gözlədikləri ssenarilərə çox bənzəyir. Bu da antropogen iqlim dəyişikliklərinin təsirinin güclənməsi ilə əlaqələndirilir.

ABŞ-ın Milli Okean və Atmosfer Administrasiyası (NOAA) son proqnozunda ilin sonuna qədər "çox güclü" El Nino hadisəsinin baş vermə ehtimalını 80 faiz qiymətləndirib. Agentlik həmçinin bu hadisənin və onun yaratdığı iqlim şəraitinin ən azı 2027-ci ilin aprel ayına qədər davam edəcəyini yüksək ehtimalla proqnozlaşdırıb.

Bununla belə, Zik Hausfater hesab edir ki, NOAA-nın proqnozu həddindən artıq ehtiyatlı ola bilər. O, 14 iqlim modelini müqayisə edərək müəyyən edib ki, Sakit okean regionunda dəniz səthinin pik temperaturu ilə bağlı median proqnoz 2015-2016-cı illərdə qeydə alınmış əvvəlki rekorddan təxminən 0,8 dərəcə Selsi yüksəkdir.

Nəşrin yazdığına görə, hadisənin təsiri aylar keçdikcə daha da güclənəcək. Bu isə o deməkdir ki, rekord isti yalnız 2027-ci il deyil, artıq yaxın aylarda da müşahidə oluna bilər. Nəticədə 2026-cı il də əvvəlki temperatur rekordlarını yeniləyə bilər.

El Ninonun iqtisadi təsirləri də ciddi ola bilər. Castin Mankin və həmkarlarının hesablamalarına görə, bu hadisə ilə əlaqəli istilik dalğaları, quraqlıqlar, daşqınlar və meşə yanğınları 2032-ci ilə qədər dünya iqtisadiyyatına 10 trilyon dollar həcmində zərər vura bilər.

Daha əvvəl daha güclü El Nino olubmu?

Arizona Universitetinin paleoiqlimşünası Kaustub Tirumalay bildirib ki, Yerin iqlim tarixini daha dərindən araşdırdıqda, bu hadisə bəlkə də indiyədək müşahidə edilmiş ən güclü anomaliya olmayacaq.

Onun sözlərinə görə, mərcanlardan əldə edilən məlumatlar XVII əsrdə çox güclü El Nino hadisəsinin baş vermiş ola biləcəyini göstərir. Lakin onun miqyasını dəqiq qiymətləndirmək mümkün deyil.

Tirumalay hesab edir ki, builki El Ninonun əvvəlkindən cəmi iki il sonra baş verməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu, qlobal istiləşmənin təsiri altında iqlim dövriyyəsinin tədricən dəyişməsinin əlaməti ola bilər.

Bir çox iqlim modeli göstərir ki, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə bu əsr ərzində El Nino dövriyyəsini dəyişə bilər. Nəticədə belə hadisələr daha intensiv xarakter alacaq və daha tez-tez baş verəcək.

Telegramda izləyin