Niyə köpək balıqlarının sümükləri yoxdur? - Onların skeletinin qeyri-adi sirri
Köpəkbalıqları əksər balıqlardan təkcə xarici görünüşü ilə fərqlənmir. Alimlər onların skeletinin nə üçün tamamilə qınlıqdan (qığırdaqdan) ibarət olduğunu izah ediblər. Əksər insanlar bütün balıqların sümük skeletinə malik olduğuna öyrəşiblər. Lakin köpəkbalıqları istisnadır.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, balıq sinfinə aid olmalarına baxmayaraq, onların orqanizmində bir dənə də olsun əsl sümük yoxdur. Bütün daxili skelet - sütündan və kəllədən tutmuş çənələrə qədər - qığırdaq toxumasından ibarətdir.
Alimlər izah edirlər ki, köpəkbalıqlarının skeleti insan qulaqlarının və burun ucunun ibarət olduğu eyni tip qığırdaqdan ibarətdir. Eyni zamanda, o, xeyli dərəcədə möhkəmdir, çünki onun ayrı-ayrı sahələri kalsium duzlarının çökdürülməsi sayəsində möhkəmləndirilir.
Köpəkbalıqları skatlar və ximeraların da daxil olduğu qığırşaqlı balıqlar sinfinə (Chondrichthyes) aiddir. Digər əksər balıqlardan fərqli olaraq, onlarda üzmə qabiliyyətini saxlamağa kömək edən üzmə qovuğu yoxdur. Bu funksiyanı orqanizmin digər quruluş xüsusiyyətləri yerinə yetirir: yüngül qığırdaq skeleti, piylə zəngin böyük qaraciyər, həmçinin suda əlavə qaldırıcı qüvvə yaradan üzgəclər və daimi hərəkət.
Qığırdaq sümükdən təxminən iki dəfə az sıxlığa malik olsa da, bu, onun zəif olması demək deyil. Skeletin möhkəmliyini artırıcı mineralların toplandığı çənələr və fəqərələr daha çox möhkəmləndirilmişdir.
Tez-tez köpəkbalıqlarının dişləri ilə bağlı da sual yaranır. Onların sərtliyinə baxmayaraq, dişlər də sümük deyil.
Dişlər əsasən dentindən ibarətdir və insan dişlərinin quruluşuna bənzər toxumalardan olan emaloid qatı ilə örtülmüşdür. Məhz bu xüsusiyyət köpəkbalıqlarının qalıqları arasında ən çox dişlərin tapılmasını izah edir.
Qığırdaq skelet qalıq şəklində çox nadir hallarda qalır, dişlər isə süxurlarda milyonlarla il qala bilər. Bundan əlavə, köpəkbalıqları həyatları boyu dişlərini daim dəyişirlər, buna görə də bir heyvan özündən xeyli miqdarda diş qoyub gedir.
Eyni zamanda, müasir tədqiqatlar sümüklərin olmamasının köpəkbalıqlarının ibtidai xüsusiyyəti olması fikrini şübhə altına alır. Getdikcə daha çox qalıq tapıntıları çənəli onurğalıların ümumi əcdadlarının daha çox sümük toxumasına malik ola biləcəyini, qığırşaqlı balıqlar xəttinin nümayəndələrinin isə onun əhəmiyyətli bir hissəsini məhz təkamül prosesində itirdiyini göstərir. Bununla belə, alimlər qeyd edirlər ki, bu dəyişikliklərin dəqiq ardıcıllığı hələ də müzakirə mövzusu olaraq qalır.
Bu fərziyyənin sübutlarından biri 2020-ci ildə Martin Brazo nun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu tərəfindən təsvir edilən kəşf oldu. Alimlər təxminən 410 milyon il əvvəl yaşamış qalıq zirehli balıq Minjinia turgenensis növdə tədqiqat apardılar. Onun kəlləsində müasir sümüklü onurğalıların daxili skeletinin əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edən toxuma - yaxşı qorunub saxlanılmış endoxondral sümük aşkar edildi.
Tədqiqatçılar bundan əvvəl yaşı təxminən 380 milyon il olan başqa qədim balığı - Gogoselachusu təsvir etmişdilər. Onun müasir köpəkbalıqlarının qığırnağından quruluşuna görə fərqlənən qeyri-adi minerallaşmış qığırnağı var idi.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu tapıntı onların skeletinin təkamülünün erkən mərhələlərindən birini əks etdirə bilər.
Alimlər qeyd edirlər ki, köpəkbalıqlarının tarixi 400 milyon ildən çoxdur. Məhz buna görə də onların sümüksüz skeletinə bu gün təkamülün başa çatmamış mərhələsi kimi deyil, yüksək ixtisaslaşmış anatomik xüsusiyyət kimi baxırlar.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş











Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü
Rusiyalı milyarderlər Putindən sonrakı dövrə hazırlaşır: Kremldə hakimiyyət dəyişikliyi ssenariləri müzakirə olunur
Novxanıda sərnişinlər avtobusda ekstrim yaşadı - Video
Rəşid Mahmudovun evində partlayış baş verib?
637 balla universitetə qəbul olmuşdu: Yataqxanada ölən tələbə ilə bağlı yeni təfərrüat
Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq
Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığının gələcəyə hesablanmış istiqamətləri
Prezident İlham Əliyevdən milli teleradioya mühüm mesaj: Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği strateji vəzifədir
Azərbaycan-Böyük Britaniya: regional sabitlik və qlobal əməkdaşlıq perspektivləri
Netanyahunun sosial şəbəkə hesablarına kiberhücum oldu - FOTO
Kadir İnanırın mirasının məbləği açıqlandı
Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ başlayır
1960-cı ildə proqnozlaşdırılan "qiyamət günü" gəldi
Azərbaycan-Böyük Britaniya arasında əməkdaşliq perspektivləri
Ev sahibi kirayəçini məhkəmə qərarı olmadan evdən çıxara bilərmi? - Qanun nə deyir? - ƏMLAK EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA