Kartdan-karta köçürmələrə limit: Yeni qaydalar kimlərə və necə təsir edəcək? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Kartdan-karta köçürmələrə limit: Yeni qaydalar kimlərə və necə təsir edəcək? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMAAvqustun 1-dən Azərbaycanda kartdan-karta pul köçürmələri üzrə yeni məhdudiyyətlərin tətbiqinə başlanılıb. Yeni qaydalara əsasən, bir bank kartı ilə gün ərzində maksimum 5 kartdan-karta köçürmə əməliyyatı aparmaq mümkündür, aylıq köçürmə məbləği isə 20 min manatla məhdudlaşdırılıb. Eyni zamanda, vətəndaşın özünə məxsus bank kartları arasında həyata keçirdiyi köçürmələr bu məhdudiyyətlərə şamil edilmir.

Yeni qərar cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bir tərəfdən bunun kölgə iqtisadiyyatının həcmini azaltmaq, vergidən yayınma hallarının qarşısını almaq və sahibkarlıq fəaliyyətinin rəsmi ödəniş kanalları üzərindən aparılmasını təşviq etmək məqsədi daşıdığı bildirilir. Digər tərəfdən isə bəzi vətəndaşlar və kiçik sahibkarlar yeni məhdudiyyətlərin gündəlik maliyyə əməliyyatlarına necə təsir edəcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. Bəs tətbiq edilən dəyişikliklərin iqtisadi əsaslandırması nədir və bu addım ölkədə nağdsız ödənişlərin inkişafına hansı təsiri göstərə bilər?

Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında biıdirdi ki, bu mövzu həqiqətən son günlərin ən çox müzakirə olunan iqtisadi qərarlarından biridir. Gəlin nə baş verdiyini və hər iki tərəfin arqumentlərini aydınlaşdıraq.

Qərarın mahiyyəti: Azərbaycan Mərkəzi Bankı ilə kommersiya bankları arasında əldə olunan razılığa əsasən, 1 avqust 2026-cı ildən etibarən kartdan-karta ("card-to-card") əməliyyatlara yeni məhdudiyyətlər tətbiq olunub. Konkret olaraq: bir kartdan gündə maksimum 5 mədaxil və 5 köçürmə əməliyyatı aparıla bilər, aylıq ümumi köçürmə məbləği isə 20 000 manatla məhdudlaşdırılıb. Gündəlik məbləğ üzrə ayrıca limit yoxdur, əsas həddi aylıq 20 min manat təşkil edir. Diqqətəlayiqdir ki, bu limitlər şəxsin özünə məxsus kartlar arasındakı köçürmələrə şamil olunmur. Bundan əlavə, elektron pul kisələrinin sayına da limit qoyulub - manatla maksimum 2, hər xarici valyutada isə 1 elektron cüzdan.

Elan olunan səbəb: Rəsmi izaha görə, bu addım rəqəmsal ödənişlərdə şəffaflığın artırılması, dələduzluq hallarının qarşısının alınması və şübhəli əməliyyatların aşkarlanmasına yönəlib. Bank Assosiasiyası (ABA) və Fintex Assosiasiyasının birgə açıqlamasında bu, "ödəniş alətlərindən sui-istifadə risklərinin minimallaşdırılması" kimi təqdim olunub. İqtisadçıların əksəriyyəti isə real səbəbi daha konkret izah edir: kartdan-karta köçürmələr uzun müddətdir POS-terminal əvəzinə istifadə olunaraq vergidən yayınma vasitəsinə çevrilib - satıcılar müştəridən nağdsız ödəniş alarkən rəsmi kassa/terminal yerinə şəxsi kartına köçürmə tələb edir, bu da dövriyyəni vergidən gizlədir. Eyni zamanda qanunsuz mərc oyunları və digər qeyri-şəffaf əməliyyatlarla mübarizə də səbəblər arasında qeyd olunur.

Tənqid və narazılıq nöqtələri: Qərar ictimaiyyətdə həm dəstək, həm də ciddi etirazla qarşılanıb. Əsas tənqid xətləri bunlardır:
Prinsipial etiraz: bəzi ekspertlər hesab edir ki, vicdanlı vətəndaşın öz qanuni vəsaitini (məsələn, borcun geri qaytarılması, ailə üzvləri arasında pul göndərilməsi) sərbəst şəkildə köçürmək hüququ məhdudlaşdırılır, halbuki mənbə şəffaf olduqda bunun araşdırılması dövlət üçün çətin olmamalıdır.
Metodun qeyri-adiliyi: tənqidçilər qeyd edir ki, normal bazar iqtisadiyyatında kommersiya bankları öz dövriyyəsini azaldacaq belə məhdudiyyəti "könüllü" tətbiq etməzdi - bu, faktiki olaraq mərkəzləşdirilmiş qərardır, sadəcə formal razılıq şəklində təqdim olunur.
Əlaqədar tərəflərə təsir: yardım toplama kampaniyaları aparan insanlar, kiçik biznes sahibləri və mütəmadi böyük məbləğ köçürən vətəndaşlar üçün bu, əlavə maneə yaradır.

Əks-effekt riski: bir sıra iqtisadçılar xəbərdarlıq edir ki, bu addım insanları yenidən nağd hesablaşmalara qaytara bilər - yəni nağdsız iqtisadiyyatı inkişaf etdirmək məqsədi daşıyan tədbir əslində əks nəticə verə bilər, çünki insanlar məhdudiyyətdən yayınmaq üçün nağda üz tuta bilər.
Şəffaflıq çatışmazlığı: media araşdırmaları bildirir ki, limitlərin tətbiqi üzrə vahid, açıq meyarlar və ətraflı statistika ictimaiyyətə təqdim olunmayıb, bu da qərarın effektivliyini qiymətləndirməyi çətinləşdirir.

Ümumiləşdirsək: qərarın əsas məqsədi - vergidən yayınma və qeyri-şəffaf pul dövriyyəsi ilə mübarizə - prinsipcə əsaslıdır və bir çox ölkədə oxşar tənzimləmələr mövcuddur. Amma tətbiq üsulu (bank razılığı formatında, aydın kriteriyalar olmadan) və vicdanlı istifadəçilərə yaratdığı əlavə çətinlik ictimai etirazın əsas mənbəyidir. Bu addımın nə dərəcədə effektiv olacağı, yoxsa sadəcə nağd dövriyyəni artıracağı hələlik açıq sualdır və bunu vaxt göstərəcək.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 3021   Tarix: 03 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bakı metrosunda NFC ilə 74 milyona yaxın ödəniş həyata keçirilib

Son 1 ildə "Bakı Metropliteni" QSC-də NFC ilə 73 milyon 889 min 384 ödəniş həyata keçirilib. Bu barədə -a səhmdar cəmiyyətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, bu, ümumi ödənişli sərnişinlərin 63,8 %-ni təşkil edir. NFC-dən ən çox istifadə 8 milyon 57 min 376 ödənişlə 2026-cı ilin aprel ayınd

4 noyabr
.

Azərbaycanda pambıq istehsalının 4 illik proqnozu açıqlanıb

Gələn il Azərbaycanda pambıq istehsalının 351,9 minə tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Məlumata görə, bu, 2026-cı il proqnozuna nisbətən 11,1 % çoxdur. 2028-ci ildə pambıq istehsalının 373,8 min to

15 noyabr
.

Baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 50 % artırılır

Azərbaycanda gələn ildən baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 30 manat olacaq. "Report" xəbər verir ki, bu, Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında qanun layihəsində öz əksini tapıb. Sənəd 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxildir. Gazırda baytarlıq pasportunun verilməsinə gör

5 noyabr
.

Azərbaycanda pul bazası 25 mlrd. manatı ötüb

Bu il noyabrın 1-i tarixinə Azərbaycanda pul bazası 25 milyard 146.1 milyon manata bərabər olub. bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir. Məlumata görə, son bir ayda pul bazası 1,32% artıb. İllik müqayisədə isə pul bazası 17,53% artıb

3 noyabr
.

Azərbaycanda planşetlərdə "İOS"un bazar payı 45 % azalıb

Bu ilin oktyabr ayında Azərbaycanda mobil cihazlarda "Android" əməliyyat sisteminin bazar payı 82,39 % təşkil edib. "Report"un "Statcounter" agentliyinin son hesabatına istinadən verdiyi xəbərə görə, bu, sentyabr ayına nisbətən 1,92 faiz bəndi az, 2025-ci ilin oktyabr ayını

2 noyabr
.

Azərbaycan Türkiyədən geyim idxalına çəkdiyi xərcləri 21 %-dən çox artırıb

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycan Türkiyədən 54,094 milyon ABŞ dolları dəyərində geyim idxal edib. Türkiyə İxracatçılar Məclisinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 21,4 % çoxdur. Oktyabrda Türkiyə Azərbaycana 4,927 milyon ABŞ dolları dəyərində geyim ixra

9 noyabr
.

Qızılın qiyməti son bir ilin minimumuna düşdü

Dünya bazarında qızılın qiyməti 2025-ci il oktyabrın 2-dən bəri ilk dəfə 3 850 dollar həddindən aşağı enib. bu barədə ticarət platformasının məlumatlarına istinadən məlumat verir. Bildirilib ki, "Comex" birjasında 2026-cı ilin dekabrında tədarük ediləcək qızıl fyuçerslərinin qiyməti 1,15 fai

16 noyabr
.

Hotellərə yeni tələb qoyulur

Azərbaycanda hotellərin üzərinə yeni tələb qoyulur. xəbər verir ki, sözügedən məsələ Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Layihəyə əsasən, mehmanxana (hotel) və sanatoriya fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən onların rüb ərzində xidmət göstərdiyi ölkəyə turis

5 noyabr
.

Türk İnvestisiya Fondu Türkiyədə ilk maliyyələşdirməni həyata keçirib

Türk İnvestisiya Fondu (TİF) kənd yerlərində fəaliyyət göstərən mikro, kiçik və orta müəssisələrin maliyyə vəsaitlərinə çıxışını genişləndirmək, qadın sahibkarları dəstəkləmək, dayanıqlı kənd təsərrüfatını və yaşıl investisiyaları təşviq etmək məqsədilə Niderland İnkişaf Bankının (FMO) təşkil etdiy

12 noyabr