Yay tətilindən sonra məktəbə adaptasiya: Valideynlər və müəllimlər nələrə diqqət etməlidir? - ARAŞDIRMA

Uşaqların yay tətilindən sonra məktəbə adaptasiyası çətin olur. Bəzi mütəxəssislərin məktəbin başlamasına bir neçə həftə qalmış uşağın gündəlik həyat tərzinin tədricən dərs rejiminə uyğunlaşdırılması adaptasiya prosesini xeyli asanlaşdırdığını bildirir.

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.aza danışan sosioloq Nəzrin Əhmədzadə bildirib ki, yay tətilindən sonra məktəbə qayıdış uşaqlar üçün həm sevindirici, həm də müəyyən çətinliklərlə müşayiət olunan mərhələdir:

"Uzun müddət sərbəst rejimdə olan şagirdin yenidən dərs cədvəlinə, erkən oyanmağa, ev tapşırıqlarına və məktəb qaydalarına uyğunlaşması vaxt tələb edə bilər. Adaptasiyanı asanlaşdırmaq üçün tətilin son günlərində yuxu və oyanma saatları tədricən məktəb rejiminə uyğunlaşdırılmalıdır.Dərs ləvazimatları əvvəlcədən hazırlanmalı, məktəbə qayıdışla bağlı müsbət ab-hava yaradılmalıdır.İlk günlərdə uşağa həddindən artıq dərs yükü verilməməlidir.Uşağın məktəblə bağlı narahatlıqları dinlənilməli və ona dəstək göstərilməlidir.Gün ərzində fiziki fəaliyyət, açıq havada vaxt keçirmək və düzgün qidalanma təmin edilməlidir.Valideynlər uşağı digər şagirdlərlə müqayisə etmək əvəzinə, onun özünə uyğun tempdə irəliləməsinə şərait yaratmalıdır.Adətən uyğunlaşma mərhələsi tədricən keçir. Lakin uşaq uzun müddət məktəbə getməkdən ciddi şəkildə çəkinirsə, davamlı narahatlıq və ya gündəlik fəaliyyətinə mane olan problemlər müşahidə olunursa, məktəb psixoloqu və ya digər uyğun mütəxəssislə danışmaq faydalıdır".

Psixoloq Leyla Alışova söyləyib ki, yay tətilindən sonra məktəbə qayıdış uşağın psixoloji vəziyyətinə də təsir edə bilər:

"Uzun müddət sərbəst rejimdə olan şagird yenidən dərs, qiymətləndirmə, müəllim və sinif yoldaşları ilə bağlı məsuliyyətlərə uyğunlaşmalıdır. Bu zaman da uşaqlarda müəyyən psixoloji çətinliklər ortaya çıxır.

Əsasən ortaya çıxan psixoloji çətinliklər aşağıdakılardır:

-Məktəbə qayıtmaqla bağlı həyəcan və narahatlıq;
-Dərs yükünün artacağından qorxu;
-Qiymətlər və imtahanlarla bağlı stress;
-Sinif yoldaşları ilə münasibətlərə dair narahatlıq;
-Əvvəlki məktəb uğursuzluqlarının yenidən yaşanacağından qorxu;
-Yuxu və diqqət rejiminin dəyişməsi;
-Motivasiyanın ilk günlərdə aşağı olması.

Bu mərhələdə valideynlərin dəstəyi mühümdür. Uşağı danlamaq və yüksək nəticə tələb etmək əvəzinə, onun narahatlıqlarını dinləmək, məktəb haqqında müsbət danışmaq və gündəlik rejimi tədricən bərpa etmək daha faydalıdır.
Əsas məqsəd uşağın məktəbə yalnız akademik deyil, emosional və sosial baxımdan da rahat şəkildə uyğunlaşmasına kömək etməkdir".

Təhsil üzrə ekspert Ramin Nurəliyev vurğulayıb ki, yay tətilindən sonra məktəbə adaptasiyada müəllimlərin rolu böyükdür:

"Tətildən sonra şagirdlərin məktəb rejiminə qayıtması müəyyən vaxt və psixoloji uyğunlaşma tələb edir. Bu mərhələdə müəllimlərin münasibəti və düzgün yanaşması şagirdlərin məktəb mühitinə daha rahat alışmasına kömək edir. Müəllimlərin əsas rolu şagirdləri ilk günlərdə mehriban və pozitiv qarşılamalıdırlar, tətil sonrası dərs yükünü tədricən artırmalıdırlar. Əsas da şagirdlərdən dərhal yüksək nəticə gözləmək əvəzinə, onların əvvəlki rejimə uyğunlaşmasına şərait yaratmalı, sinifdə rahat və təhlükəsiz psixoloji mühit formalaşdırmalı, məktəblilərin yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və motivasiya azalmasını nəzərə almalı, maraqlı və interaktiv fəaliyyətlərdən istifadə etməklə dərsə həvəsi artırmalıdırlar. Ən önəmlisi isə şagirdlərlə ünsiyyət quraraq onların məktəbə qayıdışla bağlı çətinliklərini dinləməli, valideynlərlə əməkdaşlıq edərək uşağın məktəb rejiminə uyğunlaşmasını dəstəkləməlidirlər. Bir sözlə müəllim yalnız bilik verən şəxs deyil, həm də şagirdin məktəbə psixoloji uyğunlaşmasında mühüm dəstəkçidir. Səbirli, anlayışlı və motivasiyaedici yanaşma yeni dərs ilinin daha uğurlu başlanmasına şərait yaradır".

Telegramda izləyin