Metroda təmir, avtobusda ödəniş: Yeni qərar sərnişinlərin narazılığına səbəb olub - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Avqustun 15-dən Bakı metrosunda Qırmızı və Yaşıl xətlərin ayrılması layihəsinin əsas tikinti mərhələsinə başlanılır. Bu səbəbdən sərnişinlərin rahat hərəkətini təmin etmək məqsədilə bir sıra ekspress avtobus marşrutları istifadəyə veriləcək. Lakin bu avtobuslardan istifadənin ödənişli olacağı açıqlanıb və qərar ictimaiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Bir çox vətəndaş hesab edir ki, metroda aparılan təmir işləri səbəbindən yaranan məhdudiyyətlər sərnişinlərin seçimindən irəli gəlmədiyi üçün alternativ marşrutların ödənişsiz olması daha məqsədəuyğun olardı.

Digər tərəfdən isə bu xidmətin ümumi ictimai nəqliyyat sisteminin bir hissəsi olduğu bildirilir. Bəs görəsən, təmir müddətində təşkil olunan alternativ marşrutların ödənişli olması nə dərəcədə əsaslı qərardır?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, metroda təmir işləri ilə əlaqədar təşkil olunan alternativ marşrutların ödənişli olması məsələsi həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan qiymətləndirilməlidir. Onun sözlərinə görə, bir tərəfdən, bu marşrutlarda xidmət göstərən avtobusların istismarı, yanacaq, texniki xidmət, sürücü əməyinin ödənilməsi və digər əməliyyat xərcləri mövcuddur: "Bu baxımdan müəyyən ödənişin tətbiqi iqtisadi cəhətdən başadüşüləndir.
Digər tərəfdən, nəzərə almaq lazımdır ki, sərnişinlər bu marşrutlardan öz seçimlərinə görə deyil, metroda aparılan təmir işləri səbəbindən istifadə etməyə məcbur olurlar. Yəni burada söhbət əlavə nəqliyyat xidmətindən deyil, müvəqqəti olaraq metro xidmətini əvəz edən alternativ nəqliyyat vasitəsindən gedir. Bu səbəbdən vətəndaşların əlavə maliyyə yükü ilə üzləşməsi sosial baxımdan müzakirə doğuran məsələdir.

Ən optimal yanaşma ondan ibarət ola bilər ki, alternativ avtobus marşrutları mövcud ictimai nəqliyyat tarifləri çərçivəsində fəaliyyət göstərsin və ya metro kartı ilə inteqrasiya olunsun. Məsələn, sərnişin metroya daxil olmaq üçün ödəniş edibsə və təmir səbəbindən avtobusdan istifadə etməyə məcburdursa, həmin marşrut üzrə əlavə ödəniş tələb olunmaması daha ədalətli görünər. Bu yanaşma bir çox ölkələrdə də tətbiq olunur və sərnişin məmnuniyyətinin qorunmasına xidmət edir.

Əgər avtobus marşrutları ayrıca ödəniş əsasında fəaliyyət göstərəcəksə, tarifin sosial baxımdan əlçatan olması, marşrutların sayı və hərəkət intervalının sərnişin axınına uyğun təşkil edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əks halda, vətəndaşlar həm əlavə xərc çəkəcək, həm də vaxt itkisi ilə üzləşəcəklər ki, bu da təmir işlərinə münasibəti mənfi istiqamətdə təsirləndirə bilər.

Ümumilikdə, metroda təmir işləri şəhər nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi üçün vacibdir və bu cür layihələr müəyyən müvəqqəti narahatlıqlar yaradır. Lakin həmin narahatlıqların sosial təsirini minimuma endirmək üçün alternativ nəqliyyatın mümkün qədər əlçatan, rahat və sərnişinlər üçün əlavə maliyyə yükü yaratmayan model əsasında təşkil edilməsi daha məqsədəuyğun olardı. Bu, həm ictimai etimadın qorunmasına, həm də təmir müddətində nəqliyyat sisteminin səmərəli fəaliyyətinə müsbət təsir göstərə bilər".

Telegramda izləyin