Ailədə neçənci uşaq olmağımız sağlamlığımıza təsir edirmiş
Yeni və genişmiqyaslı araşdırma doğum sırası ilə müxtəlif xəstəliklərin inkişaf riski arasında əvvəllər düşünüldüyündən daha geniş əlaqənin olduğunu ortaya qoyub.
"Qafqazinfo" xəbər verir ki, "Nature Health" jurnalında dərc olunan araşdırmada iki uşaqlı ailələrdən 10 milyondan çox insanın məlumatları təhlil edilib.
Tədqiqatçılar psixi pozğunluqlardan həzm problemlərinə qədər 150 fərqli xəstəliklə doğum sırası arasında əhəmiyyətli əlaqələr müəyyənləşdiriblər.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, ilk doğulan uşaqlarda autizm və diqqət çatışmazlığı hiperaktivlik pozğunluğu (ADHD) kimi neyroinkişaf problemlərinə daha çox rast gəlinir.
İlk doğulanlarda uşaqlıq dövründə başlayan sinir sistemi pozğunluğu olan "Tourette" sindromu, obsesiv-kompulsiv pozğunluq (OKB), həmçinin sızanaq və astma inkişaf riskinin də daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
Bundan əlavə, ilk doğulan uşaqlarda immun sistemi ilə əlaqəli allergiyaların, o cümlədən, ot qızdırması və ekzemanın inkişaf riski də daha yüksək ola bilər.
Araşdırmada daha sonra doğulan uşaqların isə maddə asılılığı, həzm problemləri və herpes zoster kimi bəzi yoluxucu xəstəliklərə daha həssas olduğu müəyyənləşdirilib.
Tədqiqatçılar ikinci doğulan uşaqlarda maddə asılılığı riskinin artmasını, əsasən, sosial amillərlə əlaqələndirirlər. Onların fikrincə, böyük bacı-qardaşların davranışlarının təqlid edilməsi və ya daha sonra doğulan uşaqların riskli davranışlara daha meyilli olması bu əlaqədə rol oynaya bilər.
Tədqiqat müəllifləri doğum sırası ilə xəstəlik riski arasındakı əlaqələrin fizioloji, immunoloji və sosial mexanizmlərin birləşməsi ilə bağlı ola biləcəyini bildirirlər.
Xüsusilə allergiya və tənəffüs xəstəlikləri ilə bağlı fərqlərin erkən yaşlarda mikroblara məruz qalma ilə əlaqəli ola biləcəyi ehtimal edilir.
Kiçik bacı-qardaşlar erkən yaşlarından böyük bacı-qardaşların evə gətirdiyi daha geniş çeşiddə mikroblarla qarşılaşırlar. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu erkən mikrob təması immun sisteminin tolerantlığının formalaşmasına və inkişafına təsir göstərə bilər.
Araşdırmada həmçinin bacı-qardaşlar arasındakı yaş fərqi azaldıqca kiçik uşaqlar üçün bu qoruyucu təsirin gücləndiyi müəyyən edilib. Bu nəticənin mikrobların birbaşa paylaşılması ehtimalını dəstəklədiyi bildirilir.
Tədqiqatın nəticələri doğum sırasının insanın gələcək sağlamlığını təkbaşına müəyyən etdiyini göstərmir. Müəlliflər müşahidə olunan əlaqələrin müxtəlif bioloji və sosial amillərin təsiri ilə formalaşa biləcəyini vurğulayırlar.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 801 Tarix: 07 avqust 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşKlozetin içinə 1 ədəd su şüşəsi qoyun, fərqi görün
Evdə su sərfiyyatını azaltmaq məqsədilə klozet rezervuarlarına plastik şüşə qoyulması üsulu yenidən gündəmə gəlib. Mütəxəssislər düzgün quraşdırmanın vacibliyinə diqqət çəkiblər. xəbər verir ki, ev şəraitində su istehlakını azaltmaq üçün köhnə bir praktika olan rezervuara plastik şüşə yerləşdirmə üsul
7 noyabr"WhatsApp"da yenilik: profillər BELƏ GÖRÜNƏCƏK - FOTO
"WhatsApp" istifadəçiləri şəxsi profillərinə üz qabığı fotosu əlavə edə biləcəklər. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yeni funksiya əvvəlcə "Android"in beta versiyasında sınaqdan keçirilib, indi isə "iOS" istifadəçiləri üçün də əlçatan olmağa başlayıb. Yenilik sayəsind
8 noyabrRent a car üçün ən çox seçilən avtomobillər hansıdır?
Sedan, yoxsa krossover icarəyə götürmək istəyirsiniz? Avtomobil seçərkən nələrə diqqət edilməlidir? Rent a car üçün ekonom, sedan, SUV və miniven avtomobillər təklif olunur. Avtomobillər salon genişliyi, yanacaq sərfiyyatı və baqaj həcminə görə fərqlənir. Ekonom sinif rent a car avtomobilləri. Az yanaca
17 noyabrSoyuducudakı bu düymə tərəvəzin taleyini həll edir
Soyuducuda saxlanılan tərəvəzlərin tez solması və ya çürüməsi bir çox evdə qarşılaşılan problemlərdəndir. Lakin soyuducuların tərəvəz bölməsində (crisper) olan kiçik sürgülü düymə meyvə və tərəvəzlərin daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir. xəbər verir ki, çəkməcənin içindəki nəmlik səviyyəsin
15 noyabrKartof qaynadarkən 1 stəkan əlavə edin - dağılmır, qabığı öz-özünə soyulur
Mətbəxdə kartof qaynadarkən dağılmasının və ya isti qabığını soyarkən barmaqlarınızı yandırmağın qarşısını alan sadə bir üsul mövcuddur. Qaynama suyuna əlavə edilən 1 stəkan sirkə kartofun dağılmasının qarşısını alır və qabığının tək toxunuşla soyulmasını təmin edir. xəbər verir ki, kartofun tərkibindək
15 noyabrQadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB
Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay
15 noyabrGöbələkləri bişirməzdən əvvəl yumaq lazımdırmı?
Göbələklərin hazırlanması zamanı ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri onların yuyulmasıdır. Bəzi insanlar göbələkləri suya salmağın onların dadını dəyişdirdiyini düşünür, digərləri isə bişirməzdən əvvəl mütləq yuyulmasını vacib hesab edir. Göbələklərin səthində torpaq və digər çirkləndiricilər qal
12 noyabrÖlümdən iki gün əvvəl orqanizmdə nə baş verir?
Həyatın son 48 saatında insan orqanizmi həyati funksiyalarını qorumaq qabiliyyətini tədricən itirir. Həyatın son 48 saatında insan bədəni nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə məruz qala bilər. İnsan zəifləyir, daha çox yatır, yeməyə az maraq göstərir və nəfəs alma və qan dövranı tədricən dəyişir. Bu təzahürlə
15 noyabr