İdxal 27,6% azaldı: Azərbaycanda xaricdən məhsul alışları niyə kəskin düşüb? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

İdxal 27,6% azaldı: Azərbaycanda xaricdən məhsul alışları niyə kəskin düşüb? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMAAzərbaycanın xarici ticarətində ilin ilk yarısında diqqətçəkən dəyişiklik baş verib. Yanvar-iyun aylarında ölkənin idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 27,6 faiz azalaraq 8,34 milyard dollar təşkil edib. Rəqəmlər ilk baxışdan Azərbaycanın xaricdən daha az məhsul almağa başladığını göstərsə də, idxalın azalmasının arxasında yalnız daxili tələbin zəifləməsi dayanmayıb. İdxalın strukturunda baş verən dəyişikliklər, ayrı-ayrı məhsul qrupları üzrə qiymət və həcm fərqləri də yekun göstəriciyə təsir edə bilər. Bu vəziyyət isə başqa bir sualı gündəmə gətirir: idxalın belə ciddi azalması Azərbaycan bazarında məhsul bolluğuna, qiymətlərə və istehlakçıların seçim imkanlarına necə təsir edəcək?

Digər tərəfdən, daxili istehsalın idxalı əvəzləməsi baş verirsə, bu, yerli sahibkarlar və istehsalçılar üçün hansı imkanları yarada bilər? Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, ilin ilk altı ayında qeyri-neft-qaz sənayesində 4,1 faiz, kənd təsərrüfatında isə 2,2 faiz artım qeydə alınıb.
İdxal 27,6% azaldı: Azərbaycanda xaricdən məhsul alışları niyə kəskin düşüb? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, idxalın 27,6 faiz azalması ilk baxışda Azərbaycanın xaricdən daha az məhsul aldığı təsəvvürü yaradır, amma bunu birbaşa daxili tələbin zəifləməsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Burada əsas məsələ idxalın hansı məhsullar hesabına azaldığıdır. Onun sözlərinə görə, son məlumatlar göstərir ki, azalma bütün məhsul qruplarında eyni deyil; bəzi ərzaq məhsullarının və digər istehlak mallarının idxalı davam edir: "Buna görə 27,6 faizlik ümumi geriləmənin müəyyən hissəsi böyük həcmli investisiya, sənaye və digər qeyri-ərzaq məhsullarının idxalındakı dəyişikliklərlə bağlı ola bilər. Əgər idxalın azalması yerli istehsalın artması hesabına baş verirsə, bu, Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün müsbət haldır. Yəni əvvəllər xaricdən gətirilən məhsulun ölkə daxilində istehsal olunması həm valyutanın ölkədən çıxmasının qarşısını alır, həm də yerli sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafına stimul verir. Son dövrdə kənd təsərrüfatında və emal sektorunda artımın müşahidə olunması bu baxımdan müəyyən imkanların formalaşdığını göstərir.

Amma idxalın azalmasının digər səbəbi daxili tələbin və investisiya fəallığının zəifləməsi olarsa, mənzərə dəyişir. Çünki maşın və avadanlıq, xammal, tikinti materialları və digər istehsal vasitələrinin idxalının azalması gələcəkdə investisiyaların və istehsalın artım tempinə mənfi təsir göstərə bilər.
Daxili bazara təsir də məhsul qruplarından asılı olacaq. Əgər idxalı azalan məhsulların yerli istehsalı kifayət qədərdirsə, bazarda ciddi problem yaranmaya bilər. Əksinə, daxili istehsalın ödəyə bilmədiyi məhsulların idxalı kəskin azalarsa, təklif məhdudlaşa və qiymətlər yüksələ bilər. Xüsusilə ərzaq, dərman, xammal və bəzi sənaye məhsullarında belə risk daha həssasdır.

Digər tərəfdən, idxalın azalması avtomatik olaraq qiymətlərin artacağı demək deyil. Xarici məhsullara tələbin azalması, dünya bazarında qiymətlərin ucuzlaşması və manatın sabit qalması idxal xərclərini aşağı sala bilər. Bu halda idxalın fiziki həcmi və dəyəri azalmaqla yanaşı, daxili qiymətlərə də ciddi təzyiq yaranmaya bilər.

Məncə, 27,6 faizlik azalmanı qiymətləndirərkən əsas sual "Azərbaycan daha az məhsul alırmı?" yox, "Azərbaycan niyə daha az məhsul alır?" olmalıdır. Əgər səbəb yerli istehsalın idxalı əvəz etməsidirsə, bu, iqtisadiyyat üçün müsbət struktur dəyişikliyidir. Əgər səbəb daxili tələbin, investisiyaların və biznes fəallığının zəifləməsidirsə, bu artıq diqqətlə izlənilməli siqnaldır.

Ən müsbət ssenari isə idxalın azalmasının yerli istehsalın artması ilə paralel getməsidir. Bu halda Azərbaycan həm xarici valyutaya qənaət edir, həm qeyri-neft iqtisadiyyatını genişləndirir, həm də daxili bazarın daha böyük hissəsini öz istehsalı hesabına təmin edir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 923   Tarix: 14 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Bakı metrosunda NFC ilə 74 milyona yaxın ödəniş həyata keçirilib

Son 1 ildə "Bakı Metropliteni" QSC-də NFC ilə 73 milyon 889 min 384 ödəniş həyata keçirilib. Bu barədə -a səhmdar cəmiyyətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, bu, ümumi ödənişli sərnişinlərin 63,8 %-ni təşkil edir. NFC-dən ən çox istifadə 8 milyon 57 min 376 ödənişlə 2026-cı ilin aprel ayınd

4 noyabr
.

Azərbaycanda pambıq istehsalının 4 illik proqnozu açıqlanıb

Gələn il Azərbaycanda pambıq istehsalının 351,9 minə tona çatacağı proqnozlaşdırılır. "Report" xəbər verir ki, bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinin layihəsində öz əksini tapıb. Məlumata görə, bu, 2026-cı il proqnozuna nisbətən 11,1 % çoxdur. 2028-ci ildə pambıq istehsalının 373,8 min to

15 noyabr
.

Baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 50 % artırılır

Azərbaycanda gələn ildən baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 30 manat olacaq. "Report" xəbər verir ki, bu, Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında qanun layihəsində öz əksini tapıb. Sənəd 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxildir. Gazırda baytarlıq pasportunun verilməsinə gör

5 noyabr
.

Azərbaycanda pul bazası 25 mlrd. manatı ötüb

Bu il noyabrın 1-i tarixinə Azərbaycanda pul bazası 25 milyard 146.1 milyon manata bərabər olub. bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir. Məlumata görə, son bir ayda pul bazası 1,32% artıb. İllik müqayisədə isə pul bazası 17,53% artıb

3 noyabr
.

Azərbaycanda planşetlərdə "İOS"un bazar payı 45 % azalıb

Bu ilin oktyabr ayında Azərbaycanda mobil cihazlarda "Android" əməliyyat sisteminin bazar payı 82,39 % təşkil edib. "Report"un "Statcounter" agentliyinin son hesabatına istinadən verdiyi xəbərə görə, bu, sentyabr ayına nisbətən 1,92 faiz bəndi az, 2025-ci ilin oktyabr ayını

2 noyabr
.

Azərbaycan Türkiyədən geyim idxalına çəkdiyi xərcləri 21 %-dən çox artırıb

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycan Türkiyədən 54,094 milyon ABŞ dolları dəyərində geyim idxal edib. Türkiyə İxracatçılar Məclisinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 21,4 % çoxdur. Oktyabrda Türkiyə Azərbaycana 4,927 milyon ABŞ dolları dəyərində geyim ixra

9 noyabr
.

Qızılın qiyməti son bir ilin minimumuna düşdü

Dünya bazarında qızılın qiyməti 2025-ci il oktyabrın 2-dən bəri ilk dəfə 3 850 dollar həddindən aşağı enib. bu barədə ticarət platformasının məlumatlarına istinadən məlumat verir. Bildirilib ki, "Comex" birjasında 2026-cı ilin dekabrında tədarük ediləcək qızıl fyuçerslərinin qiyməti 1,15 fai

16 noyabr
.

Hotellərə yeni tələb qoyulur

Azərbaycanda hotellərin üzərinə yeni tələb qoyulur. xəbər verir ki, sözügedən məsələ Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklik layihəsində əksini tapıb. Layihəyə əsasən, mehmanxana (hotel) və sanatoriya fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən onların rüb ərzində xidmət göstərdiyi ölkəyə turis

5 noyabr
.

Türk İnvestisiya Fondu Türkiyədə ilk maliyyələşdirməni həyata keçirib

Türk İnvestisiya Fondu (TİF) kənd yerlərində fəaliyyət göstərən mikro, kiçik və orta müəssisələrin maliyyə vəsaitlərinə çıxışını genişləndirmək, qadın sahibkarları dəstəkləmək, dayanıqlı kənd təsərrüfatını və yaşıl investisiyaları təşviq etmək məqsədilə Niderland İnkişaf Bankının (FMO) təşkil etdiy

12 noyabr