Qarabağda Böyük Qayıdış: Qarşıda duran böyük məqsədlər

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra qarşıda duran ən mühüm vəzifələrdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına təhlükəsiz, ləyaqətli və dayanıqlı şəkildə qayıdışının təmin edilməsidir. Bu proses dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramında öz ifadəsini tapır.

Böyük Qayıdış yalnız insanların doğma torpaqlarına qayıtması ilə məhdudlaşmır. Bu, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun müasir, təhlükəsiz və sosial-iqtisadi baxımdan inkişaf etmiş regionlara çevrilməsini nəzərdə tutan genişmiqyaslı quruculuq prosesidir. İşğal dövründə dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin, məktəblərin, xəstəxanaların, mədəniyyət obyektlərinin və digər infrastrukturun bərpası bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.

Qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biri qayıdan insanların rahat yaşayışını təmin edən müasir şəhər və kənd mühitinin yaradılmasıdır. Yeni yaşayış komplekslərinin salınması, yolların, enerji və su xətlərinin, rabitə sistemlərinin qurulması, sosial obyektlərin istifadəyə verilməsi bu istiqamətdə görülən işlərin mühüm hissəsini təşkil edir. Burada əsas prinsip insanların yalnız mənzil təminatı deyil, həm də tamhüquqlu və təhlükəsiz həyat üçün zəruri şəraitlə təmin edilməsidir.

Böyük Qayıdışın mühüm istiqamətlərindən biri də məşğulluq imkanlarının yaradılmasıdır. Regionlarda sənaye müəssisələrinin, kənd təsərrüfatı və emal sahələrinin, turizm obyektlərinin inkişaf etdirilməsi yerli iqtisadi fəallığın artmasına xidmət edir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun zəngin iqtisadi potensialından səmərəli istifadə edilməsi həm qayıdan əhalinin məşğulluğuna, həm də ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinə töhfə verə bilər.
Bu prosesdə azad edilmiş ərazilərin turizm potensialının reallaşdırılması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Zəngilan, Qubadlı, Cəbrayıl və digər rayonların tarixi, mədəni və təbii imkanlarının inkişaf etdirilməsi regionun iqtisadi həyatına yeni dinamizm gətirə bilər. Tarixi-mədəni irsin bərpası isə Böyük Qayıdışın yalnız iqtisadi deyil, həm də mənəvi mahiyyətini gücləndirir.

Qarşıya qoyulan məqsədlər sırasında təhlükəsizlik məsələsi də xüsusi yer tutur. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin minalardan və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənməsi insanların təhlükəsizliyinin təmin olunması, tikinti-quruculuq işlərinin sürətləndirilməsi və davamlı məskunlaşma baxımından mühüm şərtdir.

Böyük Qayıdış eyni zamanda milli-mənəvi yaddaşın və tarixi irsin dirçəldilməsi prosesidir. Uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıtması ailələrin, icmaların və bütövlükdə regionun sosial həyatının yenidən formalaşmasına imkan yaradır. Məktəblərin, mədəniyyət ocaqlarının, məscidlərin və digər tarixi-mədəni abidələrin bərpası bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Gələcək mərhələdə əsas hədəflərdən biri Böyük Qayıdışın davamlı və uzunmüddətli xarakter daşımasını təmin etməkdir. Bunun üçün yeni yaşayış məntəqələrinin iqtisadi cəhətdən dayanıqlı olması, insanların iş və təhsil imkanlarına çıxışının genişləndirilməsi, səhiyyə və sosial xidmətlərin əlçatanlığının təmin edilməsi vacibdir.
Böyük Qayıdış Azərbaycanın müasir tarixində mühüm mərhələdir. Bu proses dağıdılmış ərazilərin bərpası ilə yanaşı, yeni iqtisadi və sosial imkanların yaradılmasına, regionların ölkənin ümumi inkişaf sisteminə daha sıx inteqrasiyasına xidmət edir. Əsas məqsəd Qarabağ və Şərqi Zəngəzuru insanların rahat, təhlükəsiz və firavan yaşadığı, iqtisadi fəallığın və sosial həyatın yüksək səviyyədə olduğu regionlara çevirməkdir.

Nəticə etibarilə, Böyük Qayıdış keçmişdən gələcəyə uzanan böyük quruculuq layihəsidir. Qarşıya qoyulan məqsədlərin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi nəticəsində doğma torpaqlarına qayıdan insanların yeni həyat qurması, regionların potensialının tam reallaşdırılması və Qarabağla Şərqi Zəngəzurun Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafında daha böyük rol oynaması əsas gözləntilər sırasındadır.

David Seliverstov,
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri

Telegramda izləyin