"Moskva 24" efirində Azərbaycana qarşı qərəzli yanaşmalar: informasiya məsuliyyəti və suverenlik prinsipi

Son dövrlərdə Rusiya mediasında Azərbaycanla bağlı səsləndirilən bəzi fikirlər ictimaiyyətin diqqətini cəlb edir. Xüsusilə "Moskva 24" telekanalının efirində Rusiya rəsmiləri və ayrı-ayrı müxbirlər tərəfindən Azərbaycanla bağlı səsləndirilən birtərəfli və qərəzli yanaşmalar iki ölkə arasındakı münasibətlər baxımından ciddi suallar doğurur.
Məsələ yalnız hansısa jurnalistin şəxsi mövqeyinin ifadəsi kimi qiymətləndirilməməlidir. Çünki televiziya efirində səsləndirilən fikirlər geniş auditoriyaya çatır və cəmiyyətin digər ölkə haqqında təsəvvürlərinin formalaşmasına təsir göstərir. Dövlət rəsmilərinin iştirakı ilə səsləndirilən bəyanatlar isə daha böyük siyasi məsuliyyət daşıyır.

"Moskva 24"in Azərbaycanla bağlı materiallarında müxtəlif dövrlərdə fərqli mövqelərin təqdim edildiyi görünür. Məsələn, telekanalın öz resurslarında Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Azərbaycanla münasibətləri "müsbət istiqamətdə" xarakterizə etdiyi və Prezident İlham Əliyevin strateji əməkdaşlıq müqaviləsinin məzmununun inkişaf etdirilməsinə töhfəsini vurğuladığı açıqlama da yayımlanıb. Bu fakt göstərir ki, iki ölkə arasında münasibətlərin real mənzərəsi yalnız ayrı-ayrı mübahisəli çıxışlarla ölçülə bilməz.

Söz azadlığı ilə məsuliyyət arasında sərhəd

Media azadlığı demokratik cəmiyyətin mühüm prinsiplərindən biridir. Jurnalistlərin və ekspertlərin müxtəlif məsələlərə münasibət bildirmək hüququ var. Lakin bu hüquq faktların təhrif olunması, birtərəfli yanaşmanın təqdim edilməsi və başqa dövlətin daxili işlərinə müdaxilə təsiri bağışlayan çağırışların yayılması ilə qarışdırılmamalıdır.
Peşəkar jurnalistikanın əsas prinsiplərindən biri obyektivlikdir. Azərbaycan haqqında material hazırlayan media qurumu mövqelərin balanslı təqdim edilməsinə, faktların yoxlanılmasına və qarşı tərəfin mövqeyinin də auditoriyaya çatdırılmasına diqqət yetirməlidir.

Əks halda informasiya vasitəsi xəbər mənbəyi olmaqdan çıxaraq siyasi qarşıdurmanı dərinləşdirən platformaya çevrilə bilər.Azərbaycanın daxili məsələləri yalnız Azərbaycan xalqının seçimidir
Azərbaycan müstəqil və suveren dövlətdir. Ölkənin siyasi sistemi, konstitusion quruluşu, dövlət idarəçiliyi və daxili siyasət istiqamətləri Azərbaycan xalqının iradəsi və ölkənin qanunları əsasında müəyyən edilir.
Bu baxımdan hər hansı xarici media qurumunun və ya xarici ölkə nümayəndəsinin Azərbaycan dövlətinin daxili siyasi məsələləri ilə bağlı təzyiq və ya göstəriş xarakterli mövqe ortaya qoyması qəbuledilməz yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər.Azərbaycanın mövqeyi dəfələrlə ondan ibarət olub ki, dövlətlərarası münasibətlər qarşılıqlı hörmət, suverenlik və daxili işlərə qarışmamaq prinsipləri üzərində qurulmalıdır.

Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinə media məsuliyyəti

Azərbaycanla Rusiya arasında tarixi, humanitar, iqtisadi və siyasi əlaqələr mövcuddur. İki ölkənin müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığı regionda sabitlik və qarşılıqlı maraqlar baxımından əhəmiyyətlidir.Belə bir şəraitdə media resurslarında səsləndirilən hər bir açıqlama diqqətlə ölçülüb-biçilməlidir. Çünki jurnalist və ekspertlərin emosional və birtərəfli çıxışları cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı etimadın zəifləməsinə səbəb ola bilər.

"Moskva 24"in materiallarında Azərbaycanla bağlı müxtəlif mövqelərin yayımlanması da göstərir ki, medianın təqdim etdiyi informasiya ilə ayrı-ayrı şəxslərin siyasi mövqeyini eyniləşdirmək düzgün olmaz. Lakin efir siyasətinin obyektivliyi və balanslılığı məsələsi hər zaman gündəmdə qalmalıdır. Telekanalın Azərbaycanla bağlı ayrıca materiallarında müxtəlif siyasi bəyanatlar və yanaşmalar təqdim olunub.

Qərəzli informasiya münasibətlərə xidmət etmir
İki dövlət arasında müəyyən fikir ayrılıqlarının yaranması təbii haldır. Lakin belə məsələlərin həlli media vasitəsilə qarşılıqlı ittihamların artırılması deyil, diplomatik dialoq və hüquqi mexanizmlər vasitəsilə həyata keçirilməlidir.
Azərbaycan tərəfinin mövqeyini ifadə edən şəxslərin də xarici media məkanında səsləndirilən iddialara cavab verməsi, faktları ortaya qoyması və ictimaiyyəti düzgün məlumatlandırması vacibdir. Bununla yanaşı, cavabların emosional deyil, faktlara və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanması daha məqsədəuyğundur.

İnformasiya təhlükəsizliyi yeni dövrün əsas çağırışlarından biridir
Müasir dünyada informasiya yalnız xəbər vermək vasitəsi deyil, həm də ictimai rəyə təsir edən mühüm amildir. Televiziya, internet və sosial media vasitəsilə yayılan məlumatlar qısa müddətdə milyonlarla insana çata bilir.
Bu səbəbdən Azərbaycan haqqında yayılan məlumatların obyektivliyi ölkənin informasiya təhlükəsizliyi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Hər hansı ölkənin media resursunda Azərbaycanla bağlı qərəzli məlumatın yayılması qarşı tərəfin həmin informasiyanı yoxlamadan qəbul etməsinə səbəb ola bilər.

Bu mənada Azərbaycan mediasının və ekspert cəmiyyətinin üzərinə də mühüm məsuliyyət düşür: belə materiallara yalnız emosional reaksiya vermək deyil, faktlarla, arqumentlərlə və beynəlxalq hüququn prinsipləri ilə cavab vermək lazımdır.

Qarşılıqlı hörmət alternativsiz prinsipdir

Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin gələcəyi qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıqdan keçir. Hər iki ölkənin dövlət və media nümayəndələrinin bir-birinin suverenliyinə hörmət etməsi, qarşı tərəfin daxili məsələlərinə müdaxilə təsiri yaradan bəyanatlardan çəkinməsi münasibətlərin sağlam inkişafına xidmət edər.

Nəticə etibarilə, "Moskva 24" efirində Azərbaycanla bağlı səsləndirilən qərəzli və birtərəfli fikirlər informasiya məsuliyyəti məsələsini yenidən gündəmə gətirir. Media qurumları cəmiyyətləri qarşı-qarşıya qoyan deyil, faktları obyektiv şəkildə təqdim edən, dialoqa və qarşılıqlı anlaşmaya şərait yaradan platforma olmalıdır.

Azərbaycan öz milli maraqlarını və dövlətçilik prinsiplərini qorumaqla yanaşı, bütün dövlətlərlə, o cümlədən Rusiya ilə münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqluluq və konstruktiv dialoq tərəfdarıdır.
Bu gün əsas məsələ informasiya məkanında qarşıdurmanı deyil, obyektivliyi və məsuliyyəti gücləndirməkdir. Çünki dövlətlərarası münasibətlərin sağlam inkişafı yalnız siyasi və diplomatik dialoqdan deyil, həm də media məkanında nümayiş etdirilən peşəkarlıq və qarşılıqlı hörmətdən asılıdır.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin