Quşlar isti ölkələrin istiqamətini haradan bilirlər?
Quşların hər payız minlərlə kilometr məsafə qət edərək isti ölkələrə uçması təbiətin ən maraqlı hadisələrindən biridir. Onlar nə kompasdan, nə xəritədən, nə də naviqasiyadan istifadə edir, buna baxmayaraq çox vaxt eyni marşrutla gedib geri qayıda bilirlər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər quşların istiqaməti müəyyənləşdirmək üçün bir neçə fərqli mexanizmdən eyni vaxtda istifadə etdiyini bildirirlər.
Köçəri quşlarda cənuba uçmaq instinkti genetik olaraq formalaşır. Hətta bir neçə ay əvvəl yumurtadan çıxmış bəzi gənc quşlar ilk miqrasiya zamanı istiqaməti müəyyən edə bilirlər.
Quşların isti ölkələrə uçmasının əsas səbəbi isə soyuqdan qaçmaq deyil, qışda qida çatışmazlığıdır. Bəzi növlər Türkiyə, Şərqi Avropa və Yaxın Şərqə, digərləri isə daha uzun məsafə qət edərək Afrikaya qədər uçurlar.
Quşların "daxili kompası" var
Quşların ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri maqnitoresepsiya adlanan qabiliyyətdir. Bu hiss onların Yerin maqnit sahəsini qəbul etməsinə və istiqaməti müəyyənləşdirməsinə imkan verir.
Alimlərin fikrincə, bəzi quş növlərinin görmə sistemi maqnit sahəsi barədə məlumatın qəbulunda rol oynayır. Bu mexanizm quşlar üçün bir növ "daxili kompas" funksiyasını yerinə yetirir.
Onlar həmçinin Günəşin, Ayın və ulduzların səmadakı mövqeyindən də istifadə edirlər. Buna görə bəzi köçəri quşlar gecə saatlarında belə düzgün istiqamətdə hərəkət edə bilir.
Çaylar və dağlar da yol göstəricisidir
Quşlar uçuş zamanı relyefə də diqqət yetirirlər. Çaylar, sahil xətləri, dağ silsilələri və digər iri təbii obyektlər onların yaddaşında marşrut göstəricisi kimi qala bilər.
Məhz buna görə bir çox quş növünün çay vadiləri və sahil xətləri boyunca hərəkət etməsi təsadüfi deyil.
Dəniz və okean üzərindən uçan bəzi quşların isə qoxu hissindən də istifadə etdiyi müəyyənləşdirilib. Onlar müxtəlif ərazilərə məxsus qoxuları yadda saxlayaraq özlərinə bir növ "qoxu xəritəsi" yarada bilirlər.
Leylək, durna və qaz kimi bəzi növlərdə isə gənc quşlar daha təcrübəli fərdlərin ardınca uçur. Beləliklə, marşrutu, dayanacaq yerlərini və əsas istiqamətləri öyrənirlər. Sonrakı illərdə həmin yolu artıq müstəqil şəkildə qət edə bilirlər.
Şəhər işıqları quşlara mane olur
Müasir şəhərlərdə gecə işıqlandırması köçəri quşlar üçün ciddi problem yarada bilər. Güclü küçə işıqları və hündür binalardan yayılan işıq xüsusilə gecə miqrasiya edən quşların istiqamətini çaşdıra bilər.
Nəticədə quşlar marşrutdan yayınır, uzun müddət işıq mənbələrinin ətrafında dövrə vurur, yorulur və bəzən binalara çırpılaraq tələf olurlar.
Bu səbəbdən dünyanın bəzi şəhərlərində yaz və payız miqrasiyası dövründə lazımsız gecə işıqlarının söndürülməsi təşviq edilir.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 1584 Tarix: 20 avqust 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşQuru meyvələrin gizli təhlükəsi - Həkimdən xəbərdarlıq
"Quru meyvələr tez-tez şirniyyatlara tam təhlükəsiz və faydalı alternativ kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda sağlamlığa ciddi zərər vura bilər". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı dietoloq Maryana Cutova bildirib. Mütəxəssis xəbərdarlıq edib ki, bol miqdarda quru meyv
13 noyabrPomidoru soyuducuda saxlamayın
Təzə pomidorları soyuducuda saxlamaq onların dadına, ətrinə və quruluşuna mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, pomidorları otaq temperaturunda saxlamaq daha məqsədəuyğundur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, meyvə, tərəvəz və göyərtiləri aldıqdan dərhal sonra soyuducuya yerləşdirmə
14 noyabrPayızda yatmazdan əvvəl bunları edin - Səhərə gümrah oyanmağın yolları
Payız aylarında havaların soyuması, günlərin qısalması və temperaturun dəyişməsi insan orqanizminə təsirsiz ötüşmür. Bu dövrdə yuxu rejiminə diqqət yetirmək, səhərlər yorğun oyanmamaq və sağlamlığı qorumaq üçün yatmazdan əvvəl bəzi sadə qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur. xəbər verir ki, yuxudan əvvə
7 noyabrXurma niyə ağızda büzüşmə yaradır və nə qədər şəkərlidir?
Payızın gəlişi ilə xurma mövsümü də başlayır. Bu dadlı meyvə haqqında cəmiyyətdə müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəziləri xurmanın həddindən artıq şəkərli və kalorili olduğunu düşünür, digərləri isə onun ağızda yaratdığı büzüşmə hissindən narahat olur. Bəs əslində xurma nə qədər faydalıdır v
15 noyabrPeçenyedə dadı dəyişən gizli səhv bu imiş
Peçenyelərin daha dadlı, yumşaq və ideal formada alınması üçün istifadə olunan inqrediyentlərin miqdarını dəqiq ölçmək vacibdir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bunun üçün adi ölçü qablarından deyil, mətbəx tərəzisindən istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Peçenye hazırlanmas
11 noyabrMətbəxdə paket yığanlara mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: Təhlükə saçır
Milyonlarla evdə marketlərdən gətirilən plastik paketlər "bir gün lazım olar" deyə mətbəx şkaflarında və ya rəflərin altında toplanır. Lakin mütəxəssislər demək olar ki, hər kəsin etdiyi bu vərdişin ciddi səhiyyə təhlükələri yaratdığını bildirərək, həmin paketlərin dərhal evdən atılması üçü
7 noyabrQocalmanı gecikdirən ən təsirli qidalar - Siyahı
Sağlam yaşlanmaq, dərinin gəncliyini qorumaq və immuniteti güclü saxlamaq hər zaman diqqət mərkəzindədir. Orqanizmin özünün istehsal etdiyi, lakin qidalar vasitəsilə də dəstəklənməli olan kükürd tərkibli sistein amin turşusu hüceyrələrin yenilənməsində mühüm rol oynayır. Hüceyrələrin qocalmasının qarşısın
13 noyabrDünyada sahili olmayan yeganə dəniz
Yer kürəsində sahili və limanı olmayan yeganə dəniz mövcuddur. Atlantik okeanının daxilində yerləşən Sarqasso dənizinin sərhədlərini quru sahələri deyil, dörd güclü okean axını formalaşdırır. -a istinadən bildirir ki, bu qeyri-adi dəniz Floridadan təxminən 950 kilometr şərqdə yerləşir. Ona ən yaxın qur
14 noyabrMətbəxlərdə mərmər dövrü bitdi: Yeni sistem gəldi
İllərdir lüksün simvolu olan mərmər mətbəx dəzgahları cızılma, ləkə və qulluq problemlərinə qarşı daha davamlı olan farfor, sinterlənmiş daş və kvars kimi yeni nəsil alternativlərlə əvəz olunur. xəbər verir ki, təbii damarlı və şık görünüşə malik mərmər məsaməli quruluşu səbəbindən limon, qəhvə və ya
14 noyabr